ANOIXTO ΜΒΑ ΓEΩPΓIΟΣ BENIEPHΣ Στη Λογιστική δεν χωράνε παρερμηνείες

Ο Γεώργιος Βενιέρης είναι πρύτανης και καθηγητής Λογιστικής στο Οικονομικό
Πανεπιστήμιο Αθηνών. Εργασίες του έχουν δημοσιευθεί σε πολλά διεθνή και
ελληνικά περιοδικά. Έχει υπηρετήσει από σημαντικές θέσεις τομείς που αφορούν
τη λογιστική τυποποίηση και οργάνωση του δημόσιου τομέα και έχει διατελέσει
πρόεδρος της επιτροπής για την τροποποίηση και προσαρμογή των διατάξεων του
Κώδικα Φορολογικών Στοιχείων σε ενιαίο κείμενο. Θεωρεί ότι η Λογιστική θα
μπορούσε ωραιότατα να λέγεται και «λογική». Παρομοιάζει τον καλό μάνατζερ με
τον καλό μάγειρα, ο οποίος μπορεί να έχει 10 κατσαρόλες με 10 διαφορετικά
φαγητά να προετοιμάσει και τα φροντίζει όλα ταυτοχρόνως.

Είναι η Λογιστική επιστήμη ή απλώς μια πρακτική τέχνη;

H Λογιστική αρχικά ήταν μια πρακτική. Σήμερα αυτό που λένε είναι ότι η
Λογιστική είναι και επιστήμη και τέχνη. Τώρα πώς δικαιολογούμε το «επιστήμη»;
Κάθε επιστημονικός κλάδος ορίζεται από το ότι υπάρχουν επαναλαμβανόμενα
φαινόμενα, φυσικά ή άλλα, και η παρατήρησή τους οδηγεί σε συμπεράσματα. Αυτά
τα συμπεράσματα μπορεί να χρησιμοποιήσει κάποιος για να κάνει προβλέψεις. Κατ’
αυτή την έννοια, η λογιστική είναι σίγουρα μία επιστήμη. Μπορεί να προβλέψει
την πορεία μιας επιχείρησης, να δώσει εγκαίρως μηνύματα, να αναλύσει
φαινόμενα. Έχει κανόνες και φαινόμενα που επαναλαμβάνονται όπως είπαμε, αλλά
από την άλλη είναι και μία τέχνη.

Στον πολύ τον κόσμο η Λογιστική φαντάζει ως ένα δύσκολο και συγκεχυμένο
αντικείμενο. Πού πιστεύετε ότι οφείλει η Λογιστική αυτή τη φήμη;

Εν μέρει την αξίζει, γιατί πρέπει να ακολουθήσει πολλούς κανόνες. Άρα, όσο
δύσκολη είναι η νομική επιστήμη (να διακινδυνεύσω έναν παραλληλισμό) που έχει
και αυτή πάρα πολλούς κανόνες, άλλο τόσο δύσκολη είναι και η λογιστική
επιστήμη υπό την έννοια ότι οι κανόνες επιδέχονται ερμηνείες που μπορεί να
οδηγήσουν σε αυτοσχεδιασμούς. Οι αυτοσχεδιασμοί μπορεί να οδηγήσουν ανθρώπους
στο να πάρουν λανθασμένες αποφάσεις με οικονομικές ή κοινωνικές συνέπειες.

Από την άλλη όμως, δεν είναι και τόσο δύσκολη. Μάλιστα, κάποιος παλαιότερος
καθηγητής έλεγε ότι η Λογιστική θα μπορούσε ωραιότατα να λέγεται «λογική».
Αυτό σημαίνει ότι έχει μια λογική, έχει μια συνέχεια, έχει αυτό που λέμε το
«1+1 κάνει 2». Δεν χωράει παρερμηνείες, εκτός βέβαια αν υπάρχει παρέμβαση.
Πολλές φορές, δυστυχώς υπάρχει παρέμβαση στη λειτουργία της Λογιστικής κυρίως
από τις φορολογικές αρχές, άρα μπορεί να δει κάποιος να οδηγείται σε μη εύκολα
κατανοητούς κανόνες.

Οι φοιτητές ενός MBA πρέπει να ξέρουν ότι ακολουθούν ένα πρόγραμμα που έχει
κατ’ εξοχήν πολυσυλλεκτική προέλευση. Έτσι, όταν έχεις έναν άνθρωπο μέσα στην
τάξη που μπορεί να είναι και γιατρός ακόμα, τότε θα είναι γι’ αυτόν λίγο…
βουνό. Χρειάζεται επίσης μια συνέχεια. Γι’ αυτό και εμείς εδώ στο ΟΠΑ,
ιδιαίτερα στο Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικών έχουμε περίπου 14-15
μαθήματα Λογιστικής. Και δεν είναι επειδή αναμασάμε τα ίδια και τα ίδια, αλλά
επειδή υπάρχουν πάρα πολλές πλευρές του θέματος.

Το ενδιαφέρον βέβαια είναι ότι η Λογιστική, όλα τα μαθήματά της και όλοι οι
άνθρωποι που την χρησιμοποιούν και την εφαρμόζουν, δουλεύουν πάνω σε μια πολύ
απλή αριθμητική ισότητα: ενεργητικό = παθητικό + καθαρή θέση.

Πόσο σημαντικό είναι για τη Λογιστική η δημιουργία και η ανάπτυξη σχετικών
λογισμικών προγραμμάτων;

Είναι πολύ σημαντικό και μην ξεχνάμε ότι από τις πρώτες εφαρμογές software που
έγιναν παγκοσμίως, ή μάλλον η είσοδος της πληροφορικής στον χώρο των
επιχειρήσεων έγινε από τη Λογιστική. Πράγματι, μέσα στην όλη λογιστική, όχι
στην πεμπτουσία αλλά στη βάση, εργασίες όπως το book keeping (τήρηση βιβλίων)
κτλ. μπορούν να γίνουν ωραιότατα με το μηχάνημα. Θυμάμαι, παλαιότερα για να
φτιαχτεί ένα ισοζύγιο χρειάζονταν δύο ημέρες και παραπάνω ή – ακόμα χειρότερα
– σου έφερναν τον Απρίλιο το ισοζύγιο του Φεβρουαρίου, το οποίο ήταν
ουσιαστικά άχρηστο. Σήμερα, με την ταχύτητα που υπάρχει κτλ., μπορεί ο
λογιστής να γίνει πιο «έξυπνος», δηλαδή να δει κάποια πράγματα πολύ πιο
γρήγορα. Άρα και η επέμβαση από διοικητικής πλευράς πλέον είναι πιο άμεση.

Πόσο απαραίτητη είναι σήμερα η Διοικητική Λογιστική;

H Διοικητική Λογιστική είναι ένας παράλληλος κλάδος της Λογιστικής, δηλαδή
χρησιμοποιούνται ως επί το πλείστον τα ίδια δεδομένα, αλλά από άλλη σκοπιά.
Όταν μιλάμε για Διοικητική Λογιστική, καταρχάς πρέπει να ορίσουμε το
αντικείμενο: τι κοστολογούμε, γιατί συναφής έννοια με τη Διοικητική Λογιστική
είναι και το κόστος. Κοστολογούμε ανά προϊόν, κοστολογούμε ανά τμήμα ή και τα
δύο συγχρόνως; Κοστολογούμε μια περιοχή ολόκληρη, δηλαδή ποιο είναι το κόστος
των πωλήσεων στην Πελοπόννησο και ποιο είναι το κόστος των πωλήσεων στην
Ήπειρο; H Διοικητική Λογιστική αναλύει την επιχείρηση, τα συνολικά ποσά της
χρηματοοικονομικής, ανάλογα με κοστολογικά αντικείμενα. H Διοικητική Λογιστική
δίνει μία «ακτινογραφία» του κόστους της επιχείρησης και παράλληλα οδηγεί στη
λήψη αποφάσεων εξ ου και το «Διοικητική». Να προσθέσω ότι αυτού του είδους τις
πληροφορίες σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να σου τις δώσει η Χρηματοοικονομική
Λογιστική.

Κάθε λογιστής πρέπει να ξέρει και Διοικητική Λογιστική. Βέβαια, υπάρχει και
εξειδίκευση. Ωστόσο, πολύς κόσμος χρησιμοποιεί Διοικητική Λογιστική χωρίς να
το συνειδητοποιεί.

Πολύς λόγος γίνεται για την ανάγκη καλού μάνατζμεντ στον δημόσιο τομέα.
Κατά πόσον οι γνώσεις για τη διοίκηση των επιχειρήσεων μπορούν να βοηθήσουν
τον δημόσιο τομέα;

Ανάγκη υπάρχει τεράστια. Στην Ελλάδα δεν έχουμε προχωρήσει σε αυτό τον τομέα.
Βέβαια, τα καινούργια στελέχη που παίρνουν (πτυχιούχοι κτλ.), ούτε το Δημόσιο
ξέρει τι να τους κάνει. Για παράδειγμα, ζητείται λογιστής με πείρα από τον
ιδιωτικό τομέα οικονομίας για να πάει στο Λιμενικό Ταμείο Σύρου. Τι παραπάνω
να κάνει εκεί από έναν απόφοιτο Λυκείου; Έχει ανάγκη το Δημόσιο, αλλά το
περιβάλλον του (θεσμικό, υποδομές κτλ.) δεν ζητάει αυτά τα πράγματα, δεν τα
σηκώνει. Για παράδειγμα, όλο το Δημόσιο λειτουργεί με τον τακτικό
προϋπολογισμό. Μπορεί να διαθέτει π.χ. 100 ευρώ για το «X» αντικείμενο, αλλά
κάνεις δεν ελέγχει πόσο απαραίτητο είναι το «X» αντικείμενο. H διαφορά
βρίσκεται μεταξύ νομιμότητας και σκοπιμότητας. Νομιμότητα μπορεί να υπάρχει,
σκοπιμότητα όμως όχι. Το βλέπουμε και σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν οι
προϋποθέσεις. Π.χ., αγοράζονται υπολογιστές και μετά λένε ότι δεν κάνουν.
Προσλαμβάνουν… πληροφορικούς και δεν υπάρχει τμήμα μηχανοργάνωσης.

Τον τελευταίο καιρό ζητούνται πάρα πολλά στοιχεία από την Ευρωπαϊκή Ένωση και
γίνονται κάποιες προσπάθειες βελτίωσης. Αυτό που είναι λυπηρό είναι ότι δεν θα
έπρεπε να περιμένουμε να μας ζητηθούν αυτά τα στοιχεία. Θα έπρεπε να είχαμε
οργανωθεί και να τα ζητούσαμε μόνοι μας. Ότι έχει ανάγκη για μάνατζμεντ το
Δημόσιο, έχει. Αλλά ούτε πάλι είναι λύση να βάζουμε π.χ. στα νοσοκομεία
μάνατζερ… Ωραία, βάλαμε και τι έγινε; Λογιστικό σύστημα δεν υπάρχει, το
προσωπικό είναι ατάκτως ερριμμένο και ο μάνατζερ εκεί είναι «δεμένος» από τον
τακτικό προϋπολογισμό, πλην ελαχίστων περιπτώσεων. Διοικητική Λογιστική δεν
υπάρχει στο Δημόσιο. Σίγουρα όμως χρειάζεται, σίγουρα θα γινόταν τεράστια
οικονομία, σίγουρα θα γίνονταν πολλά πράγματα, αλλά το πρόβλημα είναι οι
υποδομές.

Τα διεθνή λογιστικά πρότυπα δεν έχουν όλες τις απαντήσεις

Πώς είδατε από λογιστικής απόψεως τη μετάβαση από τη δραχμή στο ευρώ;
Προβλέπετε ότι η προσαρμογή στα διεθνή λογιστικά πρότυπα θα γίνει εύκολα στην
ελληνική αγορά;

H μετάβαση από τη δραχμή στο ευρώ είναι στατικό θέμα. H μετάβαση στα διεθνή
λογιστικά πρότυπα είναι δυναμικό θέμα. Τα διεθνή λογιστικά πρότυπα ούτε είναι
πανάκεια ούτε έχουν όλες τις απαντήσεις. Τα διεθνή λογιστικά πρότυπα απαιτούν
περισσότερη… εμπλοκή των διοικούντων. Για πρώτη φορά στην Ελλάδα αρχίζει να
επικρατεί αυτή η έννοια του Accounting Policy. H Λογιστική, εκτός από εφαρμογή
(π.χ. καταχώριση στα βιβλία), έχει και μια πολιτική. Τα διεθνή λογιστικά
πρότυπα έχουν την έννοια – πέραν του ιστορικού κόστους – του τρέχοντος
κόστους. Το τρέχον κόστος είναι κάτι πάρα πολύ ρευστό. Ελέγξιμο μεν, ρευστό
δε.

Από τη φύση τους τα διεθνή λογιστικά πρότυπα είναι δυναμικά. Εκεί κι αν είναι
που θέλει συνεχή ενημέρωση. Αν δείτε ένα βιβλίο, και το πιο μικρό ακόμα, θα
δείτε από πότε εισήχθη το πρότυπο για πρώτη φορά και πόσα revisions έχουν
γίνει. Άρα δεν μπορείς να μιλήσεις για εφάπαξ, εύκολη ή δύσκολη, προσαρμογή.
Φυσικά είναι μονόδρομος, γιατί από τη στιγμή που έχεις μπει στο κανάλι των
διεθνών λογιστικών προτύπων πρέπει να ζεις μαζί τους. Δεν είναι όμως θέμα
ευκολίας ή δυσκολίας, είναι θέμα διαρκούς προσπάθειας.