Πρόσωπα Όχι στο Nόμπελ Οικονομίας

«Νόμπελ Οικονομίας; Δεν υπάρχει τίποτε που να δείχνει πως ο Άλφρεντ Νόμπελ
θα ήθελε να υπάρχει ένα τέτοιο βραβείο», λέει ο Πέτερ Νόμπελ.

Πέτερ Νόμπελ. Ο πρόγονός του «περιφρονούσε τους ανθρώπους που έβαζαν τα κέρδη τους πάνω από το καλό της κοινωνίας»

Ενώ η ανακοίνωση των νικητών των βραβείων Νόμπελ 2005 ξεκινάει σήμερα στη
Στοκχόλμη με το Νόμπελ Ιατρικής, ο 73χρονος Πέτερ Νόμπελ, απόγονος του ιδρυτή
τους, διεκδικεί την πνευματική κληρονομιά του ένδοξου προγόνου του. Δικηγόρος
ειδικευμένος στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ο Πέτερ υπογραμμίζει πως ο
Άλφρεντ Νόμπελ ήθελε πάντα να βοηθάει τους ανθρώπους και να κάνει τον κόσμο
καλύτερο ­ ακόμη και με την εφεύρεση του δυναμίτη, το 1866. «Ήθελε να
χρησιμεύσει για ειρηνικούς σκοπούς, όπως η κατασκευή της διώρυγας του Σουέζ
και της διώρυγας του Παναμά. Ουδείς μπορεί να αμφισβητήσει το θερμό ενδιαφέρον
του για την ειρήνη», διαβεβαιώνει. Πίστευε πως, τη μέρα που δύο στρατοί θα
μπορούσαν να εξοντώσουν ο ένας τον άλλο σε μερικά δευτερόλεπτα, καμιά
πολιτισμένη χώρα δεν θα έκανε πια πόλεμο. Δυστυχώς όμως, λέει ο Πέτερ, δεν
συνέβη έτσι.

Ο Νόμπελ έχτισε την περιουσία του πάνω στον δυναμίτη, αγόρασε τη σουηδική
εταιρεία όπλων Bofors, ωστόσο «μισούσε τους εμπόρους όπλων, πίστευε πως θέλουν
απλώς να βγάλουν χρήματα και περιφρονούσε τους ανθρώπους που έβαζαν τα κέρδη
τους πάνω από το καλό της κοινωνίας», λέει ο απόγονός του. Το Νόμπελ
Οικονομίας δεν θα το δημιουργούσε ποτέ, τονίζει. Αντίθετα από τα βραβεία για
την ιατρική, τη χημεία, τη φυσική, τη λογοτεχνία και την ειρήνη, που θέσπισε
στη διαθήκη του, το 1896, και τα οποία απονεμήθηκαν πρώτη φορά το 1901, το
Νόμπελ Οικονομίας θεσπίστηκε το 1968 από την κεντρική τράπεζα της Σουηδίας με
την ευκαιρία της 300ής επετείου από την ίδρυσή της και απονεμήθηκε την επόμενη
χρονιά. Το 2001, στη «Monde diplomatique», ο Πέτερ Νόμπελ καταφέρθηκε εναντίον
του βραβείου αυτού. «Συνήθως απονέμεται σε κερδοσκόπους του χρηματιστηρίου, οι
οποίοι δεν εκπροσωπούν τις ιδέες του Άλφρεντ Νόμπελ, που επεδίωκε τη βελτίωση
της ανθρώπινης φύσης», τονίζει. «Το βραβείο οικονομίας θεσπίστηκε και
απονέμεται σαν βραβείο Νόμπελ. Πρόκειται όμως για δημόσιες σχέσεις των
οικονομολόγων με στόχο τη βελτίωση της φήμης τους».

Ο Άλφρεντ Νόμπελ δεν ήταν παντρεμένος ούτε είχε παιδιά, αντίθετα από τους
αδελφούς του, Ρόμπερτ και Λούντβιχ. H κόρη του τελευταίου, η Μίνα, ήταν η
γιαγιά του Πέτερ. «Όταν ήμουν παιδί, οι γονείς μου με εκνεύριζαν όταν μου
ζητούσαν να συμπεριφέρομαι καλά επειδή ήμουν ένας Νόμπελ. Μια μέρα τους είπα
πως, αν δεν έπαυαν, θα άλλαζα το όνομά μου», λέει. Το 1986 διορίστηκε πρώτος
συνήγορος του πολίτη στη Σουηδία και τον κόσμο για τις φυλετικές διακρίσεις,
ενώ διετέλεσε και επικεφαλής του Σουηδικού Ερυθρού Σταυρού. «Ξέρω πως ο
Άλφρεντ και οι αδελφοί του θα το ενέκριναν», τονίζει.