«Eικόνα είναι μια σειρά από ήχους, μυρωδιές και φαντασία»

Είναι ίσως το μόνο όμορφο κτίσμα στη Βασιλίσσης Όλγας. Το πλησίασα βράδυ.
Στην πίσω αυλή του ένας γέρος με άσπρο μπαστούνι φώναζε (ή μήπως τραγουδούσε;)
και με «καλωσόριζε» άσχημα στον «κόσμο» των τυφλών. Τα φώτα στα δωμάτια ήταν
όλα χαμηλωμένα – ανόητη σκέψη – και σε μια γωνία της αυλής ήταν προφυλαγμένα
μερικά διπλά ποδήλατα! «Είναι των παιδιών», μου εξήγησε ο φύλακας, «κάνουν
ποδηλασία, παίζουν σκάκι, ποδόσφαιρο». Με οδήγησε στον Δημήτρη. Ένα από τα 40
παιδιά του Ιδρύματος Τυφλών Θεσσαλονίκης. Το δωμάτιό του στην πίσω πτέρυγα
«έβλεπε» στην παραλιακή. Δύο κρεβάτια, δύο κομοδίνα, μία ντουλάπα και ένα
γραφείο, με κομπιούτερ και φακέλους που ξεχείλιζαν από χαρτιά Braille. Ο
Δημήτρης, θα σας τα πει και ο ίδιος, μέχρι τα πέντε του έβλεπε σχήματα και
χρώματα. Δεν είναι πρωτότυπο. Ο Ρέι Τσαρλς τυφλώθηκε στα επτά του και ο Αντρέα
Μποτσέλι στα δώδεκά του από μια «παιδαριώδη βλακεία» όπως αρκείται να
επαναλαμβάνει.

Ο Δημήτρης Τσακιρίδης σε σχολική εκδρομή, χορεύοντας ένα από τα αγαπημένα του ζεϊμπέκικα

Οι γονείς του Δημήτρη στα Γιαννιτσά φοβήθηκαν και τον κράτησαν σπίτι. Έπρεπε
να φτάσει στα 15 του για να τον πάνε στο Ίδρυμα και να αρχίσει το Δημοτικό.
Σήμερα πάντως ο Δημήτρης Τσακιρίδης, παλικάρι 26 ετών, είναι δευτεροετής
φοιτητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Στη μουσική βέβαια, γιατί οι ήχοι είναι
οι εικόνες των τυφλών. Πριν από λίγες εβδομάδες ο Δημήτρης κατέβηκε στην Αθήνα
να δει τον Γούντι Άλεν. Ο καθηγητής του, Χάρης Παπαπανάγος, πρότεινε στη
«φιλανθρωπική Ανέμη» να είναι ο Δημήτρης ο «αριστούχος και άπορος» φοιτητής
που θα έπαιρνε ένα μέρος από τα έσοδα της συναυλίας. Παρ’ ότι ο βιαστικός
Γούντι Άλεν δεν στάθηκε να τον χαιρετήσει, ο Δημήτρης γύρισε χαμογελαστός στο
«σπίτι» του στη Θεσσαλονίκη. Οι φίλοι του με τα λευκά μπαστούνια περίμεναν
υπομονετικά να τους πει τις λεπτομέρειες από την επίσκεψη στο Μέγαρο. Μετά
άρχισαν πάλι τα ίδια: «Γράψε μας κανένα CD». Ο Δημήτρης είναι ο μουσικός της
παρέας, μαζί και το «δισκάδικο». Και από το καλοκαίρι που έχασε οριστικά και
το λιγοστό φως του, ρίχτηκε ακόμη περισσότερο στη μουσική. «Σαν μαγεμένο το
μυαλό μου φτερουγίζει / η κάθε σκέψη μου κοντά σου τριγυρίζει» που τραγουδούσε
και ο αγαπημένος του Μπαγιαντέρας (που και αυτός είχε κάνει τη διαδρομή από το
φως στο σκοτάδι, χωρίς να χαθεί).

Σε πειράζει να μιλήσουμε για τα πρώτα πρώτα χρόνια της ζωής σου;

Ό,τι θέλετε θα πούμε. Ήρθατε από την Αθήνα να με βρείτε και σας είπα ότι
τίποτα δεν με στενοχωρεί. Ίσως μόνο ο οίκτος.

Πώς τυφλώθηκες λοιπόν;

Στη θερμοκοιτίδα. Το οξυγόνο μου έκαψε τις αρτηρίες. Το μάτι δεν αναπτύχθηκε
σωστά, ατρόφησαν τα νεύρα και καταστράφηκαν όλα.

Και τυφλώθηκες εντελώς;

Όχι, μέχρι πέντε χρόνων ξεχώριζα χρώματα και αντικείμενα. Μετά σταδιακά χάθηκε
και αυτό. Στη συνέχεια μέχρι και φέτος τον Ιούνιο έβλεπα μόνο φως. Είχα
αρχίσει να το χάνω σταδιακά κι αυτό από μικρός. Οι γονείς μου ήξεραν… Τους
το είχαν πει οι γιατροί στην Αυστρία όταν ήμουν μηνών.

Και δεν μπορούσε να γίνει κάτι;

Τι να γίνει; Αφού είχαν καεί όλα. Με τεστάρανε συνέχεια. Ερχόταν ο μπαμπάς μου
και με ρώταγε: «Τι χρώμα έχει η μπάλα;». Κίτρινο. «Πού είναι η μπάλα;». Στο
χέρι σου. Μια μέρα με ρώτησε και εγώ δεν απάντησα…

Και ήσουν τότε;

Πέντε χρόνων.

Έχεις εικόνες στη μνήμη σου δηλαδή;

H εικόνα της μάνας μου δεν βγαίνει από μέσα μου ποτέ.

Και μετά τα πέντε σου χρόνια;

Έβλεπα μόνο φως. Νύχτα, μέρα και κάτι μακρινές σκιές.

Τώρα και έξι μήνες δεν βλέπεις τίποτα;

Από τον Ιούνιο, ναι, τόσο είναι. Έξι – επτά μήνες.

Γιατί μπήκες στη θερμοκοιτίδα;

Γεννήθηκα εφταμηνίτικος. Ήμουν από τους τυχερούς εκείνους του ’79 με ’82 που η
θερμοκοιτίδα τούς κατέστρεψε. Δεν ήξεραν να ρυθμίζουν το οξυγόνο και τα παιδιά
πάθαιναν τύφλωση, αυτισμό, διανοητική καθυστέρηση.

Αυτό έγινε ’79 – ’82;

Βέβαια. Εδώ στο Αγία Σοφία, το σημερινό Ιπποκράτειο. Ήταν εκεί το τμήμα των
θερμοκοιτίδων, το φοβερό τμήμα.

Το λες και χαμογελάς, δεν είσαι θυμωμένος.

Και να ήμουν, τι θα άλλαζα; Είναι μια κατάσταση που δεν μπορεί να αλλάξει. Και
ο Μίμης Φωτόπουλος έλεγε ότι να στενοχωριέσαι για πράγματα τα οποία μπορείς να
τα αλλάξεις.

Δημοτικό, φαντάζομαι, θα πήγες αργά.

Σε ηλικία 15 χρόνων. Έπρεπε να με είχαν φέρει από τα επτά μου χρόνια. Αλλά δεν
ήθελαν οι γονείς μου. Φοβόντουσαν. Το Δημοτικό πάντως το έβγαλα σε τέσσερα
χρόνια. Σήμερα είμαι δευτεροετής φοιτητής στο Τμήμα Μουσικής Επιστήμης και
Τέχνης στο Μακεδονίας.

Τι μουσική άκουγες μικρός;

Λαϊκά: Αντύπα, Χριστοδουλόπουλο, Μαργαρίτη, Τερζή. Πρόσφατα φρόντισα να βάλω
στη συλλογή μου στον υπολογιστή το «Πωλείται όπως είναι επιπλωμένο» του Αντύπα
για να έχω, έτσι, κάτι από τα παιδικά μου χρόνια. Και ο Μαργαρίτης μου άρεσε
πολύ. Δεν θα ξεχάσω, ήμουν πέντε χρόνων όταν είχαμε πάει στην Αγγλία για να
δουν οι γονείς μου ξανά τα μάτια μου. Τότε είχε βγάλει ο Μαργαρίτης το «Καρδιά
μου, γίνε σίδερο». Εκείνο το CD με σημάδεψε.

Πιστεύεις στον Θεό;

Πιστεύω γιατί όποτε τον χρειάστηκα ήταν κοντά μου.

Για πες μου μία.

Ύστερα από πολύμηνες προσωπικές έρευνες ο Δημήτρης Τσακιρίδης κατάφερε να μετατρέψει τον υπολογιστή του σε «μουσικό τετράδιο» για τυφλούς. Γράφει νότες, τις ακούει, διορθώνει τις παρτιτούρες και τις τυπώνει σε χαρτί απλό (για «βλέποντες», όπως λέει) ώστε να μπορεί να τις δίνει στους καθηγητές του

Είχε χτυπήσει ένας ξάδελφός μου στον Στρατό. Έπαθε ρήξη νεφρού, ήταν 15 ημέρες
σε ακινησία. Προσευχήθηκα να γίνει καλά. Εκείνη την ώρα τον έπιασε ένας
φοβερός πόνος και την επόμενη ημέρα η κατάστασή του βελτιώθηκε.

Για δικά σου πράγματα δεν παρακαλάς τον Θεό;

Τον έχω παρακαλέσει κι απ’ ό,τι φαίνεται είναι πάλι κοντά μου. Κάθε φορά που
μια καινούργια κοπέλα μπαίνει στη ζωή μου, παρακαλώ τον Θεό να με οδηγήσει
σωστά. Να μην πληγωθώ ή να μην κάνω εγώ κάτι κακό.

Και δεν έχεις πληγωθεί;

Πληγώθηκα. Είχα τέσσερα χρόνια σχέση με μια κοπέλα. Δυστυχώς όμως πήγε με
κάποιον άλλο. Θες με βαρέθηκε, θες της γύρισαν τα μυαλά… εγώ πάντως, όταν
την είδα με άλλον, έζησα την τραγικότερη εμπειρία της ζωής μου.

Όταν λες «την είδα με άλλον», εννοείς «την άκουσες»;

Σωστά. Εικόνα για μένα είναι μια σειρά από ήχους, μυρωδιές και φαντασία.

Να σε ρωτήσω κάτι προσωπικό; Με τι κριτήρια επιλέγεις μια κοπέλα και
λες «μ’ αρέσει»;

Εγώ θέλω η κοπέλα που είναι δίπλα μου να με συμμερίζεται και να με αγαπάει γι’
αυτό που είμαι και όχι γι’ αυτό που θα ήθελε να είμαι. Μετράω πολύ τον τρόπο
που μιλάει, τη χροιά της φωνής της, το ύφος της. Από την κουβέντα που θα
κάνουμε θα καταλάβω αν δείχνει απέναντί μου ειρωνεία, θαυμασμό ή ενδιαφέρον. Ή
πώς το λένε αυτό που νιώθουν μερικοί άνθρωποι όταν έχουν απέναντί τους ένα
άτομο με κάποιο πρόβλημα;

Λύπηση.

Λύπηση, οίκτο. Το απεχθάνομαι. Όταν λοιπόν γνωρίζω έναν άνθρωπο, μετά
δημιουργώ μέσα μου μια εικόνα και λέω «όμορφος» ή «άσχημος». Κάθε άνθρωπος
εκπέμπει μια αύρα.

Τα όνειρά σου έχουν εικόνες;

Έχουν εικόνες με το στυλ που τις ζω εγώ σήμερα. Με φαντασία, βέβαια. Είδα μια
μέρα ένα όνειρο ότι ήμουν πάνω σε ένα ποδήλατο, έτσι τυφλός όπως είμαι. Και
πήγαινα με το ποδήλατο σε έναν ίσιο δρόμο, περνούσα διασταυρώσεις, νησίδες και
πήγαινα γρήγορα, με ορθοπεταλιές, όχι σαν τυφλός, διστακτικά. Το είπα κάπου
αυτό το όνειρο και μου λέει είναι πρόοδος, δύναμη. Ανοίχτηκε ένας δρόμος κι
εσύ προχωράς, πας μπροστά.

Κάνεις και εσύ ποδήλατο; Είδα ποδήλατα στην αυλή της σχολής.

Πιο μικρός έκανα… Όταν ήμουν στα Γιαννιτσά είχα ένα μικρό ποδηλατάκι, το
έβαζα πάνω σε μια ανηφόρα, στην κορυφή, και αμολιόμουν ίσια κάτω. Μετά ξανά
επάνω. Ήταν το παιχνίδι μου.

Τώρα ποιο είναι το παιγνίδι σου;

H μουσική. Έχω στον υπολογιστή μια μεγάλη συλλογή. Και μετά, όταν μαζευόμαστε
τα παιδιά ψάχνουμε τα προγράμματα των υπολογιστών. Ή τα προγράμματα ομιλίας
των κινητών… Ο συγκάτοικός μου ο Γιώργος είναι ειδικός!

Έχω μάθει ότι σου αρέσουν και οι ταινίες.

Οι ελληνικές κυρίως. Εξασκώ και τα αγγλικά μου και παρακολουθώ πού και πού και
καμιά ξένη ταινία. Κάποιος όμως πρέπει να μου περιγράψει τις αρχικές σκηνές,
μετά ακούω τους διαλόγους, τους ήχους και βάζω την εικόνα μόνος μου. Έτσι
παρακολούθησα και τη συναυλία του Γούντι Άλεν. Είχα δίπλα μου τον συμφοιτητή
μου Γιάννη Τσεβελέκο που μου εξηγούσε.

Σου άρεσε ο Γούντι Άλεν;

Ναι, αλλά δεν πρόλαβα να τον χαιρετήσω, έφυγε αμέσως. Έχω όμως φωτογραφίες του
στο κινητό μου. Τον έβγαλα από εκεί που καθόμουν.

Μίλησέ μου για το μέλλον σου.

Μόλις τελειώσω τη Σχολή θα φύγω μάλλον για την Αμερική, για μεταπτυχιακό. Πήρα
τώρα και την υποτροφία από την «Ανέμη», από τη συναυλία του Γούντι Άλεν, πολλά
λεφτά. 18.600 ευρώ.

Ποιο είναι το αγαπημένο σου τραγούδι αυτή την εποχή;

Ένα τραγούδι με αργό ρυθμό που έχει βγάλει ο Ζαφείρης Μελάς. Ένα παιδί μιλάει
για τον πατέρα του, τον ευχαριστεί που τον έφερε στον κόσμο και γνώρισε τη ζωή
από πολλές σκοπιές.

Το καλοκαίρι που έχασες κι αυτό το λίγο φως που έβλεπες, τι
σκέφθηκες;

Γι’ αυτό σου λέω ότι πιστεύω στην ύπαρξη του Θεού. Με βοηθάει, γιατί έχασα
σιγά σιγά το φως μου, για να το συνηθίσω. Ήταν κάτι που το περίμενα. Κι όταν
πλέον χάθηκε εντελώς, λέω «στο καλό να πάει, τι να κάνουμε;».

«Θέλω να διδάξω σε σχολείο»

H λαϊκή μουσική είναι η μεγάλη αγάπη του Δημήτρη, γι’ αυτό και εκτός από το
πιάνο, εδώ και έναν χρόνο μαθαίνει και μπουζούκι. Για το μεράκι του. Στο
ωδείο, όμως, παίζει μόνο κλασικό ρεπερτόριο. «Τη “Λίμνη των Κύκνων” του
Τσαϊκόφσκι ή “Δώσ’ μου αγάπης φιλιά” του Σάββα Ανθομελίδη, ένα βαλσάκι πολύ
ωραίο», λέει χαμογελώντας

Πόσα χρόνια κάνεις μουσική;

Από τα 15 μου, ξεκίνησα με έναν δάσκαλο, ο οποίος είναι επίσης τυφλός, τον κ.
Θεόδωρο Σγούρο, αυτός με έβαλε στο πιάνο. Παράλληλα κάναμε και βυζαντινή
μουσική. Ήμουν στη χορωδία της εκκλησίας της Σχολής.

Για να γίνεις τι;

Για να γίνω καθηγητής Μουσικής. Να διδάξω σε ένα σχολείο…

Μίλησέ μου για το επίτευγμά σου, μου είπαν ότι βρήκες έναν πρωτοποριακό για
την Ελλάδα τρόπο για να μελετάς μουσική.

Οι τυφλοί διαβάζουμε τους μουσικούς φθόγγους σε χαρτί Braille. Αυτό είναι μια
χρονοβόρα και επίπονη διαδικασία. Με την καθηγήτριά μου στο ωδείο, την κ.
Μαρία Γεωργιάδου, ψάχναμε να βρούμε μια λύση. Τότε σκέφθηκα: οι βλέποντες στα
Ωδεία και στα Πανεπιστήμια χρησιμοποιούν προγράμματα όπως το Sibelius, που
τους βοηθάει να γράφουν και να επεξεργάζονται παρτιτούρες στο computer. Αν
έβρισκα ένα λογισμικό που θα μου επέτρεπε να ακούω τις παρτιτούρες στον
υπολογιστή, θα έλυνα το πρόβλημά μου. Βρήκα λοιπόν με προσωπική μου έρευνα το
Sibelius Speaking. Προσάρμοσα και το λογισμικό της ανάγνωσης οθόνης και με
αυτά τα τρία λογισμικά μαζί κατάφερα να επεξεργάζομαι παρτιτούρες στον
υπολογιστή.

Στο Πανεπιστήμιο τι σου είπαν;

Στην αρχή το είχα για τον εαυτό μου, αλλά επειδή είναι ωραίο να βοηθάς
ανθρώπους, ειδικά αυτούς που είναι δραστήριοι, παρουσίασα την έρευνα στη
Γενική Συνέλευση του Μουσικού Τμήματος του Πανεπιστημίου. Έγινε δεκτή! Και
ψάχνουν τώρα να βρουν τα κονδύλια για να εγκατασταθεί το σύστημα στο
Πανεπιστήμιο και να μπορούν και άλλα τυφλά παιδιά να σπουδάσουν Μουσική.

«Τα σημάδια μου είναι οι ήχοι»

Λέγεται πως οι τυφλοί αναπτύσσουν παραπάνω κάποιες αισθήσεις τους. Ο Δημήτρης
διευκρινίζει ότι απαραίτητη προϋπόθεση είναι να θέλει κανείς να συνεχίσει τη
ζωή του…

«Τίποτα δεν είναι αδύνατο», λέει ο ίδιος και συνεχίζει. «Αν, όμως, κάποιος
παραδοθεί και πει “είμαι άχρηστος, δεν μπορώ να κάνω τίποτα, είμαι τυφλός”,
τότε δεν θα εκμεταλλευτεί κανένα από τα χαρίσματα που του έδωσε ο Θεός. Θα
παραδοθεί σε ένα πρόβλημα που στην πραγματικότητα είναι λιγότερο δύσκολο απ’
ό,τι ο ίδιος πιστεύει».

Εσύ που δεν σήκωσες τα χέρια ψηλά, ακούς κάτι παραπάνω απ’ ό,τι εγώ;

Εσύ βασίζεσαι στα μάτια σου. Θέλεις να πας σε μια περιοχή και λες ότι όταν θα
δω το περίπτερο θα στρίψω. Εγώ χαρτογραφώ διαφορετικά τους δρόμους της πόλης.
Τα σημάδια μου είναι οι ήχοι. Ο ήχος που σκορπάει το μπαστούνι μπορεί να σε
κάνει να καταλάβεις αν υπάρχει αλάνα ή αν είσαι σε στενό και γύρω έχει
πολυκατοικίες. Εσύ για να ξυριστείς θες καθρέφτη και φως. Ενώ εγώ
«τσούκου-τσούκου» με την αφή.

Στον δρόμο οι άνθρωποι πώς σου φέρονται;

Στους δρόμους είμαι όπως ο παλιός οδηγός που προσέχει τον καθένα που δεν ξέρει
να οδηγεί ή που οδηγεί άτσαλα. Οι περισσότεροι άνθρωποι είτε σε βλέπουν με
οίκτο είτε αδιαφορούν παντελώς. Δεν έχουμε παιδεία και είναι λυπηρό. Έπρεπε το
παιδί που πάει Δημοτικό, Γυμνάσιο, Λύκειο να κάνει ένα μάθημα ειδικής αγωγής
ώστε όταν βγει στην κοινωνία να ξέρει πώς θα αντιμετωπίσει έναν ανάπηρο.

Εσύ κυκλοφορείς εύκολα στους δρόμους της Θεσσαλονίκης;

H Θεσσαλονίκη σε κάθε διασταύρωση έχει φανάρι, έχει τα αστικά που μπορείς να
κινηθείς σχεδόν σε όλη την πόλη. Όποτε πάω στα Γιαννιτσά, για να βγω έξω, να
περάσω δρόμους πρέπει να έχω ένα άτομο μαζί μου. Εδώ πηγαίνω μόνος μου στο
Ωδείο και το Πανεπιστήμιο ή στο κέντρο και στην παραλία, εκεί στον Πύργο που
είναι οι καφετέριες.