Δρόμοι

Οι Δυτικοί…

… ετοιμάζονται να παραπέμψουν το Ιράν στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ,
επειδή η ιρανική κυβέρνηση επιμένει στη συνέχιση του πυρηνικού προγράμματός
της. Άραγε θα τολμούσαν να το κάνουν αυτό τον καιρό του Ξέρξη;

Την άνοιξη…

… του 480 π.X., ο Ξέρξης, ο βασιλεύς των βασιλέων, αγνάντευε από ψηλά τον
Ελλήσποντο, που χωρίζει την Ασία από την Ευρώπη. Από τον θρόνο του παρατηρούσε
τους μηχανικούς του που αποτέλειωναν δύο γιγάντιες πλωτές γέφυρες. Και όταν οι
πρώτες αχτίνες του ήλιου έδιωξαν τη νύχτα, γέμισε έναν κύλικα με κρασί και τον
άδειασε στη θάλασσα. Λίγο αργότερα, οι πρώτοι στρατιώτες του μεγαλύτερου
στρατού που είδε ποτέ ο κόσμος πατούσαν πόδι στην Ευρώπη. Ήταν πράγματι
βάρβαροι αυτοί που το είχαν βάλει σκοπό τους να σβήσουν από τον χάρτη την
Ελλάδα; Ο ιστορικός Τομ Χόλαντ δεν το πιστεύει. Και με το βιβλίο του «Περσικό
πυρ» αναλαμβάνει να αποκαταστήσει τον ηγεμόνα, που μέσα από τα στερεότυπα των
σχολικών βιβλίων και της ελληνικής προπαγάνδας, πέρασε στην Ιστορία σαν ένας
άξεστος τύραννος. Ο Ξέρξης κυβερνούσε μια απέραντη και εξελιγμένη υπερδύναμη,
που εκτεινόταν από τις στέπες της Κεντρικής Ασίας μέχρι τα παράλια του
Αιγαίου, πολυεθνική, πολυγλωσσική, πολυπολιτισμική. Κάθε μεγάλη περσική πόλη
είχε το δικό της πάρκο, με περίπτερα και γεφύρια, κουρεμένους χλοοτάπητες,
παρτέρια με λουλούδια. Ακόμη και ο Ξέρξης, εκεί περνούσε τις πιο ξένοιαστες
στιγμές του, «φυτεύοντας δέντρα, κόβοντας και μαζεύοντας φαρμακευτικά βότανα».

Ο σύγχρονος…

… αναγνώστης συνήθως αισθάνεται με το μέρος των νικηφόρων Αθηνών και της
Σπάρτης. Όμως, ο Χόλαντ πιστεύει πως θα αισθανόμασταν πολύ πιο δυσάρεστα στην
κλασική Ελλάδα από ό,τι στην Περσία εκείνης της εποχής. Παρά τη δημοκρατία
τους, οι Αθηναίοι ήταν απορροφημένοι από εσωτερικές έριδες, αριστοκρατικές
παραξενιές και σεξουαλικές ιδιοτροπίες. Ελάχιστοι από εμάς, λέει, θα μπορούσαν
να ζήσουν στη Σπάρτη, όπου οι νέοι και των δύο φύλων σοδομίζονταν από τους
μεγαλύτερους και οι άνδρες ζούσαν σε στρατιωτικά κοινόβια. Στα μάτια του
Χόλαντ, εκείνη η Σπάρτη μοιάζει με τους ολοκληρωτικούς εφιάλτες του 20ού
αιώνα: ένα κράτος στο οποίο συντρίβεται συστηματικά κάθε έννοια προσωπικής
ταυτότητας και το άτομο υποτάσσεται απόλυτα στο σύνολο.

Οι διαφορές…

… όμως, ανάμεσα στους Έλληνες και τους Πέρσες δεν ήταν τόσες πολλές όσες τις
βλέπει ο Χόλαντ, λέει ο Ντόμινικ Σάντμπρουκ στην «Ντέιλι Τέλεγκραφ»: «Ο
ελληνικός και ο περσικός κόσμος ήταν πολύ πιο στενά δεμένοι, μέσω του
πολιτισμού και της οικονομίας, από όσο φανταζόμαστε». Άλλωστε, εκατό χρόνια
και κάτι από τότε που ο Ξέρξης αγνάντευε τον Ελλήσποντο, ο Μέγας Αλέξανδρος
και οι επίγονοί του ένωσαν αυτούς τους δύο κόσμους. Εκεί, στα νερά του
Ελλησπόντου και του Αιγαίου, οι κόσμοι χωρίζονται και ενώνονται αδιάκοπα μέσα
στα χρόνια, καθώς δυνάμεις που ήταν κάποτε μεγάλες γίνονται μικρές και
αντίστροφα. Σήμερα αδειάζουν τον κύλικά τους στη θάλασσα οι Δυτικοί.