TΣAPΛΣ PIΣ Ώρα αποφάσεων για τα Bαλκάνια

Τα Βαλκάνια είναι η μεγάλη πολιτική προτεραιότητα της κυβέρνησης Μπους για
τη χρονιά που έρχεται, αποκαλύπτει στα «NEA» ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα
Τσαρλς Ρις, προβάλλοντας παράλληλα τον ρόλο της Ελλάδας για την επόμενη μέρα
στην περιοχή. Ο κ. Ρις, που βρέθηκε στην Αθήνα έπειτα από τέσσερα χρόνια
υφυπουργίας αρμόδιος για τις Ευρωπαϊκές Υποθέσεις στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ,
βλέπει λύση στο θέμα της ονομασίας της ΠΓΔΜ, εκφράζει την ικανοποίησή του για
την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας με την E.E. και
περιμένει περισσότερες αμερικανικές επενδύσεις στη χώρα μας.

«Μπαίνουμε στο έτος των Βαλκανίων» λέει χαρακτηριστικά. «Είναι ώρα για
αποφάσεις σ’ αυτή την περιοχή. Πρέπει να επιβεβαιώσουμε πως οι προσπάθειές μας
την προηγούμενη δεκαετία όντως έφεραν τα επιθυμητά αποτελέσματα στην περιοχή
όσον αφορά τα θέματα ασφάλειας και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Επίσης κοιτάζουμε
και το μέλλον του ΝΑΤΟ στην περιοχή. Είναι περίοδος για πρόοδο στα Βαλκάνια,
αλλά και στη Μέση Ανατολή, όπως συνέβη στη Γάζα», τονίζει μεταξύ των άλλων ο
νέος Αμερικανός πρέσβης.

H Ελλάδα με ποιο τρόπο εμπλέκεται στην πολιτική αυτή;

«H Ελλάδα είναι χώρα – μοντέλο για τα Βαλκάνια. Ανήκει στο ΝΑΤΟ και την E.E.
Προσφέρει μια αγορά, επενδύσεις, εξαγωγές, κέντρα εκπαίδευσης και πολλοί
κάτοικοι των Βαλκανίων φοιτούν σε ελληνικά πανεπιστήμια – ιδίως στην περιοχή
της Θεσσαλονίκης και στην Αθήνα -, είναι το κέντρο για τον τραπεζικό και
ιατρικό τομέα. Σε πολιτικό επίπεδο, αυτές οι χώρες, καθώς εισέρχονται στους
ευρωπαϊκούς φορείς, θα έχουν ως φυσικό επακόλουθο πολλά κοινά με την Ελλάδα».

Θεωρείτε πως η Ελλάδα θα χάσει την ηγετική της θέση στα Βαλκάνια εξαιτίας
της παρουσίας της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας στο άμεσο μέλλον στην E.E.,
αλλά και της έναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας και της
Κροατίας;

«Όχι, νομίζω ότι η Ελλάδα έχει μόνο όφελος από τη μεγαλύτερη συμμετοχή κρατών
από τα Βαλκάνια στην E.E. H Δανία έχασε από την είσοδο της Σουηδίας στην E.E.;
Το αντίθετο. H Δανία και άλλες δύο σκανδιναβικές χώρες κέρδισαν περισσότερη
σκανδιναβική οπτική στις Βρυξέλλες».

H τοποθέτηση της συζύγου του ως πρέσβειρας των ΗΠΑ στα Τίρανα, λίγες εβδομάδες
ύστερα από τον διορισμό του, είχε σχολιαστεί από κύκλους του υπουργείου
Εξωτερικών πως προεξοφλεί εξελίξεις στην περιοχή. Τι λέει ο ίδιος:

«Πρόκειται για σύμπτωση. Πολλοί δεν το πιστεύουν, αλλά έτσι είναι. Πρώτα πήρα
εγώ τη δουλειά στην Αθήνα και ύστερα άνοιξε η θέση στην Αλβανία. H σύζυγός μου
είχε δεκαετή ενασχόληση με τα Βαλκάνια και κρίθηκε κατάλληλη. Έτσι γίναμε το
πρώτο ζευγάρι που βρισκόμαστε σε γειτονικά κράτη».

Το τελευταίο διάστημα πολλοί Αμερικανοί πολιτικοί έχουν αναφερθεί στο
Κόσσοβο. Προεξοφλεί αυτό κάτι για το άμεσο μέλλον;

«Θα είναι έτος τελικών διαπραγματεύσεων για το Κόσσοβο. Δέκα χρόνια ύστερα από
τη Συμφωνία Ντέιτον και ό,τι άλλο συνέβη στο μεταξύ τα Βαλκάνια αποτελούν
πολιτική προτεραιότητα για εμάς.

Παίξαμε σημαντικό ρόλο στην επίλυση σημαντικών προβλημάτων στην περιοχή, όπως
με τη Βοσνία, το Κόσσοβο, με την παρουσία του κ. Χόλμπρουκ, της κ. Ολμπράιτ.
Δεν μπορείς να αγνοήσεις προβλήματα βίας και εθνικές συγκρούσεις μέσα στην
Ευρώπη. Ο κ. Μπερνς, πρώην πρέσβης στην Ελλάδα, θα ταξιδέψει για δεύτερη φορά
στην περιοχή ώστε να βρεθούν λύσεις σε ορισμένα προβλήματα».

Που μπορεί να σημαίνει ανεξάρτητο Κόσσοβο;

«Δεν θα ήθελα να το σχολιάσω».

Σημαντικό αγκάθι όμως στην περιοχή παραμένει το πρόβλημα της ονομασίας της
ΠΓΔΜ, αν και η κυβέρνησή σας αναφέρεται σε αυτήν ως «Δημοκρατία της
Μακεδονίας».

«Έχουμε υιοθετήσει την ονομασία Δημοκρατία της Μακεδονίας στις διμερείς μας
σχέσεις με αυτή τη χώρα προκειμένου να αποτρέψουμε αποσταθεροποίηση της χώρας.
Ανησυχούσαμε από την εκδήλωση αποσχιστικών τάσεων. Ήταν πολύ ξεκάθαρο, αυτός
ήταν ο στόχος μας και πέτυχε.

H χώρα παραμένει σταθερή και οι εθνικές κοινότητες ήσυχες. Μόλις πήραμε την
απόφαση, καταστήσαμε ταυτόχρονα σαφές ότι υποστηρίζουμε την προσπάθεια του
Μάθιου Νίμιτς στην εξεύρεση ενός ονόματος γι’ αυτή τη χώρα που θα
χρησιμοποιούνταν διεθνώς, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις σχέσεις με την Ελλάδα και
το οποίο θα ικανοποιούσε και τις δύο πλευρές».

Ποια είναι η δική σας πρόταση, ποιο όνομα;

(Γελάει). «Νομίζω ότι σε όποια λύση θα μπορούσαν να καταλήξουν οι δύο πλευρές
είναι αυτή η οποία θα υποστηρίξουμε».

Πολλά γράφηκαν για την αμερικανική παρέμβαση και στο θέμα της έναρξης των
ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας με την E.E.

«Είναι αλήθεια πως είχαμε ειδικό ενδιαφέρον για την απόφαση που αφορούσε την
έναρξη των διαπραγματεύσεων. H αμερικανική υποστήριξη και το ενδιαφέρον μας
για το μέλλον της Ευρώπης προσέβλεπε στην έναρξη των διαπραγματεύσεων με την
Τουρκία. Αυτό έγινε για το συμφέρον της E.E., της Τουρκίας, αλλά και της
Ελλάδας. Αλλά και για την ελληνική πλευρά, τόσο από την προηγούμενη όσο και
από την τωρινή κυβέρνηση, ήταν στρατηγική απόφαση να υποστηρίξει την ευρωπαϊκή
προοπτική της Τουρκίας στην E.E. Ο κ. Καραμανλής αλλά και ο κ. Παπανδρέου
πιστεύουν πως το ευρωπαϊκό μέλλον της Τουρκίας είναι συνδεδεμένο με την
Ελλάδα».

Πώς θα επωφεληθεί η Ελλάδα;

«H Τουρκία πρέπει να ευθυγραμμίσει τη νομοθεσία της με ό,τι ισχύει για την
E.E. και αυτό θα βοηθήσει να βελτιώσει τις διακρατικές σχέσεις της με την
Ελλάδα σε σχέση με τα κοινά συμφέροντα των δύο χωρών στην περιοχή. Και όσο η
Τουρκία θα φέρνει την εσωτερική της νομοθεσία προς την ευρωπαϊκή θα πλησιάζει
περισσότερο στην Ελλάδα».

Αυτό αφορά και το Κυπριακό;

«H Κύπρος είναι μια διαφορετική περίπτωση. Οι ΗΠΑ θέλουν να βρουν μια λύση για
την επανένωση του νησιού μαζί με την Ελλάδα και την Κύπρο.

Το σχέδιο Ανάν, το οποίο και υποστηρίξαμε, προέβλεπε ακριβώς τη συνύπαρξη των
δύο κοινοτήτων. Τώρα πρέπει να προσπαθήσουμε να βρούμε ένα άλλο εναλλακτικό
σχέδιο για διζωνική και δικοινοτική συνύπαρξη που μπορεί να ψηφιστεί από όλες
τις πλευρές και να σταματήσει το Κυπριακό να αποτελεί πρόβλημα μεταξύ Ελλάδας
και Τουρκίας. Σε κάθε περίπτωση αυτή είναι υπόθεση των Ηνωμένων Εθνών και όχι
της E.E.».

H Κύπρος μπορεί να θεωρηθεί χρήσιμη στο ΝΑΤΟ;

«H Κύπρος και το ΝΑΤΟ είναι ένα εντελώς διαφορετικό θέμα. H πολιτική της
ουδετερότητας είναι πολύ ισχυρή στην Κύπρο και το ΝΑΤΟ είναι ένα εξαιρετικά
αμφιλεγόμενο θέμα στην Κύπρο.

Υπάρχουν άλλα κράτη – μέλη στην E.E. τα οποία δεν ενδιαφέρονται να ενταχθούν
στο ΝΑΤΟ, όπως η Σουηδία για παράδειγμα ή η Αυστρία. Δεν υπάρχουν ενδείξεις
πως η Κύπρος ενδιαφέρεται να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ.

H Συμμαχία είναι διαφορετική από την E.E. Το ΝΑΤΟ είναι μια συμμαχία μεταξύ
χωρών που κάνουν μια πολύ ισχυρή δέσμευση σε ουδέτερη άμυνα».

«Δεν νομίζω πως οι Έλληνες είναι αντιαμερικανοί ή πως οι Αμερικανοί είναι ανθέλληνες»

«EXOYME ΚΑΛΩΣΟΡΙΣΕΙ το άνοιγμα της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια. Είμαστε
πολύ ικανοποιημένοι από την ελληνική προεδρία της E.E. και τη διοργάνωση των
Ολυμπιακών Αγώνων, αλλά και τη συνεργασία στα Βαλκάνια για την ενίσχυση της
δημοκρατίας. Καθώς η Ελλάδα διευρύνει τους ορίζοντές της, προκύπτουν
περισσότερα θέματα συνεργασίας με τις ΗΠΑ. Συνεργαζόμαστε στο Συμβούλιο
Ασφαλείας σε μια ευρεία γκάμα ζητημάτων για τα οποία πριν από λίγα χρόνια δεν
συνεργαζόμασταν. Αυτά έχουν δώσει μια νέα ώθηση στις σχέσεις των δύο χωρών.
Κάποιοι λένε ότι η Ελλάδα έχει γίνει αμερικανόφιλη χώρα. Δεν το νομίζω. H
Ελλάδα έγινε ελληνόφιλη» τονίζει ο κ. Ρις μιλώντας για τις ελληνοαμερικανικές
σχέσεις.

Μια συνέντευξη με τον Αμερικανό πρέσβη δεν μπορεί να μη θίξει και την έξαρση
του αντιαμερικανισμού στην Ελλάδα που έφτασε σε ύψη ρεκόρ μετά τους
βομβαρδισμούς των ΗΠΑ στο Κόσσοβο αλλά και την εισβολή των Αμερικανών στο
Ιράκ. Ρωτήσαμε τον κ. Ρις εάν τον ενοχλεί.

«Θα το περιγράψω σε προσωπική βάση. Οι άνθρωποι είναι πολύ ζεστοί απέναντί μου
και όλοι οι συγγενείς μου, η οικογένειά μου και οι φίλοι μου που με
επισκέπτονται ενθουσιάζονται από τη ζεστασιά των ανθρώπων. Οι μεταξύ μας
σχέσεις σε πολλούς τομείς άλλωστε είναι πολυετείς. Δεν ξέρω, δεν είδα κάτι
εμφανές αντιαμερικανικό. Δεν είναι νομίζω πως είναι σωστό να ισχυριζόμαστε πως
οι Έλληνες είναι αντιαμερικανοί ή πως οι Αμερικανοί είναι ανθέλληνες».

Οι δικές σας προτεραιότητες ποιες είναι στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις;

«Να προχωρήσω τον πολιτικό διάλογο μεταξύ των δύο χωρών, να ασχοληθώ με τα
προβλήματα της περιοχής – Κύπρος, Ελλάδα, Τουρκία, Βαλκάνια -, να δουλέψω πάνω
στα προβλήματα ασφαλείας που αφορούν το ΝΑΤΟ, να συνδράμει η Ελλάδα στις
επιχειρήσεις στα Βαλκάνια, στις επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν».

Και στο Ιράκ;

«Θα το θέλαμε, αλλά αυτό δεν φαίνεται πιθανό στο άμεσο μέλλον. H ελληνική
κυβέρνηση ξεκαθάρισε πως δεν θέλει να στείλει εκεί στρατεύματα».

Το κεφάλαιο εγχώρια τρομοκρατία έχει κλείσει για εσάς μετά την εξάρθρωση
της 17 Νοέμβρη;

«Στην Ουάσιγκτον υπάρχει η αίσθηση πως η ελληνική κυβέρνηση ψάχνει ακόμη.
Ξέρετε, 5 άνθρωποι που δούλευαν σε αυτή την πρεσβεία δολοφονήθηκαν και το
οφείλουμε στους ανθρώπους τους να βρούμε όλους τους ενόχους».

Προβλέπεται επίσκεψη του προέδρου Μπους στην Ελλάδα, που μένει σε
εκκρεμότητα από τους Ολυμπιακούς Αγώνες;

«Από όσο γνωρίζω, όχι. Κάτι τέτοιο δεν βρίσκεται ακόμη στα πλάνα του». Στις
ελάχιστες μέχρι τώρα εμφανίσεις του, ο Τσαρλς Ρις δείχνει ιδιαίτερη επιμονή
στο να τονίζει τις ευκαιρίες για αμερικανικές επενδύσεις στην Ελλάδα, που την
χαρακτηρίζει ως τον «φυσικό μας εταίρο» στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και
επενδυτική δίοδο προς τα Βαλκάνια.

«Είναι απαραίτητες κάποιες διαρθρωτικές αλλαγές στην οικονομία, ενώ μερικές
βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Θέλω αμερικανικές επενδύσεις στην Ελλάδα αλλά και
συνεργασία αμερικανικών εταιρειών με ελληνικές, καθώς και να προωθήσω αυτό που
εγώ αποκαλώ “από τον άνθρωπο στον άνθρωπο”, ανταλλαγές δηλαδή στους τομείς της
εκπαίδευσης, της υγείας, κτλ. Ήδη υπάρχουν αμερικανικές στρατιωτικές
βιομηχανίες που βρίσκονται σε συνομιλίες με ελληνικές για επενδύσεις, όχι μόνο
για την ελληνική αγορά αλλά και για την ευρύτερη περιοχή. Επίσης καλές
ευκαιρίες για την περιοχή ανοίγει η συνεργασία της Ρόλκο με την Πρόκτερ και
Γκαμπλ που θα φτιάξουν προϊόντα για τα Βαλκάνια και την Τουρκία».

ΓΙΑ TA F16

«H Ελλάδα αγόρασε το κατάλληλο αεροσκάφος»

Ο Αμερικανός πρέσβης παραδέχεται ότι το Πεντάγωνο αρνείται να πουλήσει όπλα
υψηλής τεχνολογίας στην Ελλάδα και θεωρεί ότι η απ’ ευθείας ανάθεση των F-16
έγινε για λόγους μεγαλύτερης διαφάνειας.

Γιατί αρνηθήκατε να πουλήσετε στην Ελλάδα τον πύραυλο JASSM;

«H Ελλάδα μάς ζήτησε έναν πύραυλο τελευταίας τεχνολογίας, που όμως δεν
μπορούσαμε να τον προσφέρουμε. Καμιά φορά δεν είναι καλό να εξάγουμε την υψηλή
τεχνολογία μας», απαντάει ο Αμερικανός πρέσβης και αναφέρει την αμερικανική
άρνηση και στην Τουρκία για την πώληση πυραύλου, που όμως προηγουμένως είχε
αρνηθεί να τον πουλήσει και στη Ελλάδα.

H απευθείας ανάθεση για την αγορά των F-16 προκάλεσε επίσης πολλά
ερωτηματικά.

«H ερώτηση για την Ελλάδα δεν ήταν F-16 ή άλλο αεροπλάνο, αλλά F-16 ή τίποτα.
H Ελλάδα αγόρασε το κατάλληλο αεροσκάφος για την Ελλάδα. Τα αεροπλάνα θα
αγοραστούν με το πρόγραμμα Foreign military sale (FMS), το οποίο διασφαλίζει
μεγαλύτερη διαφάνεια, καθώς την αγορά την πραγματοποιούν Αμερικανοί
αξιωματικοί για την αμερικανική πολεμική αεροπορία και στη συνέχεια πωλούνται
στην Ελλάδα».

«Θέλω να με φωνάζουν Τσάρλι»

Την Ελλάδα την γνώριζε πολύ καλά προτού αναλάβει καθήκοντα. Από τη θέση του
υφυπουργού συνεργάστηκε με την κυβέρνηση Σημίτη στη διάρκεια της ελληνικής
προεδρίας στην E.E. και αποκόμισε εξαιρετικές εντυπώσεις. Στις ομιλίες του
συχνά χρησιμοποιεί τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους, καταπλήσσει με τις
γνώσεις του στη σύγχρονη ελληνική ιστορία, ταξιδεύει αρκετά στη χώρα και
προτείνει στους φίλους και συγγενείς του να γνωρίσουν την ηπειρωτική Ελλάδα,
την οποία βρίσκει εκπληκτικά όμορφη. Έχει κάνει ιστιοπλοΐα σε ελληνικά νησιά,
λατρεύει τη μεσογειακή κουζίνα και ήδη έχει μάθει τις ελληνικές ονομασίες για
το χταποδάκι, το αρνάκι, το κοτόπουλο – φαγητά που του αρέσουν ιδιαίτερα –
αλλά αποφεύγει ακόμη να μιλάει στα ελληνικά. «Σε ομιλίες μου το επιχείρησα,
αλλά δεν ήθελα να κουράσω τους ακροατές μου. Όμως συνεχώς βελτιώνομαι», λέει
και προτείνει σε όσους τον αναφέρουν να μη χρησιμοποιούν τούς ρωμαϊκής
εμπνεύσεως χαρακτηρισμούς που συνόδευαν τους προκατόχους του. «Θέλω στην
Ελλάδα απλώς να με φωνάζουν Τσάρλι»