Πρόσωπα Οι πόλεις ως χώροι ανεκτικότητας

Ο Ρέντσο Πιάνο δεν εξεπλάγη από τις ταραχές στα προάστια του Παρισιού. Τις
συσχετίζει με μια εσφαλμένη αντίληψη των πολιτικών για τις πόλεις, τα προάστιά
τους και τη λειτουργία τους.

Ρέντσο Πιάνο: «Οι περιφέρειες των πόλεων είναι οι πόλεις του μέλλοντος»

«Το μεγάλο θέμα του σήμερα και των επόμενων 20 χρόνων θα είναι οι περιφέρειες
των πόλεων», λέει ο αρχιτέκτονας στη βρετανική «Γκάρντιαν». «Πώς μπορείς να
μετατρέψεις την περιφέρεια σε πόλη. Αυτό που συνέβη στο Παρίσι, συμβαίνει
παντού. Οι πολιτικοί δεν συναισθάνονται ότι δημιουργούν γκέτο. Στο Παρίσι, η
κατάσταση είναι ιδιαίτερα κακή. Τώρα ο κόσμος αρχίζει να καταλαβαίνει πως η
πραγματική πρόκληση των επόμενων 30 ετών είναι να μετατρέψουμε τις περιφέρειες
σε πόλεις. Οι περιφέρειες των πόλεων είναι οι πόλεις του μέλλοντος».

Ιταλός, γεννημένος πριν από 68 χρόνια στη Γένοβα, ο Πιάνο έχει την έδρα του
στο Παρίσι και θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους αρχιτέκτονες του κόσμου. Ο
πατέρας του ήταν οικοδόμος και πολλές φορές τον έπαιρνε μαζί του στη δουλειά.
«Δεν οικοδόμησε τον Πύργο του Άιφελ, έφτιαχνε σπίτια. Όταν όμως είσαι οκτώ
χρόνων και δουλεύεις στην οικοδομή το ένα πρωί μετά το άλλο, συνειδητοποιείς
πως η στήλη που είχες φτιάξει ψηλώνει. Αυτή η ιδέα, πως μπορείς, με τα μικρά
σου χέρια, να χειραγωγείς πράγματα, είναι ένα θαύμα». Για βόλτα, ο πατέρας του
τον πήγαινε στο λιμάνι, όπου ο μικρός Ρέντσο έβλεπε τα πλοία σαν «τεράστια
κτίρια που κινούνται». Τα έβλεπε να σκίζουν το νερό και τα φανταζόταν να
πετούν. Λέει πως έτσι σχηματίστηκε στο μυαλό του μια εικόνα των κτιρίων ως
δομές που «αγωνίζονται κατά της βαρύτητας», ως «θαύματα». Ήταν 33 χρόνων όταν
σχεδίασε, μαζί με τον Ρίτσαρντ Ρότζερς, το Κέντρο Πομπιντού στο Παρίσι και από
τότε συνδυάζει την επιδεξιότητά του στην αρχιτεκτονική με τις πολιτικές και
κοινωνιολογικές θεωρίες του.

Αυτό που δεν κατάλαβαν οι πολιτικοί της Γαλλίας, εξηγεί ο αρχιτέκτονας, είναι
πως για να λειτουργήσει μια κοινότητα δεν μπορεί να είναι «γκέτο». Πρέπει να
είναι ένας τόπος στον οποίο οι άνθρωποι εργάζονται και κοιμούνται και
κοινωνικοποιούνται και, το σημαντικότερο, κατά κάποιον τρόπο «συγχωνεύονται».
Τα γκέτο είναι «εναντίον της ιδέας της πόλης. Οι πόλεις είναι εξ ορισμού ένας
τόπος ανεκτικότητας, όπου οι διαφορές συγχωνεύονται. Αυτό που συνέβη στα
γαλλικά προάστια ήταν τραγικά προβλέψιμο και πιθανόν να συμβεί ξανά, αν δεν
γίνει κάτι. Οφείλεται επίσης στην κυβέρνηση. Οι άνθρωποι αυτοί δεν
καταλαβαίνουν τη σημασία της ανεκτικότητας». Ο Ρέντσο Πιάνο δεν είναι αφελής
ώστε να πιστεύει πως η αρχιτεκτονική μπορεί να τα διορθώσει όλα αυτά. Μπορεί
όμως να βοηθήσει να οικοδομηθεί αυτή η ανεκτικότητα. «H αρχιτεκτονική έχει
καθήκον να προτείνει κατά κάποιον τρόπο μια συμπεριφορά», τονίζει. «Οι χώροι
είναι εικόνα των κοινοτήτων και, αν ο χώρος είναι ανυπόφορος, η κοινότητα
γίνεται ανυπόφορη».