διακοπές Aπό τον Iάσονα στον Nτε Kίρικο

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν η αρχαία Μαγνησία, η περιοχή του Βόλου η οποία
κατοικείται χωρίς διακοπή εδώ και χιλιάδες χρόνια. Οι πρώτες γνωστές
εγκαταστάσεις οικισμών χρονολογούνται στην 7η χιλιετία π.X. Από τη μυθολογία
θα θυμάστε ότι το Πήλιο συνδέεται με τους Κενταύρους και πως από τη Μαγνησία
ξεκίνησε η Αργοναυτική Εκστρατεία που σχετίζεται ιστορικά με την αρχή της
επεξεργασίας του χρυσού στον ελλαδικό χώρο.

Σέσκλο

Οι αρχαιολογικές έρευνες έχουν φέρει στο φως περίπου 40 νεολιθικούς
οικισμούς της 7ης και της 8ης χιλιετίας, κάποιοι από τους οποίους
εξακολούθησαν να ακμάζουν και στην εποχή του χαλκού (3000-1500 π.X.), με πιο
σημαντικούς το Σέσκλο και το Διμήνι. Τη μυκηναϊκή περίοδο
ιδρύεται το σημαντικό κέντρο της Ιωλκού, που συνδέεται με τον μύθο της
Αργοναυτικής Εκστρατείας, και η οποία σύμφωνα με νεώτερα ευρήματα πρέπει να
ήταν κτισμένη στο Διμήνι. Τον 6ο αιώνα π.X. ακμάζουν οι Παγασαί, τον 4ο
αιώνα ο Φίλιππος B’ κτίζει πόλη στον λόφο της Γορίτσας και το 293 π.X. ο
Δημήτριος ο Πολιορκητής τη Δημητριάδα, ορμητήριο των Μακεδόνων. Στα
τέλη του 6ου αιώνα οι κάτοικοι της Δημητριάδος καταφεύγουν στον λόφο των Αγίων
Θεοδώρων, στα Παλιά, όπου προϋπήρχε οικισμός οχυρωμένος από τον
Ιουστινιανό. Τους επόμενους αιώνες όμως η πόλη χάνει τη σημασία της, καθώς οι
επιθέσεις των Σαρακηνών δεν εγγυώνται ασφάλεια.

Το τοπωνύμιο Βόλος συναντάται για πρώτη φορά τον 14ο αιώνα. Το 1423 το
Κάστρο των Παληών το καταλαμβάνουν οι Τούρκοι και η δραστηριότητα μεταφέρεται
στο Πήλιο. Το 1821 τα χωριά του Πηλίου επαναστατούν, αλλά οι προσπάθειες
απελευθέρωσης του Βόλου αποτυγχάνουν. Έξω από το κάστρο κτίζεται οικισμός, ενώ
το 1881 μετά τη διάσκεψη της Κωνσταντινούπολης ο Βόλος και η Μαγνησία
προσαρτώνται στο νεοελληνικό κράτος και από τότε αρχίζει η ραγδαία ανάπτυξη
της πόλης. Χάρη στη βιοτεχνία του Πηλίου, το λιμάνι και τα χρήματα από τις
παροικίες, ο Βόλος αναπτύσσει το εμπόριο και τη βιομηχανία και προσελκύει
επενδυτές και κατοίκους από πολλές περιοχές. Το 1886 ολοκληρώνεται η
σιδηροδρομική σύνδεση του Βόλου με τη Λάρισα και την Καλαμπάκα. Το 1895 ξεκινά
η σύνδεσή του με τα Λεχώνια που επεκτείνεται το 1904 ώς τις Μηλιές (σε σχέδια
του Ντε Κίρικο), ενώ το 1892 αρχίζει να διαμορφώνεται το λιμάνι, το οποίο το
1919 θα γίνει το πρώτο σε εξαγωγές καπνών στην Ελλάδα. Έτσι ο Βόλος γίνεται
προπολεμικά ένα σημαντικό βιομηχανικό κέντρο με ανεπτυγμένους τους κλάδους της
βιομηχανίας τροφίμων, μετάλλου, καπνού, υφαντουργίας
και βυρσοδεψίας. Παράλληλα αναπτύσσεται σημαντική πολιτιστική και
κοινωνική δραστηριότητα: αποκτάει Δημοτικό Θέατρο, Γυμναστικό Σύλλογο,
Παρθεναγωγείο, Δημαρχείο και πολλά άλλα δημόσια ή ιδιωτικά κτίρια με υπογραφές
γνωστών αρχιτεκτόνων της εποχής και αναδεικνύεται στη σημαντικότερη θεσσαλική
πόλη. Το 1922 η φυσιογνωμία του και η καθημερινότητά του θα επηρεαστεί από
τους πρόσφυγες, οι οποίοι θα εγκατασταθούν κυρίως στην περιοχή της Νέας
Ιωνίας και θα ανανεώσουν τη βιομηχανική βάση της με άφθονα εργατικά χέρια.
Μετά τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Βόλος συνεχίζει να αναπτύσσεται. Οι
αλλεπάλληλοι σεισμοί και οι πλημμύρες όμως, μεταξύ του
1954 και του 1957, αλλάζουν την εικόνα της πόλης η οποία σχεδόν
ισοπεδώνεται, τα περισσότερα κτίρια καταρρέουν, τα εργοστάσια παθαίνουν
σημαντικές ζημιές και χιλιάδες κάτοικοι μένουν άστεγοι. Ο Βόλος χάνει την
ιστορική φυσιογνωμία του. Όταν ξανακτιστεί με αυτοσχέδιο τρόπο και με ανάθεση
του έργου σε στρατιωτική διοίκηση αντί για τις πολιτικές υπηρεσίες, η μορφή
του δεν θα είναι πια η ίδια. Στις μικροαστικές αντισεισμικές μονοκατοικίες που
θα κτιστούν μετά το 1960 θα προστεθούν και οι πολυκατοικίες που θα
διαμορφώσουν το σημερινή μορφή του, ιδιαίτερα μετά το 1970 που θα ισχύσει το
σύστημα της αντιπαροχής.

Ο Βόλος κέντρο της Ελλάδας

Ο δήμαρχος Βόλου Κυριάκος Μήτρου

«Μέχρι τώρα, ο Βόλος ήταν ένα κέντρο διέλευσης για όποιον ήθελε να
απολαύσει το Πήλιο ή τα νησιά των Βορείων Σποράδων. Οι δικές μας προσπάθειες
είναι να δημιουργηθούν εκείνες οι υποδομές που θα “πείθουν” τον τουρίστα να
μένει και να απολαμβάνει και την πόλη μας», δηλώνει ο δήμαρχος Βόλου, Κυριάκος
Μήτρου.

Εξάλλου, έχει δρομολογηθεί η κατασκευή θεματικού πάρκου στο Πεδίον του
Άρεως, με στόχο την ανάδειξη του μύθου τής Αργούς και της Αργοναυτικής
Εκστρατείας (το φθινόπωρο το θρυλικό πλοίο θα πλεύσει μέχρι την Κολχίδα),
ανακαινίζεται το Εργοστάσιο στον Τσαλαπάτα (κι άλλα κτίρια βέβαια) όπου τον
Μάιο θα λειτουργήσει ως μουσειακός, εμπορικός και ψυχαγωγικός χώρος, με στόχο
την ανάδειξη της μεγάλης βιομηχανικής κληρονομιάς του Βόλου. Ταυτόχρονα με το
μουσείο της πόλης δημιουργείται ένα «τρίγωνο πολιτισμού παράδοσης και
ιστορίας», ένα σύγχρονο σημείο αναφοράς μέσα στην πόλη με επίκεντρο τα Παλιά,
ενώ με παρεμβάσεις ήπιας μορφής θα αναδειχθεί η ιστορία και η παράδοση. Στην
ερώτηση πώς επί του πρακτέου θα διευκολυνθεί ο επισκέπτης να παραμείνει εδώ
για τις διακοπές του, ο δήμαρχος είναι σαφής: «Είναι πια στην ιδιοκτησία μας
το “Ξενία”, που την άνοιξη θα αποτελεί ένα υπερσύγχρονο ξενοδοχείο 5 αστέρων,
αποσκοπούμε στη διεύρυνση των ορίων του δήμου μας με νέα χωροταξική μελέτη που
τώρα εκπονείται, συνεχίζουμε την επέκταση και τον εκσυγχρονισμό του λιμανιού
και βέβαια προχωράει η ολοκλήρωση των έργων του αεροδρομίου. H εικόνα της
ανάπτυξης συμπληρώνεται με τη δημιουργία του Κοσμοράματος και του Κέντρου
Τουριστικής Πληροφόρησης. Έργα υποδομής δηλαδή στον πολιτισμό, στις υπηρεσίες
του τουρισμού και στις συγκοινωνίες».

Οι Πανευρωπαϊκοί Αγώνες, το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Μπιλιάρδου και το All Star
Game Ποδοσφαίρου που το επόμενο διάστημα θα γίνουν στον Βόλο, αποδεικνύουν πως
η πόλη έχει κερδίσει την εμπιστοσύνη (λόγω και των ολυμπιακών έργων) και
αποτελεί πόλο έλξης για όλους. Στην ερώτηση «πώς παίρνει σάρκα και οστά το
όραμά του», ο δήμαρχος συμπληρώνει: «Θέλουμε να αναπτυχθεί ο χειμερινός, ο
αρχαιολογικός, ο εκπαιδευτικός και ο συνεδριακός τουρισμός. Ταυτόχρονα, να
διαμορφωθεί ένα υγιές περιβάλλον για επενδύσεις, με στόχο την ανάδειξη του
Βόλου με συγκεκριμένους πυλώνες ανάπτυξης. Αντιληφθήκαμε πως δεν είμαστε φτωχή
πόλη σε ιστορία και πολιτισμό και δημιουργούμε τις ανάλογες υποδομές».

(Στοιχεία από το έντυπο «Βόλος: Φυσιογνωμία και προοπτικές» του
Δημοτικού Κέντρου Ιστορίας και Τεκμηρίωσης της πόλης και από το πολύ
ενδιαφέρον βιβλίο της Βίλμας Χαστάογλου «Βόλος. Πορτρέτο της πόλης τον 19ο και
τον 20ό αιώνα»).