ANOIXTO ΜΒΑ Aπό τη θεωρία στην πράξη

Ένα ΜΒΑ αποτελείται από δύο βασικά στοιχεία. Το πρώτο είναι η θεωρία. H
διδασκαλία των βασικών θέσεων που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί συνιστά ένα
πολύτιμο εργαλείο για τον διδασκόμενο. Ωστόσο, η Διοίκηση Επιχειρήσεων απαιτεί
δράση. Γι’ αυτό και το δεύτερο βασικό στοιχείο είναι η πρακτική άσκηση των
διδασκομένων, η οποία γίνεται τόσο στα θρανία όσο και σε πραγματικές συνθήκες
εργασίας. Στόχος είναι να εμπλακούν τα στελέχη σε δράση, την οποία ακολουθεί
ανάλυση αποτελεσμάτων, άντληση γενικών αρχών και διασύνδεση με συστήματα
γνώσεων.

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ KAI ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

Το πιο σημαντικό πλεονέκτημα είναι ότι συνδέεται η θεωρία με την πράξη. Επίσης
προωθείται η ενεργός συμμετοχή των διδασκομένων. Οι διδασκόμενοι γίνονται
περισσότερο υπεύθυνοι και αυξάνεται η αυτοπεποίθησή τους μετά την αντιμετώπιση
προβλημάτων. H πρακτική άσκηση δεν απαιτεί ιδιαίτερο χρόνο και μπορεί να
προωθήσει συγκεκριμένους εκπαιδευτικούς στόχους. Τα σημαντικότερα
μειονεκτήματα εντοπίζονται στο ότι απαιτείται προσεκτική προετοιμασία και
εποπτεία από τον διδάσκοντα και στο ότι ένα ζήτημα δεν μπορεί να εξεταστεί
εξονυχιστικά, όπως γίνεται στη μελέτη περίπτωσης.

TI EINAI H ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ (CASE STUDY)

Οι μελέτες περίπτωσης αποτελούν ιδιαίτερα διαδεδομένη εκπαιδευτική τεχνική.
Είναι σύνθετη μορφή πρακτικής άσκησης και, μέσα από την ανάλυση πραγματικών
καταστάσεων, δίνει τη δυνατότητα για εφαρμογή των γνώσεων που έχουν αποκομίσει
οι εκπαιδευόμενοι σε πρακτικά θέματα. Ιδιαίτερα στον τομέα των σπουδών MBA, οι
μελέτες περίπτωσης είναι πραγματικές ή υποθετικές ιστορίες που αναφέρονται σε
επιχειρηματικά θέματα και σε εταιρικές στρατηγικές, σε σημαντικά πρόσωπα, σε
επιχειρηματίες ή επιχειρήσεις, ο τρόπος δράσης των οποίων επιβεβαιώνει τα
θέματα που παρουσιάστηκαν στη θεωρία. Με άλλα λόγια, μέσα από αυτές τις
επιχειρηματικές ιστορίες προσφέρεται στους εκπαιδευόμενους μια ευρύτερη
κατάσταση, με στόχο να αναλυθεί σε βάθος και να διερευνηθούν εναλλακτικές
λύσεις στα επιχειρηματικά προβλήματα που αναδύονται.

ΔΥΟ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ KAI ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Οι μελέτες περίπτωσης αναπτύσσονται και εφαρμόζονται με δύο τρόπους:

1. Γίνεται εφαρμογή των γνώσεων που έχουν παρουσιαστεί στη θεωρία, με
στόχο τη σύνδεση θεωρίας και πράξης.

2. Χρησιμοποιούνται όταν δεν έχει παρουσιαστεί ακόμη το σύνολο των
θεωρητικών γνώσεων, προκειμένου να κεντρίσουμε τη φαντασία των συμμετεχόντων
και να υποκινηθεί η «ευρετική» πορεία προς τη γνώση.

Και στις δύο εκδοχές, μέσα από την ενδελεχή διερεύνηση της «επιμέρους»
περίπτωσης, εξάγονται συμπεράσματα ή διατυπώσεις για τη λειτουργία του «όλου».

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ

Οι μελέτες περίπτωσης πρέπει να συνοδεύονται από ερωτήσεις και δραστηριότητες,
ώστε οι εκπαιδευόμενοι να αλληλεπιδράσουν δημιουργικά με το εκπαιδευτικό υλικό
και να μην περιοριστούν στην απλή ανάγνωση της ιστορίας.

Τα στάδια που ακολουθούνται στη μελέτη περίπτωσης είναι τα ακόλουθα:

1. Ο εισηγητής επιλέγει μια μελέτη περίπτωσης πολύ κοντά στην
πραγματικότητα. Οι εκπαιδευόμενοι πρέπει να έχουν τις γνώσεις και τις
εμπειρίες που να τους επιτρέπουν να ανταποκριθούν με επιτυχία στην άσκηση. H
μελέτη περίπτωσης πρέπει να παρουσιάζεται με τρόπο που να κινεί το ενδιαφέρον
τους.

2. Ο καθηγητής παρουσιάζει στους διδασκόμενους την προς μελέτη
περίπτωση, καθώς και το πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσεται (ιστορική αναδρομή,
παρούσα συγκυρία κ.τ.λ.). H παρουσίαση της μελέτης μπορεί να γίνει με τη μορφή
προφορικού λόγου, γραπτού φιλμ, κασέτας ήχου κ.ά.

3. Ο καθηγητής παρέχει διευκρινίσεις: Για ποιο σκοπό μελετάται η
συγκεκριμένη μελέτη περίπτωσης, ποια αποτελέσματα αναμένονται, πώς θα
πραγματοποιηθεί η εργασία των διδασκομένων; Απαντά σε τυχόν απορίες και
εξακριβώνει εάν η άσκηση έγινε κατανοητή. Δεν εκθέτει τους διδασκόμενους
εκθέτοντας προσωπικές απόψεις. Ορίζει τον χρόνο για την εκπόνηση της άσκησης.

4. Οι εκπαιδευόμενοι εκτελούν την άσκηση. Κατά προτίμηση αυτό γίνεται
σε ομάδες εργασίας, ώστε να υπάρχει αλληλεπίδραση. Χρησιμοποιούν τις
πληροφορίες που έχουν πάρει και τις εμπειρίες τους, προκειμένου να επιλύσουν
το πρόβλημα και να καταλήξουν σε προτάσεις.

5. Στη συνέχεια οι εκπαιδευόμενοι μέσω εκπροσώπων παρουσιάζουν στην
τάξη την πορεία που ακολούθησαν, τις δυσκολίες που συνάντησαν και τα
συμπεράσματα της εργασίας τους.

6. Ο διδάσκων συνθέτει τα βασικά σημεία που παρουσιάστηκαν, σχολιάζει –
διασαφηνίζει, διατυπώνει συμπληρωματικές παρατηρήσεις. Κατόπιν βοηθά στη
διατύπωση γενικών συμπερασμάτων και συνδέει την αναλυθείσα περίπτωση με το
ευρύτερο πλαίσιο, στο οποίο αυτή υπάγεται.

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ

Τα πιο σημαντικά πλεονεκτήματα από την ανάπτυξη και τη χρησιμοποίηση μελετών
περίπτωσης στη διδασκαλία ενός προγράμματος MBA είναι τα εξής:

* Κύριος παράγοντας της εκπαιδευτικής διαδικασίας στη μελέτη περίπτωσης είναι
τα εκπαιδευόμενα στελέχη. Πρέπει να διαβάσουν τη μελέτη, να επισημάνουν
πράγματα που θα τους ζητηθούν, να απαντήσουν σε ερωτήσεις

* Αναπτύσσεται η ενεργοποίηση και η συμμετοχή των διδασκομένων, η ικανότητά
τους να επιλύουν προβλήματα, καθώς και η κριτική και αναλυτική τους σκέψη.
Συνεπώς τα στελέχη διεισδύουν μέσα από την πράξη και όχι μέσα από την
παρακολούθηση.

* H χρήση μελετών περίπτωσης με συγκεκριμένα παραδείγματα από το οικονομικό
περιβάλλον συμβάλλει στον θετικό μετασχηματισμό των στάσεων και των αντιλήψεων
των στελεχών απέναντι στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τα
επιχειρηματικά θέματα.

* Από το επιμέρους παράδειγμα γίνονται αναγωγές σε ευρείς γνωστικούς τομείς.
Κάτω από αυτό το πρίσμα, εκτός από το παιδαγωγικό πλεονέκτημα γίνεται και
εξοικονόμηση του χρόνου διδασκαλίας.

ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ

Τα μειονεκτήματα αναφέρονται κυρίως στην περίπτωση που είτε ο καθηγητής έχει
επιλέξει να διδάξει και να παρουσιάσει μόνο «μελέτες περιπτώσεων» είτε δεν
υπάρχει αντιστοιχία της ιστορίας που παρουσιάζεται με κάποια θεωρία. H
διδασκαλία αυτοτελών ιδανικών καταστάσεων στους εκπαιδευόμενους χωρίς αναφορές
σε κάποιο μοντέλο ή θεωρία μπορεί να τους αποθαρρύνει, διότι αναδεικνύει το
«τυχαίο» στις επιλογές του επιχειρηματία ή το ταλέντο που τον διακρίνει.

Θεματικές ενότητες των Case Studies σε ένα πρόγραμμα MBA

Ενδεικτικά, θεματικοί άξονες που θα μπορούσαν να αποτελέσουν την πηγή για την
ανάπτυξη μελετών περίπτωσης (Case Studies) σε ένα πρόγραμμα MBA είναι οι εξής:

1. Ιστορίες πραγματικές ή υποθετικές που εξειδικεύουν οικονομικά μεγέθη και
εφαρμογές

2. Ιστορίες επιτυχημένων στελεχών και επιχειρηματιών: Ιδιαίτερο
ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι περιπτώσεις επιχειρηματιών που ξεκίνησαν
κυριολεκτικά από το μηδέν και με βάση μια πολύ καλή ιδέα, τη διάθεση για
δουλειά και περιορισμένους πόρους έφτασαν σε ένα πολύ υψηλό επίπεδο

3. Παρουσίαση ιστορικών επιχειρήσεων ενός κλάδου: Στα πλαίσια μιας
τέτοιας μελέτης περίπτωσης παρουσιάζονται επιχειρήσεις που άντεξαν στον χρόνο
και ηγούνται ενός κλάδου

4. Καινοτομίες – νέες τεχνολογίες: Στην κατηγορία αυτή αναλύονται
περιπτώσεις επιχειρήσεων και επιχειρηματιών οι οποίοι στήριξαν την πορεία τους
στην ανάπτυξη και εκμετάλλευση καινοτομιών. Επίσης παρουσιάζονται περιπτώσεις
που αξιοποίησαν και αξιοποιούν τη νέα τεχνολογία

5. Υποθετικές περιπτώσεις: Στα πλαίσια αυτής της κατηγορίας
παρουσιάζεται η εικονική – «υποθετική» ιστορία ενός ανθρώπου, η οποία αντλεί
θεματολογία και συνδέεται με τη θεματική ενότητα που έχει διδαχθεί το
στέλεχος. Στα πλαίσια της μελέτης περίπτωσης αυτού του τύπου, τα όποια
προβλήματα ανακύπτουν για τον πρωταγωνιστή της ιστορίας αντιμετωπίζονται μέσα
από τα εργαλεία και τις έννοιες που έχουν παρουσιαστεί στους εκπαιδευόμενους
στο πρόγραμμα MBA

6. Άρθρα σε εφημερίδες – περιοδικά – διαδικτυακοί τόποι: Αν και πολλές
φορές δεν συνδέονται πλήρως με το υλικό της θεματικής ενότητας, μπορούν να
κινητοποιήσουν δημιουργικά τους εκπαιδευόμενους, οδηγώντας τους στην ανάπτυξη
κριτικής σκέψης, αφού θα πρέπει να αναλυθούν διάφορα σημεία των άρθρων με βάση
γνώσεις, δεξιότητες, στάσεις που έχουν αναπτύξει τα στελέχη κατά τη διάρκεια
της παρακολούθησης των μαθημάτων του MBA.

Tips

Οι Μελέτες…

Περίπτωσης είναι πραγματικές ή υποθετικές ιστορίες που αναφέρονται σε
επιχειρηματικά θέματα και εταιρικές στρατηγικές, σε σημαντικά πρόσωπα,
επιχειρηματίες ή επιχειρήσεις, ο τρόπος δράσης των οποίων επιβεβαιώνει τα
θέματα που παρουσιάστηκαν στη θεωρία