Ο Πόλεμος των Φάρων

Πριν καλά καλά θάψουν τον πέλεκυ του πολέμου για το φυσικό αέριο, Ουκρανία
και Ρωσία βρήκαν νέο λόγο για έριδες. Αυτή τη φορά, το«μήλο» είναι ένας φάρος!
Ένας λευκός φάρος, στο εμπορικό λιμάνι της Γιάλτας, στην Κριμαία.

Ορόσημο. Ο λευκός φάρος της Γιάλτας έγινε το μήλον της Έριδος για Ρώσους και Ουκρανούς

Χαράματα 13ης Ιανουαρίου, μια ομάδα τεχνικών από την ουκρανική υδρογραφική
υπηρεσία πολιόρκησαν τον επίμαχο φάρο εμποδίζοντας την πρόσβαση στον Ρώσο
υπεύθυνο. Όταν είδε τις διαμαρτυρίες του να πέφτουν στο κενό, ο Βίκτορ
Πολιτσούκ έσπευσε να ενημερώσει τη Μόσχα. Την επομένη, ο διοικητής του ρωσικού
πολεμικού ναυτικού διέταξε τον στόλο της Μαύρης Θάλασσας, ο οποίος σταθμεύει
στη Σεβαστούπολη, να ανακτήσει τον έλεγχο του φάρου. Μια ρωσική αντιπροσωπεία
αναχώρησε άρον άρον από τη Σεβαστούπολη για τη Γιάλτα, όμως ο διοικητής του
λιμένα της τελευταίας τούς έδειξε την πόρτα. Την ίδια περίπου ώρα, μέλη ενός
εθνικιστικού φοιτητικού κινήματος της Ουκρανίας επιχειρούσαν να καταλάβουν
έναν ακόμα φάρο που χρησιμοποιείται από τον στόλο της Μαύρης Θάλασσας, τον
Σάριτς.

Στη Συμφερόπολη, την πρωτεύουσα της Κριμαίας, εθνικιστές διαδηλώνουν ζητώντας
την αποχώρηση του ρωσικού ναυτικού. Στη Μόσχα, βουλευτές αξιώνουν την
επιστροφή του λιμένα της Σεβαστούπολης στη Ρωσία. Ορισμένοι, μάλιστα, απαιτούν
την επιστροφή ολόκληρης της Κριμαίας – η οποία παραχωρήθηκε ως δώρο στην
Ουκρανία το 1954 από τον Νικήτα Χρουστσώφ – στη Ρωσική Ομοσπονδία. Οι τόνοι
ανεβαίνουν.

Περίπλοκη υπόθεση

H υπόθεση είναι περίπλοκη και κάθε άλλο παρά άσχετη με τον πόλεμο για το
φυσικό αέριο, που θεωρητικά έληξε στις αρχές Ιανουαρίου με συνθηκολόγηση της
ρωσικής Gazprom και της ουκρανικής Naftogaz. Μεσούσης ακόμη της διαμάχης, η
Ουκρανία είχε συνδέσει την τιμή του ρωσικού φυσικού αερίου με το ενοίκιο των
100 εκατομμυρίων δολαρίων που καταβάλλει ετησίως η Μόσχα στο Κίεβο ώστε να
σταθμεύει ο στόλος της Μαύρης Θάλασσας στη Σεβαστούπολη. Ένας Ουκρανός
βουλευτής, μάλιστα, είχε δηλώσει πως το ενοίκιο θα έπρεπε να γίνει δύο
δισεκατομμύρια δολάρια. Ο Ρώσος υπουργός Άμυνας αντέδρασε έντονα, καθιστώντας
σαφές πως η οποιαδήποτε αμφισβήτηση της σχετικής συμφωνίας, που υπεγράφη το
1997 με δεκαετή ισχύ, θα άνοιγε τον ασκό του Αιόλου και μαζί το (ακανθώδες)
ζήτημα των συνόρων. Κατόπιν αυτού, ο Ουκρανός ομόλογός του κατέβασε τους
τόνους. Αλλά το Κίεβο δεν είχε πει ακόμα την τελευταία του λέξη…

Τηρούν στάση αναμονής

Οι ηγέτες. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βίκτορ Γιούσενκο με τον Ρώσο Βλαντίμιρ Πούτιν

ΕΠΙ TOY ΠΑΡΟΝΤΟΣ, ο «πόλεμος των φάρων» μαίνεται σε επίπεδο υπουργείων
Εξωτερικών. H «κατάληψη» του φάρου της Γιάλτας ισοδυναμεί με «επίθεση» σε
ρωσική στρατιωτική βάση, λένε οι Ρώσοι. Οι «υδρογραφικές τοποθεσίες» δεν
περιλαμβάνονται στη συμφωνία του 1997 αντιτείνουν οι Ουκρανοί. Το Κρεμλίνο
μιλά για «επικίνδυνη πρόκληση» και ζητεί να μάθει τη θέση του Βίκτωρος
Γιούσενκο, του Ουκρανού προέδρου. Με τη διαμάχη που πυροδότησε, άλλωστε, η
συμφωνία για το φυσικό αέριο ανάμεσα στη νομοθετική και την εκτελεστική
εξουσία της Ουκρανίας, η Μόσχα θεωρεί τον Γιούσενκο μοναδικό επίσημο
συνομιλητή της. Εκείνος όμως σιωπά. Οι δύο πλευρές τηρούν στάση αναμονής.
Εκείνοι που ξέρουν, πάντως, λένε πως ο φάρος της Γιάλτας είναι απλώς ένα
άλλοθι. Το πραγματικό διακύβευμα αυτού του «πολέμου» είναι η οριοθέτηση των
χωρικών υδάτων. Διότι η ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα, κάτω από τη Μαύρη και την
Αζοφική Θάλασσα, κρύβει σημαντικά κοιτάσματα αερίου. Για την Ουκρανία, η
εκμετάλλευση των κοιτασμάτων αυτών είναι «ζήτημα στρατηγικής σημασίας». Για τη
Ρωσία, θα ήταν ένα casus belli…