Σωκράτης, όχι Προζάκ

Όποιος έχει προβλήματα στη ζωή του και θέλει βοήθεια, υπάρχει κάποιος που
ίσως μπορεί να του φανεί χρήσιμος. Είναι σοφός, έμπειρος, προκλητικός και η
σκέψη του μπορεί να φέρει τα πάνω κάτω. Επίσης είναι πεθαμένος εδώ και 2.404
χρόνια.

Σας παρουσιάζουμε τον Σωκράτη, τον τελευταίο «γκουρού» στον οποίο σήμερα
προσφεύγουν οι άνθρωποι που αισθάνονται ότι έχουν προβλήματα. Μπορούν άραγε οι
μεγάλοι φιλόσοφοι να βοηθήσουν τους ανθρώπους να ξεπεράσουν την εσωτερική τους
κρίση; Αυτή είναι η νέα τάση. Εκατοντάδες Βρετανοί, σύμφωνα με την εφημερίδα
«Ιντιπέντεντ», ακολουθούν αυτή τη μορφή ψυχοθεραπείας, με τη μελέτη των έργων
μερικών από τους μεγαλύτερους διανοητές της ανθρωπότητας.

Ένας φιλοσοφικός σύμβουλος – έτσι λέγεται η νέα ειδικότητα και υπάρχουν
περίπου 20 τέτοιοι στη Βρετανία – ακούει το πρόβλημα του ατόμου και ύστερα
επιλέγει με ποιον φιλόσοφο θα το θεραπεύσει. Προτείνει στον πελάτη του μερικά
βιβλία για διάβασμα και ύστερα συζητάει μαζί του το πρόβλημα. Στην Αμερική
αυτό το λένε «ψυχοθεραπεία για υγιείς».

Με… έξι συνεδρίες

Ένας από τους κορυφαίους φιλοσοφικούς συμβούλους στη Βρετανία – και πρόεδρος
της Εταιρείας Πρακτικής Φιλοσοφίας – είναι ο Τιμ Λεμπόν, ο οποίος ισχυρίζεται
ότι μπορεί να φέρνει στα συγκαλά του έναν πελάτη του με μόλις έξι συνεδρίες
των 50 λεπτών. «Οι φιλοσοφικές συμβουλές διευκολύνουν τη σκέψη όποιου θέλει να
βγει από μια δύσκολη κατάσταση», λέει ο Λεμπόν, ο οποίος έχει εκδώσει το
βιβλίο «Σοφή θεραπεία». Υποστηρίζει ότι η φιλοσοφία είναι ό,τι πρέπει γι’ αυτή
τη δουλειά, καθώς ασχολείται με αιώνια ανθρώπινα ζητήματα όπως ο έρωτας, οι
στόχοι, η ευτυχία και οι συναισθηματικές καταστάσεις.

Ένας άλλος φιλοσοφικός σύμβουλος του Λονδίνου, ο Ντέιβιντ Άρνο, λέει ότι αυτή
η προσέγγιση είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε ανθρώπους που πρέπει να πάρουν
αποφάσεις ζωής. «Βλέπω πολλούς ανθρώπους που φτάνουν σε μια μεγάλη καμπή της
ζωής τους και αναζητούν κάποια κατεύθυνση», λέει ο Άρνο. «H ικανότητά μας να
σκεφτούμε τι είναι εκείνο που έχει τη μεγαλύτερη αξία στη ζωή συσκοτίζεται από
την ανάγκη μας να παλέψουμε για να ζήσουμε. Τότε ακριβώς είναι που μπορούν να
φανούν χρήσιμες οι φιλοσοφικές συμβουλές».

H εκλαΐκευση

H άνθηση του κλάδου των φιλοσοφικών συμβουλών δεν είναι άσχετη από μια
ευρύτερη εκλαΐκευση της φιλοσοφίας. Με την έκδοση βιβλίων όπως το μπεστ σέλερ
του Αλέν ντε Μποτόν «Οι παρηγοριές της φιλοσοφίας», η φιλοσοφία έγινε προσιτή
στον πολύ κόσμο. Όμως, παρά την ταχεία ανάπτυξή τους, η επιτυχία των
φιλοσοφικών συμβουλών κάνει μερικούς παραδοσιακούς φιλοσόφους να κοιτάζουν
αυτή την τάση με «μισό μάτι». Ο Άνριαν Μουρ, καθηγητής της φιλοσοφίας στο
Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, δεν κρύβει τον σκεπτικισμό του. «Αν η φιλοσοφία
μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να σκέφτονται πιο καθαρά, τότε μπορεί να
συμβάλει», τονίζει και συμπληρώνει: «Αν όμως πιστεύουν ότι η φιλοσοφία μπορεί
να τους δώσει λύσεις στις μεγάλες κρίσεις της ζωής τους, κάνουν λάθος».