διακοπές Mια πόλη, πολλές (προ)οπτικές

Για χάρη του μπορείς να τσακωθείς με τους ντόπιους φίλους σου. Είναι όμορφη
αυτή η πόλη; Είναι σε νευραλγικό σημείο. Είναι σημαντικό λιμάνι του
Παγασητικού. Έχει πάρκα, τη διάσημη παραλία της και το Πήλιο σε απόσταση
αναπνοής. Διαθέτει ιστορία, κουλτούρα, βιομηχανίες, αστική και εργατική τάξη
που άφησαν στίγμα ανεξίτηλο. Ναι, αλλά είναι όμορφη πόλη ο Βόλος των
πολυκατοικιών του ’70; … Έλα μαζί μας και ίσως βρεις την απάντηση.

Είναι ωραία πόλη ο Βόλος; Ναι, θα απαντήσεις αυθόρμητα πλησιάζοντας νύχτα από
την είσοδο των Αθηνών. Όταν τα φώτα του ξεχειλίζουν και ξεχύνονται σαν λάβα με
ανάποδη φορά που καταργεί τον νόμο της βαρύτητας, στους πρόποδες του βουνού
μέχρι την Ανακασιά, τον Άνω Βόλο, την Πορταριά, τη Μακρινίτσα. Ναι, θα
ψιθυρίσεις κοιτάζοντάς την από το παράθυρο καθώς ανεβαίνεις προς την Πορταριά,
να λαμπυρίζει και να τρεμοφέγγει μέσα στη θάλασσα και το φεγγάρι να δίνει
παράξενες λάμψεις στους γερανούς του λιμανιού. Ένα λιμάνι στο κέντρο του
Παγασητικού, στην καρδιά της ηπειρωτικής Ελλάδας, κάτω από το Πήλιο. Μια γη
που κατοικείται αδιάλειπτα εδώ και 7.000 χρόνια!

Το μνημείο της Εθνικής Αντίστασης και η πεζογέφυρα στην άκρη της παραλίας

Το πρωί, κατεβαίνοντας από το Πήλιο όπου αναζήτησες κατάλυμα, η εικόνα θα
αλλάξει. Θυμωμένος θα περάσεις από την άσχημη βιομηχανική ζώνη του Βόλου,
πηγαίνοντας για τους αρχαιολογικούς τόπους στο Σέσκλο και το Διμήνι. Αδιάφορος
θα κοιτάξεις τις πολυκατοικίες του ’60 και του ’70 να στριμώχνονται δίπλα
δίπλα υποσκελίζοντας τα βιομηχανικά κτίρια των αρχών του 20ού αιώνα που
απέμειναν στο κέντρο. Αδιάφορα, ξεφτισμένα από την υγρασία, κτίσματα μιας
νεοαποκτημένης ευμάρειας που απειλητικά υψώνονται στη μεγάλη παραλία με το
κομψό χάλκινο ομοίωμα της Αργούς, δίπλα σε ιστορικά κτίρια όπως το Αχίλλειο
του 1925 ή το νεοκλασικό του ξενοδοχείου «Αίγλη». Κτίρια χωρίς παρελθόν που
υποσκελίζουν τις μνήμες μιας πόλης που ήταν στις αρχές του 20ού αιώνα η
σημαντικότερη της Θεσσαλίας. Με αστική τάξη ισχυρή που παρήγαγε πολιτισμό στην
αρχιτεκτονική, στις τέχνες, στα γράμματα και με εργατική τάξη πολυπληθή που
έκανε τα φουγάρα των δεκάδων εργοστασίων της να παίρνουν φωτιά – μια φωτιά που
έσβηνε τα μεσημέρια στα τσιπουράδικα των προσφυγικών συνοικιών της Νέας
Ιωνίας, στα Παληά, στο κέντρο.

Κορνάρεις βιαστικός. Στην Ελευθερίου Βενιζέλου, στην Ιάσονος, στη Δημητριάδος,
στην Πολυμέρη. Μαζί με άλλους, δεκάδες άλλους. Θα τρέξουν μαζί σου προσωρινά,
όμως, όπως έκπληκτος θα ανακαλύψεις, νωρίς το μεσημέρι η εικόνα θα «παγώσει»:
Θα μπουν στα τσιπουράδικα, θα πιουν τα 25αράκια τους με τον μεζέ στο μικρό
πιάτο, θα κάνουν σιέστα και θα ξαναβάλουν την πόλη σε τροχιά τις απογευματινές
ώρες. Πόσο θα χρειαστείς για να εγκλιματιστείς στους ρυθμούς τους; Μια μέρα
δεν φτάνει, τη δεύτερη όμως το τσίπουρο θα… κάνει το θαύμα του. Και τότε η
εικόνα μέσα σου θα μετασχηματιστεί πάλι.

Με αργά βήματα θα κάνεις κι εσύ μια βόλτα στην τεράστια παραλία των Αργοναυτών
τη γεμάτη «μεταμοντέρνες» και μοντέρνες καφετέριες και γνωστές αλυσίδες καφέ,
με τους ποδηλάτες να τρέχουν δίπλα σου μέχρι το παλιό κτίριο του Παπαστράτου –
σήμα κατατεθέν της πόλης, με το γλυπτό μνημείο της Εθνικής Αντίστασης και τη
γέφυρα που ενώνει την προκυμαία με τον κυματοθραύστη.

Θα συνεχίσεις την περιήγηση στο πάρκο του Αναύρου, με την υπαίθρια γλυπτοθήκη,
την αναπαράσταση νεολιθικών σπιτιών και το καταπληκτικό Αθανασάκειο
αρχαιολογικό μουσείο. Κι ύστερα γραμμή για το εμπορικό κέντρο της πόλης το
γεμάτο μαγαζιά που ξέμειναν από το παρελθόν των επαρχιακών πόλεων απανταχού
της Ελλάδας: παλιοκαιρισμένες μόδες, νεωτερισμοί και εσώρουχα κι ύστερα
επώνυμα ρούχα και ύστερα τα φοιτητικά στέκια γύρω από τον Άγιο Νικόλαο, το
μεταβυζαντινής αρχιτεκτονικής μνημείο του ’34. Κι ύστερα; Τα βήματά σου θα σε
φέρουν στο δημαρχείο, το «πηλιορείτικων αναφορών» κτίριο του Πικιώνη, το
πολυτελές «Βόλος Palace» που υψώνεται από πίσω, τον σιδηροδρομικό σταθμό του
Εβαρίστο Ντε Κίρικο που θυμίζει orient express, τον καταπληκτικό πολυχώρο που
διαμορφώνεται στο πρώην εργοστάσιο Τσαλαπάτα, το κτίριο Σπίρερ που σφύζει από
πολιτιστικές δραστηριότητες του δήμου. Φτάνουν αυτά για να καταλαγιάσουν τον
αρχικό θυμό σου για τους ανθρώπους που έκλεισαν στο μπετόν το παρελθόν τους
και χρειάστηκαν τόσα χρόνια για να αναδείξουν την κληρονομιά των βιομηχανικών
κτιρίων τους που ευτυχώς δίνονται πλέον το ένα μετά το άλλο για νέες χρήσεις;

Το ομοίωμα της Αργούς

Αν δε φτάνουν, συνεχίζεις τη βόλτα στα Παληά, στην αγορά με τα μικρά μαγαζιά,
στην πλατεία με τα τσιπουράδικα, στην εκκλησία των Αγίων Θεοδώρων. Κι ύστερα
παίρνεις το αυτοκίνητο και συνεχίζεις μέχρι τη Νέα Ιωνία αναζητώντας τη
ζεστασιά της μικρασιάτικης φιλοξενίας, περιδιαβαίνεις το πάρκο του Πεδίου του
Άρεως όπου βρίσκεται και το τεράστιο συνεδριακό κέντρο, ή οδηγείς αντίθετα,
προς την Αγριά, για ένα τσίπουρο με θέα τη θάλασσα. Ξεφυλλίζεις τα βιβλία με
την ιστορία του Βόλου, χαζεύεις τις ασπρόμαυρες φωτογραφίες από τους σεισμούς
του ’50, θαυμάζεις την αρχιτεκτονική των βιομηχανικών κτισμάτων και των
αστικών σπιτιών της προπολεμικής και προσεισμικής περιόδου, μαθαίνεις να τον
αγαπάς κι αυτόν και την ιστορία του και την ανάγκη που άφησε τα ηνία της
ανοικοδόμησης στους στρατιωτικούς τότε, την κρίσιμη στιγμή που διαμορφώθηκε το
σύγχρονο πρόσωπο του Βόλου. Μαθαίνεις. Και όσο περισσότερα μαθαίνεις, τόσο πιο
πολύ κατανοείς γιατί όλοι αυτοί οι άνθρωποι επιμένουν να κατοικούν εδώ τόσες
χιλιάδες χρόνια, και τόσοι άλλοι τον έχουν σε πρώτη υποψηφιότητα για
μετεγκατάσταση. Και ελπίζεις ότι χρόνο με τον χρόνο αυτή η κουλτούρα που ακόμη
υπάρχει και στεγάζεται ή θα στεγαστεί εδώ – στο κτίριο της Φιλαρμονικής, στη
Βιβλιοθήκη, στο Κέντρο Τέχνης Τζόρτζιο ντε Κίρικο, στο Κέντρο Μουσικού Θεάτρου
της Παλιάς Ηλεκτρικής, στα κτίρια του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στο νέο μουσείο
της πόλης που σχεδιάζεται – θα υπερισχύσει. Και θα ξανακάνει το θαύμα της.

NEA ΙΩΝΙΑ

Γειτονιές με λαϊκό και αυθεντικό χαρακτήρα

Ο ερχομός των προσφύγων στη δεκαετία του 1920 ανέτρεψε τα οικιστικά δεδομένα
της περιοχής του Βόλου και όπως φάνηκε αργότερα επηρέασε και την κοινωνική και
οικονομική εξέλιξή της.

Οι σκηνές, τα παραπήγματα, τα επιταγμένα ιδιωτικά και τα δημόσια κτίρια όπου
οι πρόσφυγες αυτοί στεγάστηκαν στην αρχή, έδωσαν στη συνέχεια τη θέση τους
στον οικισμό που ονομάστηκε Νέα Ιωνία και ήταν δυτικά του χειμάρρου
Κλαυσίνδωνα, στον Ξηρόκαμπο. Μέχρι το 1928 στην περιοχή εγκαταστάθηκαν 6.000
άνθρωποι. Τα σπίτια τους, πέτρινα ή τσιμεντένια, κτίστηκαν μεταξύ του 1923 και
του 1938, και ήταν μια γρήγορη «λύση για το πρόβλημα». Το 1933 ο συνοικισμός
έγινε μικρή φιλόξενη πολιτεία με εκκλησία, σχολεία, δημαρχείο, σπιτάκια με
περιποιημένες αυλές και τσιπουράδικα -παράδοση που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Παράλληλα πολλοί από τους ανθρώπους του, άντρες και γυναίκες που ήξεραν την
υφαντουργία και την επεξεργασία του καπνού, δούλεψαν στα εργοστάσια που
δημιουργήθηκαν στην περιοχή του Βόλου και βοήθησαν πολύ σημαντικά στην
ανάπτυξή τους. Πρόσφυγες επιχειρηματίες έκαναν και δικές τους μικρές
επιχειρήσεις, ενώ τεχνίτες από τη Σμύρνη δούλεψαν στους ταρσανάδες και έστησαν
ναυπηγικά εργαστήρια. Ανάλογη ήταν η ώθηση που έδωσαν και στο εμπόριο,
ανοίγοντας μαγαζιά και εργαστήρια στα Παληά.

Μετά τον πόλεμο η Νέα Ιωνία προσείλκυσε νέους κατοίκους και επεκτάθηκε, το
1947 έγινε ξεχωριστός δήμος και στη συνέχεια, όταν οι σεισμοί του ’50 χτύπησαν
την περιοχή, είδε κι αυτή σπίτια της να καταρρέουν. Το 1961 έγινε ένας από
τους πιο πυκνοκατοικημένους δήμους της Ελλάδας, συνεχίζοντας να διατηρεί, όπως
και σήμερα που την κατοικούν γύρω στους 35.000 ανθρώπους, τον λαϊκό και
αυθεντικό χαρακτήρα της.

Πώς θα πάτε

Ο Βόλος απέχει από την Αθήνα 320 χλμ. Σε περίπτωση που δεν έχετε δικό σας
μεταφορικό μέσο, αξιόπιστη λύση αποτελεί το ΚΤΕΛ Βόλου με 12 δρομολόγια
καθημερινά (11 τις Κυριακές) εκ των οποίων τα 5 είναι εξπρές. Το εισιτήριο
κοστίζει 20 ευρώ (37 ευρώ με επιστροφή). Τηλ. επικοινωνίας: Αθήνα
210-8329.585, Βόλος 24210-38007 και 25527.

Τοπικά προϊόντα

O Βόλος φημίζεται για τα μήλα του και κυρίως για αυτά της Ζαγοράς τα οποία θα
βρείτε με την ετικέτα «Zagorin». Εξίσου διάσημο είναι και το «Θεσσαλικό
Τσίπουρο» αλλά και τα λουκούμια «Συργιάννης» που πρέπει να δοκιμάσετε. Εδώ θα
βρείτε και το βιολογικό γάλα ΕΒΟΛ ενώ για την ΕΨΑ, με τη μυστική συνταγή της
λεμονάδας από τη δεκαετία του ’20, οι συστάσεις περιττεύουν.