«Οι αξίες του πολιτισμού έγιναν αισχρά αδιάφορες»

«Έχει φτωχύνει η γενιά μας, έχουν αραιώσει οι τάξεις της», παρατηρεί ο Φράνκο Τζεφιρέλι που επιστρέφει στην όπερα, με «Ντον Τζιοβάνι» και «Αΐντα»

Αντίθετος με τον φασισμό, αλλά οπαδός της Δεξιάς, παθιασμένος, πεισματάρης και
πιστός στην παράδοση, ο Φράνκο Τζεφιρέλι υπήρξε επί μακρόν κυβερνητικός
σύμβουλος σε θέματα Πολιτισμού, «προσπαθώντας μάταια να προσφέρω λύσεις,
αξιοποιώντας τη μεγάλη μου πείρα», όπως εξηγεί. «H φθορά των προθέσεων στην
Ιταλία -και όχι μόνον- όμως είναι συνταρακτική. Οι αξίες του πολιτισμού έγιναν
αισχρά αδιάφορες. Γι’ αυτό χρειάζεται ριζική ανασυγκρότηση. Ένα σύστημα
βασισμένο σε ιδιωτικούς φορείς, σύμφωνα με το αμερικανικό μοντέλο, με ιδιώτες
χορηγούς, με φορολογικές απαλλαγές από τα εισιτήρια και όχι σκανδαλωδώς, όπως
συμβαίνει σήμερα, να εισπράττει το κράτος το 45% των εσόδων. Επειδή δεν
εισακούστηκα, όμως, αποφάσισα να παραιτηθώ και να ασχοληθώ με πράγματα πιο
ενδιαφέροντα, όπως ο “Ντον Τζοβάνι”».

Για να δείξει δε τι ακριβώς εννοεί ο αεικίνητος, παρά τα 82 χρόνια του, Ιταλός
σκηνοθέτης, βάλθηκε να υπογράψει τη σκηνοθεσία και τα σκηνικά στην πιο «άγρια
και διφορούμενη» όπερα του Μότσαρτ, τον «Ντον Τζιοβάνι», που παρουσιάζεται
στην Όπερα της Ρώμης. Τα σκηνικά ταξίδεψαν στη Ρώμη από τη Μετροπόλιταν Όπερα
της Νέας Υόρκης, όπου ο «Ντον Τζιοβάνι» έχει γνωρίσει αναρίθμητους θριάμβους
κατά τις επαναλαμβανόμενες παραστάσεις των τελευταίων 15 ετών. Ειδικά για τη
Ρώμη όμως, ο Φράνκο Τζεφιρέλι αποφάσισε να φρεσκάρει το «περιβάλλον»,
πιθανότατα για να αποδείξει εκείνο που υποστήριξε και το καλοκαίρι, όταν
παρουσίασε τους «Παλιάτσους» στο Ηρώδειο.

Ότι δηλαδή «έχει φτωχύνει η γενιά μας, έχουν αραιώσει οι τάξεις. Στη
σκηνοθεσία των λυρικών έργων δεν υπήρξαν μαθητές που να είναι πρόθυμοι και να
μπόρεσαν να μάθουν τα λίγα ή τα πολλά, όσα μπορούσαμε να τους διδάξουμε οι
παλαιότεροι, με αποτέλεσμα να έχουμε δει διάφορα ανεπίτρεπτα. Είμαι από τους
τελευταίους εκπροσώπους και να σκεφθεί κανείς πως δεν έμεινα αμετακίνητος.
Σήμερα σκηνοθετώ λιγότερο συμβατικά από ό,τι πριν από 30 χρόνια». Αλλά και
επειδή δεν αντέχει, όπως λέει, «τους μοντέρνους σκηνοθέτες που ακολουθούν
δογματικά την όπερα και ενώ τη θεωρούν κοινότοπη και χυδαία αφήνουν να
εννοηθεί ότι θα την “εξευγενίσουν” με τις πανέξυπνες καινοτομίες τους». Για να
αποτρέψει δε το «κακό» ετοιμάζεται ήδη να δώσει τις σκηνοθετικές οδηγίες του
και για την «Αΐντα» του Βέρντι που θα ανέβει στη Σκάλα του Μιλάνου.