Kατάδυση στα «κρυφά» ηφαίστεια

Στον άγνωστο κόσμο των «κρυφών» υποθαλάσσιων ηφαιστείων της Σαντορίνης
ετοιμάζονται να καταδυθούν σε λίγες εβδομάδες Έλληνες και Αμερικανοί
επιστήμονες. Είναι μια περιοχή που έχει εξερευνηθεί ελάχιστα.

H γεωλόγος – ωκεανογράφος στο (ΕΛΚΕΘΕ) Ματίνα Αλεξανδρή λέει στα «NEA» ότι
πριν από λίγα χρόνια – το 2001 – Έλληνες γεωλόγοι και ωκεανογράφοι εντόπισαν
στον βυθό της θάλασσας κάποιους περιέργους σχηματισμούς, που σύντομα
αποδείχθηκε ότι ήταν ηφαιστειακοί κώνοι.

Οι επιστήμονες βρίσκονταν στο σκάφος «Αιγαίο» του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων
Ερευνών και με τη βοήθεια σόναρ (βαθυμετρικού συστήματος) διαπίστωσαν ότι ο
πυθμένας σε μικρή απόσταση από τη Σαντορίνη παρουσίαζε σημαντικές
αυξομειώσεις. Γρήγορα κατάλαβαν ότι βρίσκονταν μπροστά σε ένα σύμπλεγμα
υποθαλάσσιων ηφαιστείων, που είχαν ύψος μέχρι και 100 μέτρα και βρίσκονταν σε
βάθος περίπου 500 μέτρων.

Ο χάρτης που δημιουργήθηκε από τις πληροφορίες που συνέλεξε το σόναρ, έδειξε
ότι οι κώνοι βρίσκονται σε δύο διαφορετικές περιοχές. Στο βορειοανατολικό άκρο
του νησιού, κοντά στο υποθαλάσσιο ηφαίστειο Κολούμπο, και στα νησάκια
Χριστιανά που βρίσκονται 5 χιλιόμετρα δυτικά της Θήρας.

Τα ερωτηματικά που δημιουργήθηκαν ήταν πολλά. Υπάρχουν άραγε στο εσωτερικό των
«κρυφών» ηφαιστείων κάποια σπάνια είδη βακτηρίων; Μήπως μέσα τους κυλούν
ποσότητες λάβας που βρίσκουν διέξοδο μέσα από τους κώνους προς τον πυθμένα του
Αιγαίου;

Προς το παρόν οι επιστήμονες δεν αποκλείουν τίποτα. Σημειώνουν ότι τα
υποθαλάσσια ηφαίστεια αποτελούν ιδιαίτερα οικοσυστήματα σε ολόκληρο τον κόσμο.
Εκεί συνήθως βρίσκουν καταφύγιο διάφορες μικροσκοπικές μορφές ζωής, όπως τα
βακτήρια. Οι Έλληνες και Αμερικανοί επιστήμονες δεν αποκλείουν την πιθανότητα
να βρουν στα 500 μέτρα βάθος κάποια είδη βακτηρίων που δεν έχουν
ξανασυναντήσει σε άλλη περιοχή των ελληνικών θαλασσών.

Απο την άλλη, περιμένουν με αγωνία να δουν ποιες γεωλογικές διεργασίες
συμβαίνουν σε αυτούς του κώνους. Διατυπώνεται η υποψία ότι μέσα τους μπορεί να
κρύβουν μονοπάτια, τα οποία ίσως ακολουθεί η λάβα ώστε να βγει στον πυθμένα.
Με εξειδικευμένα όργανα θα προσπαθήσουν να ακτινογραφήσουν το εσωτερικό των
κώνων και να δουν πόσο… ζωντανοί είναι, δηλαδή κατά πόσον κυκλοφορεί λάβα
εκεί!

Έρχονται τα ωκεανογραφικά

Σε λίγες εβδομάδες, τα δύο ωκεανογραφικά σκάφη «Αιγαίο» του Ελληνικού Κέντρου
Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) και «Endeavor» του Πανεπιστημίου Rhode Island θα
φθάσουν διαδοχικά στη θαλάσσια περιοχή της Σαντορίνης. Η εξερεύνηση θα γίνει
στο πλαίσιο του προγράμματος συνεργασίας μεταξύ του ΕΛΚΕΘΕ, του αμερικανικού
Πανεπιστημίου και του Ινστιτούτου Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ).

Χρονολογούν τις μεγάλες ηφαιστειακές εκρήξεις

ΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ θα προσπαθήσουν να χρονολογήσουν με ακρίβεια τις μεγάλες
ηφαιστειακές εκρήξεις της Σαντορίνης. Θα συλλέξουν δείγματα από τα πρόσφατα
ιζήματα του βυθού, τόσο μέσαστην Καλντέρα όσο και στην ευρύτερη θαλάσσια
περιοχή. Για τον σκοπό αυτό θα χρησιμοποιήσουν τα ειδικά όργανα δειγματοληψίας
που διαθέτει το ωκεανογραφικό σκάφος «Αιγαίο» όπως οι πυρηνολήπτες, που έχουν
τη μορφή κυλίνδρων και όταν ρίχνονται στη θάλασσα μπορούν να εισχωρήσουν μέχρι
και έξι μέτρα στον πυθμένα, παγιδεύοντας το ηφαιστειακό υλικό που είχε
απελευθερωθεί από το ηφαίστειο πριν από εκατοντάδες ή και χιλιάδες χρόνια.

Τα δείγματα του ηφαιστειακού υλικού θα σταλούν σε εξειδικευμένα εργαστήρια στο
εξωτερικό για να ραδιοχρονολογηθούν οπότε ανάλογα με τη σύσταση και την
πυκνότητά τους, θα φανερώσουν στους επιστήμονες πόσο σφοδρές ήταν οι εκρήξεις
που έγιναν.