[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΘΑ ΠΑΡΑΜΕΙΝΕΙ η διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση ένα «σύστημα συνοχής και
αλληλεγγύης» ή θα διολισθήσει σε μια απλή οικονομική οντότητα, μια μεγάλη ζώνη
ελεύθερων συναλλαγών;

Αυτό είναι ουσιαστικά το κεντρικό ερώτημα που θα κληθεί να απαντήσει την
ερχόμενη εβδομάδα η διάσκεψη κορυφής των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων
(Ευρωπαϊκό Συμβούλιο) της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα πραγματοποιηθεί στις
Βρυξέλλες. Το αντικείμενο του Συμβουλίου είναι ο καθορισμός του συνολικού
ύψους του προϋπολογισμού της E.E. για την επταετία 2007-2014 («δημοσιονομικές
προοπτικές»). Το θέμα δεν είναι απλώς δημοσιονομικό ή οικονομικό. Είναι
βαθύτατα πολιτικό. Από το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού θα προσδιορισθεί η
ταυτότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης των είκοσι πέντε κρατών-μελών σήμερα, είκοσι
επτά αύριο και πολύ περισσότερων μεθαύριο. Θα καθορισθεί εάν θα είναι απλώς
μια ένωση διακυβερνητικού χαρακτήρα με οικονομικές λειτουργίες νεοφιλελεύθερης
λογικής ή μια πολιτική κοινότητα αξιών με παρεμβατικές πολιτικές για την
επίτευξη της συνοχής και σύγκλισης – δηλαδή, ένα πολιτικό «σύστημα συνοχής και
αλληλεγγύης». Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι πλουσιότερες χώρες-μέλη της Ένωσης
ενισχύουν οικονομικά, με τη μεταφορά πόρων, τις φτωχότερες της Ένωσης. Σε
σημαντικό βαθμό, αυτό συνέβαινε από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 μέχρι
σήμερα. (H Ελλάδα π.χ. ελάμβανε περίπου 4 δισ. ευρώ ετησίως ως μεταβιβάσεις
από τον προϋπολογισμό της Ένωσης). Τώρα που η Ένωση έχει περισσότερες
φτωχότερες χώρες-μέλη (ως αποτέλεσμα της διεύρυνσης), το σύστημα αυτό
απειλείται με συρρίκνωση. Οι πλουσιότερες χώρες-μέλη, με επικεφαλής τη
Βρετανία (που βρίσκεται και στην προεδρία της E.E.), επιδιώκουν τόσο τη
συνολική μείωση του προϋπολογισμού όσο και την περικοπή των «διαρθρωτικών
μεταβιβάσεων» (των πόρων των Διαρθρωτικών Ταμείων). Πρόκειται για κοντόφθαλμη
επιλογή που, εάν υλοποιηθεί, θα βυθίσει την Ένωση σε ακόμη μεγαλύτερη κρίση. H
Ένωση μπορεί να πετύχει τη νομιμοποίησή της και να βγει από την κρίση μόνο εάν
μετεξελιχθεί σε πολιτικό σύστημα κοινωνικής ευημερίας. H Ελλάδα, που στις
δεκαετίες του 1980 και 1990 εργάστηκε σκληρά για την εγκαθίδρυση του
«συστήματος συνοχής», θα πρέπει να καταβάλει κάθε προσπάθεια για τη διατήρηση
και ενίσχυσή του.

Ο Π. K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος
του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.