«Nαι» με ελληνικό… δωράκι

Χάρη στην υποχώρηση Ελλάδας και Κύπρου, αλλά και στις έντονες αμερικανικές
και βρετανικές πιέσεις – που κορυφώθηκαν με μπαράζ τηλεφωνημάτων της
Κοντολίζας Ράις – οι «25» συμφώνησαν τελικώς με την Τουρκία την έναρξη
διαπραγματεύσεων.

Τη νύκτα ξεκίνησε η τελετή έναρξης διαπραγματεύσεων Ευρωπαϊκής Ένωσης – Τουρκίας παρουσία του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Αμπντουλάχ Γκιούλ (στη φωτό τον υποδέχεται ο Τζακ Στρο). Είχε προηγηθεί 48ωρος μαραθώνιος σκληρού παζαριού με πρωταγωνιστές τη Βρετανία, την Αυστρία, την Άγκυρα και τη Λευκωσία και με πρωταγωνιστικό ρόλο της Αμερικανίδας υπουργού Εξωτερικών, Κοντολίζας Ράις, που πέτυχε και το δωράκι της Κύπρου προς την Τουρκία.

Μια συμφωνία όμως που έγινε στην… πλάτη της Κύπρου. Με δήλωση των «25» που
μπήκε τελευταία στιγμή στο κείμενο διαπραγμάτευσης E.E. – Τουρκίας, η Άγκυρα
απέκτησε το δικαίωμα να μπλοκάρει την ένταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟ.

H εξέλιξη αυτή προκάλεσε την αντίδραση του ΠΑΣΟΚ που μίλησε για υποχώρηση της
τελευταίας στιγμής ενώ ο κ. Μολυβιάτης επιχείρησε να υποβαθμίσει τη σημασία
του θέματος λέγοντας ότι πρόκειται για συζήτηση «περί όνου σκιάς». Από την
πλευρά του ο υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου κ. Ιακώβου σε μια προσπάθεια να
σώσει τα προσχήματα δήλωσε ότι η Λευκωσία – έτσι κι αλλιώς – δεν ενδιαφέρεται
να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ. Αξίζει να σημειωθεί πάντως ότι η παράγραφος σύμφωνα με
την οποία η Τουρκία δεν θα είχε δικαίωμα βέτο σε ενδεχόμενη επιλογή της Κύπρου
να ενταχθεί σε έναν διεθνή οργανισμό είχε περιληφθεί στο διαπραγματευτικό
κείμενο ύστερα από ελληνική και κυπριακή επιμονή.

Στη δήλωσή του ο εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ κ. Παπουτσής τόνισε ότι η ένταξη της
Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση γίνεται χωρίς κανένα δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα
στην πλευρά της Άγκυρας για την επίλυση των εθνικών θεμάτων που ενδιαφέρουν
την Ελλάδα και την Κύπρο. Κύκλοι του υπουργείου Εξωτερικών υπενθύμιζαν πάντως
χτες ότι η Ελλάδα ήθελε την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων και την έναρξη της
ενταξιακής πορείας της Τουρκίας αφού θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή Τουρκία είναι προς
το συμφέρον της Αθήνας. Οι ίδιοι κύκλοι επιχειρούσαν χτες να υποβαθμίσουν την
ουσία της δήλωσης που υπέγραψαν οι «25» λέγοντας ότι δεν έχει καμία νομική
ισχύ. Ωστόσο διπλωματικές πηγές στην Αθήνα είχαν ακριβώς την αντίθετη άποψη
και υποστήριζαν ότι «οποιαδήποτε επίσημη δημόσια δήλωση είναι δεσμευτική
νομικά» και προσέθεταν ότι εάν η Τουρκία είχε μια τέτοια δήλωση στα χέρια της
πριν από την ένταξη της Κύπρου στην E.E., τότε θα μπορούσε να μπλοκάρει την
ευρωπαϊκή πορεία της Κύπρου. Οι ίδιες πηγές σημείωναν ότι η υποχώρηση αυτή της
Αθήνας και της Λευκωσίας μπορεί τώρα να φαίνεται ως «ήττα γοήτρου» επειδή η
Κύπρος δεν επιθυμεί να μπει στο ΝΑΤΟ. Δεν μπορεί όμως να αποκλειστεί ότι θα
θελήσει στο μέλλον αν αλλάξουν οι συνθήκες. Και με μια τέτοια προοπτική είναι
σοβαρή υποχώρηση.

Ασφυκτικές πιέσεις

Οι πιέσεις σε Αθήνα και Λευκωσία άρχισαν να γίνονται ασφυκτικές όταν βρέθηκε
συμβιβαστική φόρμουλα για τις αυστριακές ενστάσεις που ήθελαν να υπάρχει και
πρόβλεψη για ειδική σχέση Τουρκίας – Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μετά την άρση αυτού
του αδιεξόδου η τουρκική κυβέρνηση – που, όπως έλεγαν διπλωματικές πηγές,
δεχόταν επί μέρες την πίεση της τουρκικής κοινής γνώμης πως έχει δώσει γην και
ύδωρ για να αρχίσει η διαπραγμάτευση – πέρασε στην αντεπίθεση. Έτσι απαίτησε
την αλλαγή του άρθρου 5 του διαπραγματευτικού πλαισίου, το οποίο υποχρέωνε την
Άγκυρα να μην μπορεί να ασκήσει βέτο για την ένταξη της Κύπρου στους διεθνείς
οργανισμούς (περιλαμβανομένου του ΝΑΤΟ).

H βρετανική προεδρία, που φημίζεται για τις φιλοτουρκικές διαθέσεις της, πίεσε
την Αθήνα και τη Λευκωσία να συμφωνήσουν σε μια πιο μετριοπαθή διατύπωση. Ο κ.
Μολυβιάτης όμως ξεκαθάρισε πως «αυτό είναι δική μας κόκκινη γραμμή», ενώ ο κ.
Ιακώβου που είδε τον Βρετανό υπουργό Εξωτερικών Τζακ Στρο τρεις φορές κατ’
ιδίαν επέμεινε πως «ό,τι έχει συμφωνηθεί δεν ξαναμπαίνει στο τραπέζι». Κατόπιν
αυτού ο κ. Στρο επιχείρησε την αλλαγή του άρθρου 5 διά της πλαγίας οδού,
επιστρατεύοντας και την Κοντολίζα Ράις που συνέχισε τα τηλεφωνήματα. H
τελευταία, σύμφωνα με πληροφορίες, διαβεβαίωσε τον κ. Ερντογάν πως δεν
χρειάζεται να ανησυχεί, καθώς ούτως ή άλλως η Ουάσιγκτον δεν θα επιτρέψει τη
συμμετοχή της Κύπρου στο ΝΑΤΟ. Ο Τούρκος πρωθυπουργός έκανε λόγο για «θετική
συνομιλία» – αλλά τουρκικές πηγές έλεγαν πως η Άγκυρα δεν διαπραγματεύεται με
τις ΗΠΑ αλλά με τηνΕυρώπη.

Οκτώ ώρες πηγαινέλα

Ταυτοχρόνως ο Βρετανός προεδρεύων δρομολόγησε μια «διευκρινιστική δήλωση» για
το άρθρο 5, με στόχο να καθησυχάσει την Άγκυρα. Επί οκτώ ώρες υπήρξαν
αλλεπάλληλα πηγαινέλα με τη συμμετοχή των κ.κ. Στρο, Μολυβιάτη, Ιακώβου και
Γκιουλ. Τελικώς η φόρμουλα που βρέθηκε αποτελεί υποχώρηση της Λευκωσίας και
της Αθήνας, αφού εμμέσως δέχθηκαν την ανατροπή της τουρκικής δέσμευσης πως δεν
θα προβάλει βέτο στην κυπριακή ένταξη στο ΝΑΤΟ.

ΠΕΤΡΟΣ ΜΟΛΥΒΙΑΤΗΣ ΓΙΑ THN TOYPKIA

«Στηρίζουμε την ευρωπαϊκή πορεία της»

ME ΒΑΣΙΚΟ κριτήριο την πλήρη εξομάλυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων,
κατά τον υπουργό Εξωτερικών κ. Πέτρο Μολυβιάτη, η χώρα μας στήριξε έως την
τελευταία στιγμή την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της E.E. με την
Τουρκία και εμφανίστηκε να απεύχεται μια αναβολή. «H Ελλάδα υποστηρίζει
σταθερά την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας γιατί πιστεύουμε ότι μια
ευρωπαϊκή Τουρκία, μια χώρα που θα είναι προσαρμοσμένη στις αρχές και τις
αξίες της Ευρώπης, θα είναι για το καλό του τουρκικού λαού, αλλά κυρίως για το
καλό του ελληνικού λαού και τη σταθερότητα, την ειρήνη και την προκοπή σε
ολόκληρη την περιοχή… Για να συμβούν όλα αυτά πρέπει πρώτα να αρχίσουν οι
διαπραγματεύσεις και να συνεχιστεί ομαλά η ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας»,
ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Μολυβιάτης (στον Alpha), ενώ παρουσίασε ως
ελληνικό κέρδος το ότι η «αντιδήλωση» των Βρυξελλών θα συμπεριλαμβάνεται στο
λεγόμενο διαπραγματευτικό πλαίσιο.