Συνένοχα τα δάση στη… μόλυνση

Μέχρι τώρα θεωρούσαμε τα δάση τρόπο αντιμετώπισης και ταυτόχρονα θύματα του
φαινομένου του θερμοκηπίου. Όμως τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι. Σύμφωνα
με τα αποτελέσματα έρευνας, που αιφνιδίασε και τους ίδιους τους επιστήμονες,
τα φυτά παράγουν μεθάνιο και συμβάλλουν στην ενίσχυση του περιβαλλοντικού
προβλήματος.

Σοκ στην επιστημονική κοινότητα προκάλεσαν τα νέα στοιχεία για την «ευθύνη»
των δασών στην ανάπτυξη του φαινομένου του θερμοκηπίου. Οι ειδικοί ανακάλυψαν
ότι σχεδόν το ένα τρίτο του μεθανίου που εισέρχεται στην ατμόσφαιρα της Γης
προκαλείται από τη χλωρίδα του πλανήτη και ότι κύριοι υπαίτιοι είναι τα
τροπικά δάση. «Πρόκειται για ένα εξαιρετικά εντυπωσιακό αποτέλεσμα», δήλωσε ο
Ρίτσαρντ Μπετς από την οργάνωση παρακολούθησης της κλιματικής αλλαγής, Κέντρο
Χάντλεϊ. «Μας βοηθά επίσης να κατανοήσουμε πώς τα φυτά αλληλεπιδρούν με το
κλίμα».

Ποιο είναι όμως το ιδιαίτερο εκείνο στοιχείο που καθιστά τα δάση συνενόχους
του ανθρώπου στην υπερθέρμανση της Γης; Την απάντηση τη δίνει το μεθάνιο, το
άχρωμο αέριο που αποτελεί τον δεύτερο κύριο παράγοντα συμβολής στο φαινόμενο
του θερμοκηπίου, ύστερα από το διοξείδιο του άνθρακα – επισημαίνει ο Alok Jha
στην βρετανική εφημερίδα «The Guardian». Εξίσου εντυπωσιακά όμως είναι και τα
επιμέρους επιστημονικά στοιχεία: η συγκέντρωση μεθανίου στην ατμόσφαιρα έχει
σχεδόν τριπλασιαστεί τα τελευταία 150 χρόνια και αυτό οφείλεται εν μέρει και
στην αύξηση των καλλιεργήσιμων εκτάσεων ρυζιού, λέει ένα από αυτά. Πάντως, ο
Φρανκ Κέπλερ του Ινστιτούτου Πυρηνικής Φυσικής Μαξ Πλανκ, ο οποίος ηγήθηκε της
τελευταίας έρευνας, υπολογίζει ότι ετησίως τα φυτά απελευθερώνουν από 60 ώς
240 τόνους μεθανίου και ότι οι μεγαλύτερες ποσότητες καταγράφονται στις
τροπικές περιοχές.

ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΓΝΩΣΗΣ

Χειρότερο το μεθάνιο από το διοξείδιο του άνθρακα

«ΑΝΤΙΘΕΤΑ με το διοξείδιο του άνθρακα, το μεθάνιο είναι πολύ πιο δυναμικό
στοιχείο. Μένει στην ατμόσφαιρα περίπου 10 χρόνια», τόνισε ο καθηγητής
Γιάντβιντερ Μάλχι, από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Σε μια προσπάθεια μάλιστα
να εξηγήσει γιατί οι επιστήμονες δεν είχαν επικεντρώσει το ενδιαφέρον τους
στον παράγοντα του μεθανίου στις προηγούμενες έρευνές τους για τις
περιβαλλοντικές αλλαγές, τόνισε ότι οι ειδικοί δεν γνωρίζουν τον τρόπο με τον
οποίο το μεθάνιο κυκλοφορεί στην ατμόσφαιρα, ούτε και το γιατί.

Ο δρ Κέπλερ συμφωνεί. Μέχρι σήμερα οι ειδικοί πίστευαν ότι το βιογενετικό
μεθάνιο (βιογενετική είναι η ουσία που παράγεται κατά τη διαδικασία της ζωής),
προέρχεται από οργανικές ουσίες, καθώς αυτές αποσυντίθενται σε περιβάλλοντα
απουσία οξυγόνου. H νέα έρευνα έδειξε όμως ότι τα φυτά απελευθερώνουν το αέριο
ακόμη και σε φυσιολογικές, πλούσιες σε οξυγόνο περιοχές, όπως είναι τα δάση
και μάλιστα τα τροπικά. «Μέχρι τώρα όλα τα βιβλία έλεγαν ότι το βιογενετικό
μεθάνιο μπορεί να παραχθεί μόνο απουσία οξυγόνου. Γι’ αυτόν τον απλό λόγο
κανείς δεν έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο θέμα», επισήμανε ο δρ Κέπλερ.

Περίπλοκη σχέση

H τελευταία ανακάλυψη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική από την επιστημονική
κοινότητα, γιατί θα βοηθήσει τους ειδικούς να κατανοήσουν καλύτερα την
περίπλοκη σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα στις εκπομπές αερίων που συμβάλλουν
στο φαινόμενο του θερμοκηπίου και στο περιβάλλον, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Ίσως μάλιστα να διευρύνει το πεδίο των συζητήσεων για τις κλιματικές αλλαγές
σε σχέση με τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Ένα ερώτημα που προκύπτει, για
παράδειγμα, είναι το αν οι στόχοι που έχουν τεθεί στο Πρωτόκολλο του Κιότο θα
πρέπει να συνεχίσουν να στηρίζονται αποκλειστικά στις εκπομπές διοξειδίου του
άνθρακα.