TPITH AΠOΨH H άδεια βιτρίνα

Πριν από λίγες ημέρες, ο κ. Καραμανλής έκανε μια αριστοτεχνική ομιλία στο
Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Σε πέντε λεπτά, κατάφερε να συνοψίσει το
ξεθωριασμένο κείμενο αρχών, προϊόν συμβιβασμών της τελευταίας στιγμής, που
προτάθηκε στη Γενική Συνέλευση του Οργανισμού για την αναμόρφωση και τον
αναπροσανατολισμό του.

Ο Έλληνας Πρωθυπουργός με τη ρητορική του δεινότητα μπορεί να απέσπασε,
στιγμιαία, την προσοχή των ομολόγων του, είναι όμως αμφίβολο αν με την
εμφάνισή του προήγαγε έστω και στοιχειωδώς την εξωτερική μας πολιτική.
Άλλωστε, ποια εξωτερική πολιτική; Όπως στην ομιλία του Πρωθυπουργού, έτσι και
στη διπλωματική πρακτική της χώρας η βασική μας επιλογή είναι και με τον
αστυφύλαξ και με τον χωροφύλαξ.

Έτσι, αφενός ο κ. Καραμανλής, στο πλαίσιο των συναντήσεών του στη Νέα Υόρκη,
εξέφραζε την εμπιστοσύνη του στον Κόφι Ανάν, τον οποίο ενεθάρρυνε σε νέα
πρωτοβουλία για το Κυπριακό. Την ίδια στιγμή η Λευκωσία, με την οποία η Αθήνα
βρίσκεται σε «άψογο συντονισμό και πλήρη ομοφωνία», απαιτούσε να απαλειφθεί
από το κείμενο της ταλαίπωρης «αντιδήλωσης» κάθε αναφορά στη στήριξη που
παρέχει η E.E. στις πρωτοβουλίες του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ. Αν και η
προσπάθεια τελικώς απέτυχε, κατέστη πλέον σαφές ότι το σχέδιο Ανάν δεν
αναγνωρίζεται ούτε ως βάση διαπραγμάτευσης, ούτε καν ως σημείο εκκίνησης για
την επίλυση του προβλήματος, παρά τα αντιθέτως λεγόμενα από την Αθήνα.

Βασικός στόχος της ελληνικής διπλωματίας κατέληξε να είναι η αποφυγή σύνδεσης
της πολυπόθητης αναγνώρισης της Κύπρου από την Τουρκία με τη λύση του
Κυπριακού. Αρκεί να συγκρίνουμε αυτήν την επιδίωξη με την επιτυχία της
προηγούμενης κυβέρνησης να αποσυνδέσει τη λύση του Κυπριακού από την ένταξη
της Κύπρου στην E.E. για να αντιληφθούμε τη διαφορά των μεγεθών. Οι σημερινοί
χειριστές της εξωτερικής μας πολιτικής αποδύθηκαν σ’ έναν τιτάνιο αγώνα
προκειμένου στην πρόταση «η αναγνώριση αποτελεί αναγκαία συνιστώσα της ένταξης
[της Τουρκίας]», η λέξη «ένταξη» να αντικατασταθεί από τη φράση «ενταξιακή
διαδικασία».

Όπως φαίνεται από το κείμενο της αντιδήλωσης ο αγώνας τώρα δικαιώθηκε.
Βεβαίως, ούτε λόγος για όρους και χρονοδιαγράμματα που θα έδιναν κάποια
υπόσταση στη φραστική αυτή μεταβολή. Πάντως, το υπουργείο Εξωτερικών
εμφανίζεται ευτυχισμένο με «ένα είδος ληξιαρχικής πράξης γέννησης της de facto
αναγνώρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας από την Τουρκία», όπως ερμηνεύει τη
δέσμευση εφαρμογής του πρωτοκόλλου από την Άγκυρα. Οι θριαμβολογίες συνιστούν
ομολογία ότι και αυτό το ελάχιστο και επισφαλές είναι πολύ σε σχέση με τις
προσδοκίες μας. Δηλαδή, ότι είμαστε είτε αδύναμοι είτε εν αδίκω.

H πρόσφατη βράβευση των κ.κ. Καραμανλή και Μολυβιάτη από την Κυπριακή
Ομοσπονδία Αμερικής είναι μάλλον η ανωτάτη διάκριση που μπορούν να επιτύχουν
οι επικεφαλής της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, αν εξαιρέσουμε την
ακριβοπληρωμένη (με F-16 τρίτης διαλογής) φωτογραφία με τον κ. Μπους. Στην
Ευρώπη, ιδιαίτερα στο ζήτημα της ένταξης της Τουρκίας, η απόπειρα να κρυφτούμε
πίσω από τους άλλους για να μην κρυφτούν, δήθεν, εκείνοι πίσω από εμάς, οι
συνεχείς υπεκφυγές, η αναβλητικότητα και η ακινησία που παρενδύονται σε
στρατηγική επιλογή έχουν απαξιώσει την ηγεσία της Ελλάδας μεταξύ των ηγεσιών
των χωρών της Ένωσης.

Εκτός, και κυριότερα, από την ψυχολογική αίσθηση της έλλειψης πολιτικού
θάρρους, βούλησης και αυτοπεποίθησης, σχηματίζεται στην Ευρώπη η εντύπωση πως
Ελλάδα και Κύπρος εκτιμούν ότι έχουν περισσότερα να χάσουν απ’ όσα να
κερδίσουν σε μια διαδικασία επίλυσης των διαφορών τους με την Τουρκία. Όσο η
εντύπωση αυτή θα εμπεδώνεται τόσο το ευρωπαϊκό πλαίσιο στο οποίο υποτίθεται
ότι θέλουμε να μεταφέρουμε τις διεκδικήσεις των «εθνικών δικαίων» μας θα
μετατρέπεται σ’ ένα απρόθυμο και δυσμενές για μας περιβάλλον.

Στην εσωτερική πολιτική ο κ. Καραμανλής, για καλό ή για κακό, βγήκε από το
τέλμα υπό την πίεση των δημοσκοπήσεων. Παραμένει όμως στο τέλμα στο οποίο
οδήγησε την εξωτερική πολιτική της χώρας. Και δυστυχώς, στην περιοχή αυτή δεν
υπάρχουν προς το παρόν αποτελέσματα δημοσκοπήσεων που θα τον ωθούσαν να
υπερνικήσει την εγγενή αδράνεια με την οποία αντιμετωπίζει τα δημόσια
πράγματα.

Ασφαλώς, μια αλλαγή στην ηγεσία του ΥΠΕΞ θα μπορούσε να σηματοδοτήσει μια νέα,
δυναμικότερη και πιο βολονταριστική εξωτερική πολιτική. Αλλά οι βουλές του
Πρωθυπουργού – ηγεμόνα παραμένουν άγνωστες. Χειρότερα, διαδίδεται ότι ο κ.
Μολυβιάτης, ως προσωπικός φίλος και εμβληματικό πρόσωπο της πολιτικής
δυναστείας, «θα φύγει όποτε θέλει». (Αυτό λέγεται στα σοβαρά, δεν είναι
πλάκα).

Όπως φαίνεται, ο ηγεμών τιμά τις κουμπαριές και τις προσωπικές φιλίες. Αλλά ο
Πρωθυπουργός οφείλει να διακρίνει το συμφέρον της χώρας.

Ο Αλέξης Καλοκαιρινός είναι αναπληρωτής καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής
του Πανεπιστημίου Κρήτης.