Mην πετροβολείτε την Tουρκία

H ΕΥΡΩΠΗ μπορεί να διδαχθεί από το παρελθόν της Τουρκίας, υπογραμμίζει
ο Βρετανός ιστορικός Μαρκ Μαζάουερ σε άρθρο του στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς».
Γιατί, εξηγεί, αν η συζήτηση για το τι συνέβη στους Αρμενίους μεταφερθεί από
το πεδίο της πολιτικής σε αυτό της Ιστορίας, θα μπορούσε να αποτελέσει
προηγούμενο και για άλλα έθνη.

Καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια και συγγραφέας βιβλίων όπως τα
«Σκοτεινή Ήπειρος – Ο ευρωπαϊκός 20ός αιώνας» και «Θεσσαλονίκη, Πόλη
Φαντασμάτων», επισημαίνει ότι πολλοί Ευρωπαίοι δεν δικαιούνται να πετροβολούν
την Τουρκία. Οι γυναίκες, για παράδειγμα, απέκτησαν δικαίωμα ψήφου στη Γαλλία,
την Ιταλία, την Ελβετία και το Βέλγιο πολύ αργότερα από ό,τι στην Τουρκική
Δημοκρατία του Μουσταφά Κεμάλ. Επίσης, η εξύβριση ή δυσφήμηση κρατικών θεσμών,
που εξακολουθούν να είναι παράνομες στην Τουρκία, αποτελούσαν μέχρι αρκετά
πρόσφατα αδικήματα και σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, ενώ ακόμη υπάρχουν νόμοι
περί δυσφήμησης, για παράδειγμα στην Αυστρία, των οποίων εύκολα μπορεί να
γίνει κατάχρηση.

Πονοκέφαλος

H ποινικοποίηση της συζήτησης για την αρμενική γενοκτονία είναι ένας παρόμοιου
είδους πονοκέφαλος από το παρελθόν, υπογραμμίζει ο ιστορικός. Μετά τον μεγάλο
πόλεμο, κάποια από τα πιο φιλελεύθερα από τα νέα ευρωπαϊκά κράτη αισθάνονταν
τόσο αβέβαια για τον εαυτό τους ώστε αρνούνταν διά νόμων να συζητήσουν τις
συνθήκες της γένεσής τους, όπως η Τσεχοσλοβακία και η Εσθονία τη δεκαετία του
1920. H σύγχρονη ποινικοποίηση των φιλοναζιστικών αισθημάτων και της άρνησης
του Ολοκαυτώματος, σημειώνει ακόμη ο Μαζάουερ, αντανακλά επίσης τη
μεταπολεμική ανησυχία για τον εύθραυστο χαρακτήρα των δημοκρατικών παραδόσεων
και φανερώνει τη βάσιμη υποψία ότι χωρίς την επέμβαση των Τριών Μεγάλων κατά
τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η δεξιά αυταρχική διακυβέρνηση στη ζωτική κεντρική
περιοχή της E.E. μπορεί να συνεχιζόταν για πολύ μετά το 1945.

Ωστόσο, όλα αυτά δεν συγχωρούν την επίθεση του τουρκικού ποινικού κώδικα κατά
της Ιστορίας, υπογραμμίζει ο ιστορικός, σύμφωνα με τον οποίο οι εισαγγελείς
έχουν άδικο και ο πρωθυπουργός Ερντογάν έχει δίκιο: ένα έθνος με αυτοπεποίθηση
πρέπει να επιτρέπει την ελεύθερη συζήτηση.

Αν το τι συνέβη στους Αρμενίους μεταφερθεί από το πεδίο της πολιτικής σε
εκείνο της Ιστορίας, σίγουρα θα καταστραφούν μερικοί εθνικιστικοί μύθοι. Θα
μάθουμε πώς συνέβη και σκοτώθηκαν πολλές εκατοντάδες χιλιάδες άμαχοι Αρμένιοι
και ποιος σχεδίασε και πραγματοποίησε το έγκλημα. Επίσης, θα μάθουμε
περισσότερα για τον πόλεμο κατά τη διάρκεια του οποίου συνέβησαν αυτά τα
γεγονότα, ιδιαίτερα για τον ρόλο που διαδραμάτισαν οι Μεγάλες Δυνάμεις, κυρίως
η Ρωσία, και τα σχέδιά τους για τον διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Το τελικό αποτέλεσμα θα εξυπηρετεί λιγότερο τα πολιτικά συμφέροντα της μιας ή
της άλλης πλευράς, αλλά θα είναι πολύ πιο ευεργετικό για την αρμενική ιστορική
μνήμη, όπως και για τη ζωτικότητα της τουρκικής πνευματικής ζωής. Και θα
προσφέρει ένα προηγούμενο, καταλήγει ο ιστορικός, για το πώς μπορεί να
αντιμετωπιστούν νευραλγικά ζητήματα του παρελθόντος, από το οποίο θα μπορούσαν
να διδαχθούν αρκετές χώρες της Ευρώπης.