TPITH AΠOΨH Ο K. Σημίτης δεν έκανε αυτοκριτική

Ο μεγάλος Θουκυδίδης σημείωνε κατά την εξιστόρηση του Πελοποννησιακού Πολέμου
ότι πολλοί άνθρωποι τού έλεγαν αντίθετες εκδοχές για τα ίδια πραγματικά
γεγονότα.

Γιατί το αναφέρω αυτό; Γιατί ο K. Σημίτης προσπάθησε – στο τελευταίο του
βιβλίο – να μας παρουσιάσει τη δική του σχετική και «υποκειμενική αλήθεια» για
ορισμένα πραγματικά περιστατικά, τα οποία σφράγισαν την οκταετή του
πρωθυπουργία.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει εξαρχής να αναφέρω ότι ήταν εντελώς
επικίνδυνες οι «πολιτικές» κριτικές που ασκήθηκαν στο επίμαχο βιβλίο από
ορισμένους ιεράρχες, γιατί αποκαλύπτουν ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν έχουν καμία
σχέση με την ανώτερη ηθική κουλτούρα του χριστιανισμού στην οποία είχε
αναφερθεί και ο Γκαίτε.

Στον ίδιο βαθμό ήταν αβάσιμες και οι εμπαθείς κριτικές που ασκήθηκαν στο
ζήτημα των Ιμίων, γιατί είναι ωφέλιμο να γνωρίζουμε έγκαιρα το ιστορικό
παρελθόν, ώστε να μπορούμε να σχεδιάζουμε καλύτερα το μέλλον.

Όμως, ο K. Σημίτης «αποδεικνύει» ατυχώς (με κάποιες αναφορές) ότι είχε
αποκοπεί – τον τελευταίο καιρό – από την κοινωνία και ζούσε απομονωμένος στον
δικό του «γυάλινο κόσμο».

Υπ’ αυτήν την έννοια έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η εκπληκτική του αναφορά στα
αίτια της ήττας του σημερινού κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης στις
εκλογές της 7ης Μαρτίου 2004. Συγκεκριμένα προσδιορίζει ο πρώην Πρωθυπουργός
«ότι το παιχνίδι δεν είχε οριστικά κριθεί πριν από τον προεκλογικό αγώνα»!

Με αυτή την περίεργη αναφορά ο πρώην Πρωθυπουργός αποκαλύπτει ατυχώς ότι δεν
θέλησε να κατανοήσει τις βαθύτερες διεργασίες που οδήγησαν στην επίμαχη
εκλογική πανωλεθρία.

Δηλαδή, τι δεν θέλησε να «δει» πιο εξειδικευμένα ο K. Σημίτης; Καταρχήν, δεν
θέλησε να παραδεχθεί ότι στις εκλογές της 7ης Μαρτίου ηττήθηκε ένα κλειστό
μοντέλο πολιτικής (και κομματικής) εξουσίας, το οποίο δεν παρήγαγε τα
τελευταία χρόνια ούτε πολιτική ούτε ιδεολογία.

Επιπλέον, ο πρώην Πρωθυπουργός δεν θέλησε να αποδεχθεί συνειδησιακά το εξής
πράγμα: Ότι δεν προσπάθησε στοιχειωδώς να «συντρίψει» το συγκεντρωτικό πρότυπο
της κρατικής εξουσίας (που εκκολάπτει διαφθορά στα μεσαία κυβερνητικά επίπεδα,
η οποία δεν ελέγχεται από τα πάνω).

Τέλος, ο K. Σημίτης δεν θέλησε να αντιληφθεί ότι το ΠΑΣΟΚ είχε αποξενωθεί από
τις αγωνίες των φτωχών ανθρώπων (ακρίβεια, ανεργία) και δεν αντιλαμβανόταν το
πολιτικό συναίσθημα το οποίο βίωναν οι πολίτες αυτής της χώρας. Δηλαδή, ότι
δεν συμμετέχουν καθόλου στη λήψη των κρίσιμων αποφάσεων που τους αφορούν (Α.
Giddens, Ο κόσμος των ραγδαίων αλλαγών).

Μάλιστα, όλα αυτά τα δομικά ελαττώματα δεν θεραπεύθηκαν ούτε από την άνευρη
συνταγματική αναθεώρηση, αφού το δημοκρατικό μας πολίτευμα δεν ενισχύθηκε από
κάποια στοιχεία «δημοψηφισματικού χαρακτήρα», όπως συμβαίνει στη Σουηδία, όπου
οι πολίτες απέρριψαν το ευρώ, γιατί πίστευαν ότι δεν έπρεπε να διοικούνται από
την απομονωμένη γραφειοκρατική ελίτ των Βρυξελλών.

Ωστόσο, σε αυτό το σημείο είναι αναγκαίο να διατυπώσω την εξής σημαντική
παρατήρηση: Οι παραπάνω καταγραφές δεν πρέπει να μας οδηγήσουν σε μια αρνητική
αποτίμηση της συνολικής εικόνας του K. Σημίτη.

Έτσι, ο πρώην Πρωθυπουργός είναι ο αρχιτέκτονας πολλών σημαντικών επιτευγμάτων
(ΟΝΕ, Ελσίνκι), που ενίσχυσαν ουσιαστικά τη θέση της χώρας μας στο παγκόσμιο
στερέωμα (και αυτό γίνεται ακόμη πιο φανερό, όταν διαπιστώνει κανείς την
εμφανή αποδυνάμωση του διεθνούς status της Ελλάδας που προκλήθηκε από την
πολιτική του K. Καραμανλή).

Επιπρόσθετα ο K. Σημίτης αποχώρησε από την εξουσία χωρίς να τον αγγίζει το
στίγμα της διαφθοράς (και αφήνοντας ως παρακαταθήκη στην κοινωνία των πολιτών
ένα τεράστιο έργο υποδομών, ανεξάρτητα αν το τελευταίο δεν κατανέμεται
ομοιόμορφα σε όλο το ελλαδικό πεδίο).

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; Το τελικό αποτέλεσμα είχε κριθεί πριν
από τις εκλογές του 2004 και ο K. Σημίτης θα βοηθούσε περισσότερο στη
διαμόρφωση μιας πιο σύγχρονης πολιτικής κουλτούρας αν έβλεπε την οκταετή του
πρωθυπουργική θητεία με μεγαλύτερη αυτοκριτική «ματιά». Έτσι και οι πολίτες
αυτής της χώρας θα συνήθιζαν πια να μην είναι απλοί «καταναλωτές της
πολιτικής» (όπως έλεγε χαρακτηριστικά ο J. Baudrillard)!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ