Πρόσωπα H εξομολόγηση ενός δικαστή

Ο Χουάν Γκουσμάν Ταπία είναι ο διασημότερος δικαστής της Χιλής, ο άνθρωπος
που εδώ και επτά χρόνια μάχεται για να φέρει στη δικαιοσύνη τον Αουγκούστο
Πινοτσέτ.

Χουάν Γκουσμάν Ταπία. Προσπαθεί να καταλάβει πώς γίνεται να ήταν τόσο τυφλωμένος επί 25 ολόκληρα χρόνια

Για να ανοίξει όμως τα μάτια του, χρειάστηκε 25 ολόκληρα χρόνια. Έως τότε
αρνιόταν να πιστέψει πως το καθεστώς του Πινοτσέτ απήγε, βασάνιζε, δολοφονούσε
και εξαφάνιζε τα πτώματα χιλιάδων Χιλιανών. Στα απομνημονεύματά του, που
κυκλοφόρησαν πρόσφατα στο Παρίσι με τον τίτλο «Στην άκρη του κόσμου – Τα
απομνημονεύματα του δικαστή του Πινοτσέτ» (Εκδ. Arenes), ο 66χρονος πλέον
Γκουσμάν προσπαθεί να καταλάβει πώς είναι δυνατόν να ήταν τόσο τυφλωμένος.

H αφύπνισή του ήρθε στις 12 Ιανουαρίου 1998, όταν ανέλαβε να εξετάσει την
προσφυγή της γραμματέως του Κομμουνιστικού Κόμματος της Χιλής, της Γκλάντυς
Μαρίν, εναντίον «όλων των αυτουργών και συνεργών» της απαγωγής και της
δολοφονίας του συζύγου της, του Χόρχε Μουνιόζ, και των κομμουνιστών συντρόφων
του. Στην προσφυγή κατονομαζόταν μόνο ο Πινοτσέτ, που εξακολουθούσε να είναι
αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων. «Απογοητευθήκαμε όταν μάθαμε πως ανέλαβε τη
μήνυση ο Γκουσμάν», λέει στη γαλλική «Λε Φιγκαρό» η δημοσιογράφος Πατρίσια
Βερντούγκο, η πρώτη που αποκάλυψε την έκταση των εγκλημάτων της δικτατορίας.
«Τι μπορούσαμε να περιμένουμε από αυτό τον δεξιό;».

Πράγματι, ο Γκουσμάν ήταν υιός καλής οικογενείας που, όταν σπούδαζε στο Παρίσι
το 1968, προτιμούσε τις ομιλίες του στρατηγού Ντε Γκωλ από τις φοιτητικές
διαδηλώσεις. Για την κυβέρνηση του σοσιαλιστή Σαλβαντόρ Αλιέντε που εξελέγη το
1970 δεν είχε καμιά συμπάθεια, θυμάται την εποχή εκείνη σαν περίοδο χάους.
«Δεν ξέραμε πως η κυβέρνηση δεχόταν εξωτερικές επιθέσεις, ιδιαίτερα από τις
ΗΠΑ», λέει σήμερα. Το πραξικόπημα του Πινοτσέτ το γιόρτασε ανοίγοντας σαμπάνια
και η λογοκρισία και η απαγόρευση της κυκλοφορίας τού φαίνονταν αναγκαία κακά.
Δεν ήταν, λέει, ήρωας, μόνο δικαστής. Και ως τέτοιος λειτούργησε όταν έφθασε
στα χέρια του η προσφυγή της Γκλάντυς Μαρίν. Αντί να την βάλει στο αρχείο,
όπως όλοι περίμεναν, άρχισε την έρευνα. «Αισθανόμουν πως είχα χρέος, ως
εκπρόσωπος της χιλιανής δικαιοσύνης, προς αυτές τις οικογένειες που περίμεναν
τόσο καιρό να μάθουν πώς πέθαναν οι άνθρωποί τους», γράφει στα απομνημονεύματά
του.

Ο Γκουσμάν άρχισε το 1998 μία ανεξάρτητη έρευνα εις βάρος του ισχυρότερου
ανθρώπου της Χιλής. Οι φίλοι του τον κατηγόρησαν ότι πρόδωσε την τάξη του, το
Ανώτατο Δικαστήριο πολλαπλασίασε τις μομφές εις βάρος του, οι απειλές κατά της
ζωής του τον υποχρέωσαν να ζει με σωματοφύλακες. Ωστόσο δεν παραιτήθηκε. Επί
επτά χρόνια αγωνίστηκε για να προσαχθεί ο Πινοτσέτ στη δικαιοσύνη. Ξέρει πλέον
ότι αυτό δεν είναι πιθανό να συμβεί αφού, όπως επισημαίνει, «το Ανώτατο
Δικαστήριο θα κρύβεται πάντα πίσω από το επιχείρημα της ελαφριάς άνοιας» του
πρώην δικτάτορα.