ANOIXTO ΜΒΑ Eκπαιδεύοντας τους μάνατζερ

Όλοι οι φοιτητές έχουν κάποια εργασιακή εμπειρία και πρέπει ο ένας να μάθει από τον άλλον. Συνεπώς, όσο υψηλότερο είναι το επίπεδο των φοιτητών τόσο καλύτερο είναι το Πρόγραμμα

Η εκπαιδευτική διαδικασία που υιοθετείται σε ένα πρόγραμμα MBA παρουσιάζει
ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ένα μεταπτυχιακό πρόγραμμα MBA απευθύνεται σε στελέχη,
τα οποία εργάζονται καθημερινά και καλούνται ύστερα από μια δύσκολη και
απαιτητική ημέρα ή εβδομάδα να καθήσουν στο «θρανίο» για να παρακολουθήσουν ή
να συμμετάσχουν σε έναν τέτοιο κύκλο σπουδών. Πώς μαθαίνουν όμως καλύτερα οι
έμπειροι managers; Ποιες είναι οι εκπαιδευτικές τους προσδοκίες από ένα
πρόγραμμα MBA; Υπάρχουν εκπαιδευτικές τεχνικές που αποτελούν αγαπημένο
παιχνίδι στο πλαίσιο των έμπειρων εκπαιδευτών τους;

H ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ

Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικές έρευνες που αφορούν τη διεργασία
της μάθησης και έχουν επηρεάσει σημαντικά τις αντιλήψεις που έχουμε γύρω από
την εκπαιδευτική διαδικασία, τις εκπαιδευτικές μεθοδολογίες και το περιεχόμενο
της διεργασίας της μάθησης (Barr & Tegg 1995, Nicol 1997, Jaques 2004). H
μαθησιακή διεργασία δεν θεωρείται πλέον μια διαδικασία στατική και δεν υπάρχει
ένας και μοναδικός τρόπος αποτελεσματικής διδασκαλίας (Rogers 1999).

Δανειζόμενοι θεωρίες για την εκπαίδευση των ενηλίκων θα ανατρέξουμε στον
Rogers. Σύμφωνα με αυτόν, οι ενήλικοι εμπλέκονται σε μια διεργασία γεμάτη
αντιθέσεις, όπου αλληλοδιαπλέκονται πολλά στοιχεία. Ορισμένα από αυτά ευνοούν
τη μάθηση, ενώ άλλα την εμποδίζουν. Καθοριστική σημασία για την εκπαίδευση των
σπουδαστών ενός προγράμματος MBA έχει και το στοιχείο της αξιοποίησης των
υπαρχουσών εμπειριών, καθώς και των γνώσεων και των στάσεων που συνδέονται με
αυτές μέσα στον σπειροειδή κύκλο της μάθησης. Οι φοιτητές σε ένα MBA, ως
υποκείμενα της μάθησης, διαθέτουν σημαντικό απόθεμα εμπειριών και έχουν ανάγκη
να οικοδομούν πάνω του τη νέα εκπαίδευση. Γιατί, όμως, το στοιχείο των
εμπειριών είναι ιδιαίτερα σημαντικό και πρέπει να αξιοποιηθεί στο πλαίσιο του
προγράμματος εκπαίδευσης των managers;

H ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΜΠΕΙΡΙΑΣ

H απάντηση βρίσκεται στην παραδοχή ότι στην «καρδιά» κάθε μάθησης υπάρχει η
αναζήτηση νοήματος από την εμπειρία. H μάθηση προέρχεται και από την εμπειρία.
Είναι στενά συνδεδεμένη με τον τρόπο που αναπτύσσονται τα άτομα στο φυσικό και
κοινωνικό τους περιβάλλον. Είναι συνεχής διαδικασία, όπως συνεχής είναι και η
μάθηση. Κάθε άτομο επεξεργάζεται την εμπειρία του κατά τρόπο μοναδικό και για
δική του χρήση (Brookfield 1983). H αναζήτηση νοήματος από την εμπειρία
αποτελεί κεντρικό σημείο της ανάλυσης του Mezirov. Μάθηση σημαίνει να
δημιουργεί κανείς νοήματα, να βρίσκει τα κλειδιά που θα τον βοηθήσουν να
κατανοήσει την εμπειρία του. Είναι μια διεργασία τόσο φυσική στους ενηλίκους,
όσο και η αναπνοή. H διεργασία, με την οποία αναζητούνται «νοήματα» μέσα από
την εμπειρία, είναι ο κριτικός στοχασμός, η «κριτική ανάλυση» της εμπειρίας
(Freire 1972, Rogers 1999).

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΟ ΝΟΗΜΑ

Στο πλαίσιο του προγράμματος εκπαίδευσης MBA η νοηματοδότηση της εμπειρίας
λαμβάνει περίοπτη θέση στον κύκλο μάθησης. Μέσα από την κριτική ανάλυση
εμπειριών που έχουν ήδη, τα στελέχη που παρακολουθούν το πρόγραμμα προσπαθούν
να ερμηνεύσουν ενέργειες και δράσεις που έκαναν στο παρελθόν διοικώντας την
επιχείρηση, στην οποία δραστηριοποιούνται, με βάση τις νέες γνώσεις αλλά και
τα συγκρινόμενα πρότυπα που παρουσιάζονται στο πρόγραμμα εκπαίδευσης. Για
παράδειγμα, κατά τη διάρκεια του προγράμματος θα δούμε εκπαιδευόμενους
managers να αναφωνούν: «A, έτσι λοιπόν… Γι’ αυτό όταν πριν από δύο χρόνια
συμμετείχα στον επιχειρησιακό σχεδιασμό, μου είχαν ζητήσει να διατυπώσω
αναλυτικά τους στόχους μας μέσα στο επόμενο τρίμηνο…». H διαδικασία της
νοηματοδότησης της εμπειρίας αποτυπώνεται εδώ στη μεταφορά της γνώσης μέσα από
τη μαθησιακή διεργασία της κριτικής ανάλυσης μιας εμπειρίας, σε απόλυτα
προσωπικό επίπεδο, ώστε να ερμηνευθεί η επιλογή μιας συγκεκριμένης απόφασης
που έλαβε το στέλεχος στο παρελθόν.

ΤΟ ΕΠΟΜΕΝΟ BHMA

Το επόμενο βήμα στη σύνθετη διαδικασία νοηματοδότησης είναι η προσπάθεια
καθορισμού των τρόπων, με τους οποίους η εμπειρία θα μπορούσε να είναι
διαφορετική από αυτήν που είχε ο εκπαιδευόμενος manager: «Τι θα έπρεπε να
εφαρμόσω; SWOT Ανάλυση, προκειμένου να εντοπίσω τα δυνατά και αδύνατα σημεία
μας; Τι είναι αυτό; Δεν το έχω ξαναδεί… Εσύ, συνάδελφε, το γνώριζες; Πώς το
εφάρμοσες στον σχεδιασμό του έτους;». Μέσα από αυτή τη διαδικασία
νοηματοδότησης τα στελέχη ανασυνθέτουν εμπειρίες δημιουργώντας νέες και
οδηγούνται αξιοποιώντας τη νέα γνώση στην «πράξη», η οποία στο πλαίσιο του
προγράμματος μπορεί να είναι η επίλυση ασκήσεων αξιολόγησης ή η συμμετοχή σε
μια ομαδική δραστηριότητα.

ΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

Οι εκπαιδευτικές τεχνικές, οι οποίες σε πολύ μεγάλο βαθμό εφαρμόζονται σε ένα
πρόγραμμα MBA δίνοντας τη δυνατότητα στους εκπαιδευτές να εμπλέξουν τους
συμμετέχοντες σε νέες εκπαιδευτικές εμπειρίες βοηθώντας τους στην ανασύνθεση
και νοηματοδότηση παλαιότερων εμπειριών, είναι η πρακτική άσκηση και οι
μελέτες περίπτωσης, γνωστές και ως case studies. Είναι σημαντικό να
κατανοήσουμε, γιατί οι σπουδαστές ενός προγράμματος MBA αναζητούν την εμπειρία
και πώς τελικά η τεχνική των case studies και των μελετών περίπτωσης μπορούν
να τους βοηθήσουν να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους μέσα από την προσέγγιση
νέων εμπειριών. Ίσως, όμως, ακόμα πιο σημαντική να είναι η ανάπτυξη της
αίσθησης του ότι δίνουν νόημα σε προγενέστερες εμπειρίες.

Εκπαιδευτική μεθοδολογία και «Ανοιχτό MBA»

Το ένθετο «Ανοιχτό MBA» της εφημερίδας «TA NEA» επιδιώκει να συμβάλει στη
συνεχή επιμόρφωση των αναγνωστών του. H ανάπτυξη των τευχών και οι θεματικές
ενότητες που παρουσιάζονται ακολουθούν μία συγκεκριμένη μεθοδολογία που
προσομοιάζει στο πρόγραμμα σπουδών ενός κλασικού μεταπτυχιακού προγράμματος
MBA. Τα προγράμματα MBA φημίζονται για την εκπαιδευτική τους μεθοδολογία, η
οποία χαρακτηρίζεται ως «διαδραστική».

Με τον όρο «διαδραστική» εννοείται ότι επιδιώκεται η άμεση συμμετοχή των
φοιτητών στο μάθημα, δηλαδή ο καθηγητής δεν μπαίνει απλώς στην τάξη και
μιλάει. Αντιθέτως, πέρα από τις παραδοσιακές διαλέξεις, μεγάλη σημασία παίζουν
τα case studies, οι πρακτικές ασκήσεις μέσα στην τάξη, οι ομαδικές εργασίες
και οι παρουσιάσεις. Το ζητούμενο είναι, η διαρκής ανταλλαγή απόψεων και
ιδεών, όχι μόνο ανάμεσα στον καθηγητή και τους φοιτητές (κάθετη επικοινωνία)
αλλά και μεταξύ των φοιτητών (οριζόντια επικοινωνία). Όλοι οι φοιτητές έχουν
κάποια εργασιακή εμπειρία και πρέπει ο ένας να μάθει από τον άλλον. Συνεπώς,
όσο υψηλότερο είναι το επίπεδο των φοιτητών, τόσο καλύτερο είναι το Πρόγραμμα.
Αυτή τη διαδραστικότητα θα επιδιώξει, με ποικίλους τρόπους, το «Ανοιχτό MBA»
στον νέο κύκλο που ξεκινάει σήμερα. Γι’ αυτό και στο παρόν τεύχος φιλοξενούμε
μία μελέτη – άρθρο για την εκπαιδευτική μεθοδολογία των MBA.

Βιβλία και άρθρα για τις μεθόδους εκπαίδευσης ενός MBA

* Anderson, Μ. & Lindeman Ε, (1927), «Education through
Experience», Workers Education Bureau, New York.

* Belbin, Ε. & Belbin, R.Μ. (1972), «Problems in Adults
Retraining». London: Heinerman.

* Milton Keynes: Open University Press.

* Freire, Ρ., (1972), «Pedagogy of the Oppressed», Harmondsworth:
Penguin.

* Jarvis, Ρ., (1985), «Adult and Continuing Education», Croom Helm,
London.

* Kidd, J. (1973), «How Adults Learn», Cambridge books, New York.

* Mezirov, J. (1981), «Α critical Theory of adult learning and
Education», Adult Education, 32:3-24.

* Κόκκος, A. (1999), «Εκπαίδευση Ενηλίκων», Τόμος A’ Το Πεδίο, οι Αρχές
Μάθησης, οι Συντελεστές, Εκδ. Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.

* Πετράκης Π.E. & Μπουρλετίδης Κ. (2004), «H ανάπτυξη και εφαρμογή
προγράμματος e-Learning στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών»,
Περιοδικό «Επιστήμες της Αγωγής», Ειδική Έκδοση με θέμα «Διά βίου και Εξ
Αποστάσεως Εκπαίδευση στην Κοινωνία της Πληροφορίας», Πανεπιστήμιο Κρήτης,
σελ. 127-139.

* Rogers, Α. (1999), «H Εκπαίδευση Ενηλίκων», Εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα.

Tips

Οι φοιτητές…

… σε ένα MBA διαθέτουν σημαντικό απόθεμα εμπειριών και έχουν ανάγκη να
οικοδομούν πάνω του τη νέα εκπαίδευση