ANOIXTO ΜΒΑ MAPIΟΣ KYPIAKΟY Tο επιχειρείν στην Eλλάδα χρειάζεται «γνωριμίες και επαφές»

Ο Μάριος T. Κυριάκου είναι πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της KPMG Ελλάδος
από το 1977. H KPMG Ελλάδος είναι μέλος του ελβετικού συνεταιρισμού KPMG
International. Απέκτησε τον τίτλο του Chartered Accountant (ICAEW) στο Λονδίνο
το 1968 και εργάστηκε στην KPMG στο Λονδίνο και στη Ρώμη πριν έρθει στην
Ελλάδα, το 1971. Ο κ. Κυριάκου είναι μέλος και πρώτος πρόεδρος του Συλλόγου
Εγκεκριμένων Λογιστών – Ελεγκτών Ελλάδος (ΣΕΛΕ), εκπρόσωπος στην Ελλάδα του
ICAEW και μέλος του εποπτικού συμβουλίου του ΣΟΕΛ.

– Πόσο σημαντική είναι η δουλειά των ορκωτών ελεγκτών στην Ελλάδα και πόσο
επηρεάζει τη συμπεριφορά των επενδυτών;

H δουλειά των ορκωτών ελεγκτών είναι εξαιρετικά σημαντική, γιατί με απλά λόγια
ο ορκωτός ελεγκτής είναι ο άνθρωπος που επιβεβαιώνει στους επενδυτές, στους
μετόχους και στις αρχές την ορθότητα των πράξεων των διοικήσεων των
επιχειρήσεων όσον αφορά τη νομιμότητα των συναλλαγών, την καταχώρησή τους στα
βιβλία και τη σωστή απεικόνισή τους στις οικονομικές καταστάσεις.

Αυτό, βέβαια, προϋποθέτει ότι οι φορείς αυτοί γνωρίζουν τους περιορισμούς
στους οποίους υπόκειται η εργασία του ελεγκτή. Για παράδειγμα, ο ελεγκτής δεν
μπορεί να ελέγξει κάθε μια συναλλαγή ξεχωριστά. Αντίθετα, εξετάζει το
εσωτερικό σύστημα ελέγχου και ελέγχει σε δειγματοληπτική βάση παραστατικά και
υποκειμενικές κρίσεις της διοίκησης (π.χ. για τη διενέργεια προβλέψεων). Αν
δεν βρει κάτι που θα τον οδηγήσει να υποψιαστεί ότι κάτι δεν πάει καλά,
δικαιούται να πει ότι, κατά τη γνώμη του, οι οικονομικές καταστάσεις
απεικονίζουν ακριβοδίκαια την οικονομική κατάσταση και τα αποτελέσματα της
χρήσης της επιχείρησης. Αυτή η γνώμη δεν αποτελεί εγγύηση.

– Οι διεθνείς εταιρείες συμβούλων, όπως η KPMG, διοικούνται από ένα σύστημα
πολλών συνεταίρων (partners). Φαίνεται ένα ιδιαίτερα δημοκρατικό σύστημα
διοίκησης επιχειρήσεων. Πώς λειτουργεί, όμως; Πώς είναι δυνατόν να υπάρχουν
πολλοί συνεταιροι και να παίρνονται ομόφωνα – χωρίς δυσκολία αποφάσεις;

H φιλοσοφία του συστήματος λειτουργίας όλων αυτών των εταιρειών είναι ότι, για
να παρέχεις ποιοτικές υπηρεσίες θα πρέπει να έχεις και επαρκή αριθμό
κατάλληλων ατόμων. Για παράδειγμα, κάθε έλεγχος διεξάγεται από μια ομάδα με
επικεφαλής έναν συνεταιρο που είναι και ορκωτός. Για να μπορέσει κάποιος
ελεγκτής / συνεταίρος να φέρει σε πέρας την εργασία του, δεν μπορεί να έχει
πάνω από συγκεκριμένο αριθμό πελατών. Έτσι, για να μπορούμε να αντεπεξέλθουμε,
θέλουμε αρκετούς τέτοιους ανθρώπους, στους οποίους αναγνωρίζουμε το δικαίωμα
να δεσμεύουν την εταιρεία. Εφόσον δεσμεύουν την εταιρεία με την υπογραφή τους,
είναι σαν ιδιοκτήτες, άρα συνεταιροι. Συνήθως οι συνεταιροι είναι άτομα τα
οποία έχουν διανύσει αρκετά χρόνια σε μια εταιρεία και όταν αποκτήσουν τη
δέουσα εμπειρία προάγονται στη θέση του συνεταίρου.

H εταιρεία διοικείται από μια ομάδα συνεταίρων που εκλέγεται από τους
συνεταίρους, οι οποίοι ψηφίζουν ανάλογα με τα ποσοστά τους στην εταιρεία. Αυτή
η ομάδα και ο πρόεδρός τους έχουν όλες τις εξουσίες για τη διαχείριση και
εύρυθμη λειτουργία της εταιρείας.

Είναι εμφανές ότι με αυτό το σύστημα επικρατεί η λογική και η συναίνεση, διότι
οτιδήποτε το οποίο μπορεί να οδηγήσει την εταιρεία σε περιπέτεια έχει άμεσο
αντίκτυπο στην καριέρα και στην τσέπη κάθε συνεταίρου.

– Θεωρείτε ότι η εφαρμογή των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΔΛΠ) θα βοηθήσει
ή θα δυσκολέψει την αγορά;

H εφαρμογή των ΔΛΠ θα δυσκολέψει αρχικά την αγορά, λόγω έλλειψης γνώσης. Αυτό
δεν είναι μειωτικό, ούτε για τους επιχειρηματίες ούτε για τους λογιστές, γιατί
τα Διεθνή Πρότυπα είναι ένα σώμα κανόνων που δεν μπορεί κανείς να μάθει απλώς
διαβάζοντας κάποια βιβλία. Πρέπει να αποκτήσει και την εμπειρία της εφαρμογής
που πηγάζει από την κατανόηση της φιλοσοφίας που διέπει αυτά τα πρότυπα. H
Ελλάδα ενδεχομένως χρειάζεται πιο πολύ από άλλες χώρες τα ΔΛΠ, γιατί αυτά θα
φέρουν κάποια τάξη στην αναρχία που υπάρχει λόγω της πολυνομίας και
αντικρουόμενης νομοθεσίας. Σε προηγούμενα χρόνια οι εκθέσεις των ελεγκτών
είχαν πολλές επιφυλάξεις, χωρίς κανείς να παίρνει μέτρα για να προστατεύσει
τους επενδυτές από το γεγονός ότι η εταιρεία παρουσίαζε αναληθή στοιχεία. Αυτό
τώρα έχει σταματήσει και όλες οι εισηγμένες εταιρείες υποβάλλουν οικονομικές
καταστάσεις χωρίς παρατηρήσεις από τον ελεγκτή, γιατί διαφορετικά υπάρχουν
σοβαρές κυρώσεις από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς.

– Πόσο επενδύουν οι ελληνικές εταιρείες στην εκπαίδευση των στελεχών τους;

Δυστυχώς, η εμπειρία δείχνει ότι πολλές από τις ελληνικές εταιρείες δεν
επενδύουν αρκετά στην εκπαίδευση των στελεχών τους. Για παράδειγμα, μια
εταιρεία όπως η KPMG είναι υποχρεωμένη να ξοδεύει κάθε χρόνο (χωρίς να
υπολογίζουμε τη μισθοδοσία) ένα 3% – 5% του τζίρου της. Αυτό πηγάζει και από
τη φύση της εργασίας μας αλλά και από τη διεθνή αντίληψη ότι, για να μπορεί ο
επαγγελματίας να προσφέρει, θα πρέπει συνεχώς να εκπαιδεύεται. Πολλές
ελληνικές εταιρείες επιλέγουν την εκπαίδευση και την περιορίζουν σε λίγα μόνο
στελέχη. Πάντως, υπάρχει μια τάση στις περισσότερες επιχειρήσεις για αύξηση
των δαπανών που αφορούν την εκπαίδευση στελεχών.

– Μπορούν οι θεωρίες των περίφημων «γκουρού» του μάνατζμεντ να εφαρμοστούν
στα μέτρα της ελληνικής πραγματικότητας;

Κατ’ αρχήν οι θεωρίες των περίφημων «γκουρού» του μάνατζμεντ, εφόσον πηγάζουν
από την εμπειρία τους, μπορούν να εφαρμοστούν και στην Ελλάδα. Έχοντας την
τύχη να εργαστώ και στο εξωτερικό και στην Ελλάδα, πιστεύω ότι δεν υπάρχει
τίποτα που εφαρμόζεται στο εξωτερικό και που να μη μπορεί να εφαρμοστεί στην
Ελλάδα. Αντίθετα, η εμπειρία μου δείχνει ότι, όταν οι Έλληνες αποφασίσουν να
υιοθετήσουν κάποιες πρακτικές, μπορούν να τις χειριστούν πολύ καλύτερα από
ό,τι οι ξένοι.

– Θεωρείτε το επιχειρείν στην Ελλάδα πιο εύκολο ή πιο δύσκολο σε σχέση με
άλλες ανεπτυγμένες χώρες; Ποιοι είναι οι σημαντικότεροι παράγοντες επιτυχίας
σε ό,τι αφορά το επιχειρείν στην Ελλάδα;

Χωρίς αμφιβολία, το επιχειρείν στην Ελλάδα είναι πολύ δύσκολο. Ο τρόπος
λειτουργίας μιας επιχείρησης στο εξωτερικό, από την ίδρυσή της μέχρι και το
κλείσιμό της, είναι λιγότερο γραφειοκρατικός και διέπεται από νόμους και
κανόνες που είναι πρακτικοί και ξεκάθαροι. Στην Ελλάδα, δυστυχώς, υπάρχει
φοβερή γραφειοκρατία και σε πολλές περιπτώσεις οι νόμοι εφαρμόζονται «κατά το
δοκούν» από τους δημοσίους υπαλλήλους.

Το μεγάλο πρόβλημα στην Ελλάδα πηγάζει από το γεγονός ότι η δημόσια διοίκηση
φαίνεται να θεωρεί όλους τους πολίτες «ανέντιμους». Έτσι έχει δημιουργήσει ένα
πλέγμα κανόνων και απαιτήσεων με σκοπό να πιάσει όλους αυτούς τους
«ανέντιμους». Αν το κράτος λειτουργούσε με τη λογική ότι οι πολίτες του είναι
έντιμοι, τόσο η γραφειοκρατία όσο και πάρα πολλές από τις καθυστερήσεις θα
ελαττώνονταν σημαντικά.

Βέβαια, από τις σημαντικότερες δυσκολίες του Έλληνα επιχειρηματία είναι η
μεταχείρισή του από την Εφορία. Όπως φάνηκε και από πρόσφατες τηλεοπτικές
συζητήσεις για τέτοια θέματα, η τύχη του επιχειρηματία στην Ελλάδα εξαρτάται
από τον ελεγκτή της Εφορίας που θα τον επισκεφτεί. Είναι εμφανές ότι ο
ελεγκτής της Εφορίας είναι πανίσχυρος και μπορεί να αποφασίσει «κατά το
δοκούν», αφήνοντας σαν μόνη επιλογή του επιχειρηματία τη δικαστική οδό για να
προστατευθεί, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Ούτε καν οι προϊστάμενοι του ελεγκτή
της Εφορίας δεν μπορούν να εξασφαλίσουν στον φορολογούμενο ότι θα
αντιμετωπιστεί με βάση τη λογική, αν ο ελεγκτής επιμένει στις απόψεις του.

Τέλος, όσον αφορά τους σημαντικότερους παράγοντες επιτυχίας στο επιχειρείν,
στην Ελλάδα, με λύπη μου σας λέω πως φοβάμαι ότι – πέρα από τις δεξιότητες και
πρακτικές του επιχειρηματία και των συνεργατών του – οι «γνωριμίες και οι
επαφές» είναι από τους πιο σημαντικούς.

Παρεξηγημένος ο ρόλος των Συμβούλων Επιχειρήσεων

H KPMG, η εταιρεία της οποίας ηγείται ο κ. Κυριάκου, δραστηριοποιείται,
ανάμεσα στα άλλα, και στην παροχή συμβουλών σε επιχειρήσεις. Ζητήσαμε, λοιπόν,
από τον πρόεδρο της KPMG να σχολιάσει τη φήμη που έχουν οι Σύμβουλοι
Επιχειρήσεων στην Ελλάδα και τον ρωτήσαμε αν θεωρεί ότι υπάρχουν περιθώρια
περαιτέρω ανάπτυξης για τον συγκεκριμένο κλάδο.

«Ο ρόλος των Συμβούλων στην Ελλάδα μάλλον είναι παρεξηγημένος – και ίσως όχι
αδικαιολόγητα. Οι Σύμβουλοι δεν υπάγονται σε κάποιο εποπτεύον όργανο, όπως για
παράδειγμα οι ορκωτοί ελεγκτές ή οι λογιστές. Οποιοσδήποτε μπορεί να ανοίξει
ένα γραφείο και να αποκαλεί τον εαυτό του Σύμβουλο.

H διαφορά μεταξύ Συμβούλων εταιρειών όπως η KPMG και άλλων Συμβούλων είναι
ότι, παρ’ όλο που δεν υπάρχει εποπτικό όργανο, η παροχή των συμβουλευτικών
υπηρεσιών υπάγεται σε όλους τους κανόνες δεοντολογίας της KPMG. Με αυτή τη
λογική, εταιρείες σαν την KPMG διατηρούν τη φήμη τους, που είναι βασισμένη
στην ποιοτική εργασία, για να διαφοροποιηθούν στην αγορά.

Υπάρχουν πολλά περιθώρια περαιτέρω εξέλιξης, επειδή πολλές επιχειρήσεις
αδυνατούν να αντιμετωπίσουν από μόνες τους τις προκλήσεις των καιρών. Μεγάλη
ανάγκη για συμβουλευτικές υπηρεσίες έχει ο δημόσιος τομέας. Εταιρείες όπως η
KPMG μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά αντλώντας εμπειρίες από παρόμοια έργα που
έχουν εκτελέσει στο εξωτερικό. Άρα, δεν θα πειραματιστούμε αλλά θα μεταφέρουμε
συγκεκριμένες πρακτικές που έχουν εφαρμοστεί με επιτυχία.