[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

«ΚΑΠΟΤΕ KANAME πολιτισμό, τώρα κάνουμε ψώνια», γράφει σ’ ένα βιβλίο του
ο συγγραφέας Χανίφ Κιουρέισι κι ένιωσα μέσα σ’ αυτές τις λέξεις να
συμπυκνώνεται απόλυτα το σημερινό «πνεύμα» της καθημερινότητας του δυτικού
κόσμου – των εχόντων και κατεχόντων. Σε όλη την Ευρώπη, οι καλλιτέχνες και οι
πνευματικοί άνθρωποι δεν έχουν απλώς σιωπήσει, αλλά έχουν μεταλλαχθεί – σαν τα
μεταλλαγμένα προϊόντα – και με αυτήν τη νέα γενετική μορφή τους κυκλο-φορούν
σε ιλουστρασιόν συσκευασία χωρίς να «κοιτάζουν» γύρω τους. Στη χώρα μας με τον
ερχομό, πάλι, της Δεξιάς στην εξουσία, η «παραγωγή πολιτισμού» περνάει το
στάδιο της αποκρατικοποίησης – σαν όλους τους δημόσιους οργανισμούς. Όχι πως
πριν το κράτος «σκιζόταν» για τον πολιτισμό, απλώς έδειχνε ευαισθητοποιημένο
κι έδινε κάποια χρήματα. Τώρα, ακόμα κι αυτά τα «ψίχουλα» τέρμα. Σε όλους τους
τομείς παραγωγής πολιτισμού. Και το χειρότερο είναι ότι κανείς δεν πρόκειται
να διαμαρτυρηθεί, γιατί σε κανέναν δεν θα λείψει. Έχουν δουλέψει επί πολλά
χρόνια τα διεθνή «κέντρα εξουσίας» της υπερκατανάλωσης για να προωθήσουν την
αντίληψη της παγκοσμιοποίησης μέσω της ηλεκτρονικής εικόνας. Έτσι που
«πολιτισμός» για την συντριπτική πλειονότητα να είναι, πλέον, μόνο η TV και το
Διαδίκτυο. Έτσι που όλες οι μορφές τέχνης να περιθωριοποιηθούν τόσο ώστε να
γίνουν αόρατες από τις μάζες. Ακόμα και αν κάποιοι επιμένουν να τρέχουν σε
θέατρα, κινηματογράφους, συναυλίες, εκθέσεις ή να αγοράζουν βιβλία, το κάνουν
με την ίδια καταναλωτική μανία που δείχνουν μπαίνοντας στα σούπερ μάρκετ ή στα
πολυκαταστήματα. Πριν από δέκα χρόνια έκαναν την εμφάνισή τους τα πολυσινεμά,
τώρα τα εμπορικά κέντρα – πολυβιβλιοπωλεία. Έτσι που ο «πολιτισμός» να είναι
προϊόν πολυεθνικών εταιρειών για τα καταναλωτικά γούστα τα οποία αυτές οι
ίδιες διαμορφώνουν. Γι’ αυτό και είναι τόσο «αγριευτική» η φράση του
Κιουρέισι. Γιατί μας πετάει κατάμουτρα αυτό που μας έχουν κάνει: καταναλωτικά
όντα χωρίς βούληση. Κι εν κατακλείδι θυμάμαι το ερώτημα της φίλης μου της
Κυβέλης: «Ποιος είναι πιο αισιόδοξος, ο πεινασμένος ή ο χορτάτος;».