[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

H ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ (E.E.) μπορεί να αξιοποιηθεί, ως διαπραγματευτικό
πλαίσιο, από μια χώρα-μέλος με πολλούς τρόπους, θετικούς και αρνητικούς.
Μπορεί να αξιοποιηθεί ευρηματικά και δημιουργικά για να προωθήσει μια χώρα
λύσεις σε προβλήματα, να απαντήσει σε προκλήσεις, να επιφέρει αλλαγές και
καινοτομίες και να ανατρέψει συντηρητικές ή αδιέξοδες λογικές. Μπορεί να
αξιοποιηθεί όμως αρνητικά και φοβικά για να αποτρέψει όλα τα παραπάνω. Μπορεί
δηλαδή μια χώρα να χρησιμοποιήσει με κοντόφθαλμο τρόπο τα θεσμικά και νομικά
μέσα της Ένωσης (π.χ. βέτο) προκειμένου να ανακόψει μεταρρυθμιστικές
διαδικασίες, αυτοπαγιδευόμενη σε μια νομικίστικη λογική που αγνοεί τις
πολιτικές πραγματικότητες και συσχετισμούς. Που αγνοεί κυρίως ότι η
«θεσμική-νομική δύναμη» δεν μεταφράζεται πάντοτε και σε πολιτική δύναμη. H
πολιτική δύναμη εδράζεται βεβαίως στις θεσμικές ρυθμίσεις αλλά προσδιορίζεται
από την ικανότητα ανάληψης και προώθησης πρωτοβουλιών, παρουσίασης ιδεών,
διαμόρφωσης συσχετισμών και, κυρίως, διαμόρφωσης της agenda της Ένωσης, της
ικανότητας δηλαδή να λειτουργείς, ως χώρα-μέλος, στο θέμα που σε ενδιαφέρει ως
«χώρα που καθορίζει την agenda» (agenda-setter). Γιατί, εάν σ’ ένα κρίσιμο
θέμα δεν προσπαθήσεις να καθορίσεις εσύ την agenda, τότε είναι βέβαιο ότι θα
την καθορίσει κάποιος άλλος ενδιαφερόμενος και θα αντλήσει αυτός τα οφέλη και
πλεονεκτήματα. Και οπωσδήποτε τις (θετικές) εντυπώσεις. Ακόμη οι διαδικασίες
και η συνεχής δηλαδή επίκληση διαδικαστικών επιχειρημάτων δεν μπορούν να
αποτελούν υποκατάστατο της πολιτικής. Ο «διαδικαστισμός» (proceduralism) έχει
τα όριά του. H ατελείωτη αναφορά σε «διαδικασίες», «πλαίσια», «νομικές και
θεσμικές ρυθμίσεις και υποχρεώσεις» μπορεί να συγκαλύπτει την ακινησία αλλά
δεν συνιστά παραγωγή πολιτικής. H πολιτική χρειάζεται κίνηση, προτάσεις,
ιδέες. Και βεβαίως στο διεθνές και ευρωπαϊκό πλαίσιο χρειάζεται διαπραγμάτευση
και διάθεση αποδοχής κάποιων αναγκαίων συμβιβασμών. H λέξη «συμβιβασμός»
θεωρείται από ορισμένους «ανάθεμα», αλλά χωρίς συμβιβασμούς δεν μπορεί να
υπάρξει διαπραγμάτευση. Μπορεί όλα αυτά να είναι αυτονόητα. Κατανοητά όμως δεν
φαίνεται να είναι. Γιατί εάν ήταν, τότε γιατί η Τουρκία εμφανίζεται (στο θέμα
του Κυπριακού) «να κλέβει και πάλι τις εντυπώσεις» με τις τελευταίες προτάσεις της;

Ο Π. K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος
του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ