Δρόμοι

Να μην αδικούμε…

… τον Σαντάμ. Μπορεί να ήταν ένας από τους πιο ανελέητους δικτάτορες στη
σύγχρονη Ιστορία αλλά τουλάχιστον απέφυγε τον εμφύλιο πόλεμο. Δεν είναι λίγο.
Μεγάλοι πολιτικοί φιλόσοφοι, όπως ο Τόμας Χομπς στον δέκατο έβδομο αιώνα, ο
συγγραφέας του «Λεβιάθαν», έχουν πει πως οι δικτατορίες, όσο κι αν είναι
ανελέητες και άδικες, είναι προτιμότερες από το χάος του εμφύλιου σπαραγμού.
Ακόμη και οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι, όπως ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης, που
σπάνια συμφωνούσαν μεταξύ τους σε κάτι, συμφωνούσαν σε αυτό.

Πώς να ξεμπερδέψει…

… κανείς με έναν δικτάτορα χωρίς να ανοίξει τις πόρτες στο χάος και τον
εμφύλιο πόλεμο; Αυτό το ερώτημα απασχολούσε πάντα τους πολιτικούς διανοητές.
Καθολικοί και ορθόδοξοι προτιμούσαν τα αυταρχικά καθεστώτα από το χάος. Οι
μουσουλμάνοι έσκυβαν πρόθυμα το κεφάλι στους δικτάτορές τους. Ακόμη και τον
προτεστάντη Μαρτίνο Λούθηρο τον έπιανε σύγκρυο όταν έβλεπε τις εξεγέρσεις των
χωρικών που είχαν προκαλέσει τα κηρύγματά του στη Γερμανία του δέκατου έκτου
αιώνα. Εκατομμύρια ζωές χάθηκαν τότε ώσπου να αποκατασταθεί η ειρήνη. Οι
Εβραίοι ραβίνοι, λέει ο πολιτικός αναλυτής Μάρτιν Σιφ, έβαζαν τους πιστούς
τους να προσεύχονται για τη μακροημέρευση του Ρωμαίου κυβερνήτη τους επειδή
πίστευαν πως, αν έλειπε αυτός, θα έτρωγαν ο ένας τον άλλο ζωντανό. Όλα μαζί τα
θύματα του τσάρου Νικόλαου B’ ήταν πολύ λιγότερα από τους νεκρούς του ρωσικού
εμφυλίου πολέμου του 1918.

Ο Σαντάμ…

… είναι βέβαιο πως σκότωσε τουλάχιστον 100.000 ανθρώπους. Όμως κράτησε τη
χώρα του ενωμένη. Στον πόλεμο με το Ιράν χάθηκαν ένα εκατομμύριο άνθρωποι.
Αλλά το σιιτικό Ιράν δεν κατόρθωσε να υποκινήσει σε εξέγερση κατά του Σαντάμ
τους σιίτες του Ιράκ, που αποτελούν το 60% του πληθυσμού. Με το ένα χέρι, ο
Σαντάμ βαστούσε τον βούρδουλα, αλλά στο άλλο κρατούσε πολλά «καρότα». Οι
κυριότερες υπηρεσίες στη χώρα του λειτουργούσαν ομαλά και κάλυπταν τις βασικές
ανάγκες των ανθρώπων. Υπήρχαν δουλειές για όλους, αρκετές για να κρατούν
ήσυχους τους σιίτες, μολονότι η σουνιτική μειοψηφία είχε πιάσει όλα τα
κυβερνητικά πόστα. Από τον πρώτο πόλεμο κατά του Σαντάμ το 1991 μέχρι σήμερα,
η δυτική επέμβαση δεν έχει κατορθώσει να εξασφαλίσει την ομαλότητα στη χώρα.
Οι σιίτες έχουν ενώσει τις δυνάμεις τους με τους Κούρδους. Οι σουνίτες έχουν
εξεγερθεί εναντίον τους. Κι όλοι μαζί σφάζονται κάθε Παρασκευή στα τζαμιά.

Τρία χρόνια…

… μετά την ανατροπή του Σαντάμ, η ξενόφερτη «δημοκρατική διαδικασία» που
επρόκειτο να επιβάλει την τάξη τροφοδοτεί τον εμφύλιο πόλεμο. Το μόνο που
απομένει να δούμε είναι πόσο ακόμη θα χειροτερέψουν τα πράγματα. Ουσιαστικά,
αυτό κάνουν και οι νεόκοποι δυτικοί σταυροφόροι. Τώρα που έσβησαν οι πρώτες
χαρές του πολέμου τους έμειναν μόνοι τους με την απειρία τους. «Dulce bellum
inexpertis», όπως το είχε πει ο σοφός Έρασμος.