Eνέργεια: Nέο «Eλντοράντο» για ξένους και Έλληνες επιχειρηματίες

Γύρω από μια πίτα που σήμερα αγγίζει τα 8 δισεκατομμύρια ευρώ και η οποία
αφορά τον ετήσιο τζίρο στον ηλεκτρισμό και στο φυσικό αέριο, αλλά και το
κολοσσιαίο επενδυτικό πρόγραμμα της ΔΕΗ και της ΔΕΠΑ για την επόμενη τριετία,
συνωστίζονται δεκάδες ελληνικοί και ξένοι επιχειρηματικοί όμιλοι, από τον χώρο
της ενέργειας, των κατασκευών και όχι μόνο.

Το μέγεθος της πίτας αυτής είναι τόσο μεγάλο, που πολλοί παρομοιάζουν τον
ενεργειακό τομέα (ηλεκτρική ενέργεια και φυσικό αέριο) ως το νέο «Ελντοράντο»
της ελληνικής αγοράς μετά τις κατασκευές. H μάχη για τη διανομή της διεξάγεται
σχεδόν σε καθημερινή βάση μέσα σε υπουργικά γραφεία, στα επιτελεία της ΔΕΗ και
της ΔΕΠΑ, σε ξένες πρεσβείες, ενώ δεν είναι λίγες οι φορές που ο απόηχος της
μάχης φτάνει και στο Μέγαρο Μαξίμου.

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που εκτιμούν ότι οι πραγματικοί λόγοι των συνεχών
τριβών και αντιπαραθέσεων που εκδηλώνονται σε κάθε ευκαιρία στη διοικητική
πυραμίδα της ΔΕΗ, με πρωταγωνιστή τον πρόεδρο της εταιρείας κ. Γιάννη
Παλαιοκρασσά, δεν είναι άλλοι από το πώς και σε ποιους θα μοιρασθεί το
γιγάντιο επενδυτικό πρόγραμμα της επιχείρησης, συνολικού ύψους 1,5 δισ. ευρώ.

Έξωθεν ενδιαφέρον

Την ίδια στιγμή στην Ευρώπη η απελευθέρωση των αγορών ηλεκτρισμού και φυσικού
αερίου οι οποίες βρίσκονται σε πορεία σύγκλισης έχει ήδη πυροδοτήσει ένα
μπαράζ εξαγορών και συγχωνεύσεων μεταξύ μεγάλων ενεργειακών ομίλων. Σύμφωνα
μάλιστα με τον «Economist», η ενιαία αυτή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και
φυσικού αερίου θα κυριαρχηθεί αργά ή γρήγορα από 5 με 7 το πολύ μεγάλους
παίκτες. Ανάλογες εξελίξεις κυοφορούνται και στην αντίστοιχη εγχώρια αγορά, η
οποία έχει ήδη μπει στο στόχαστρο ξένων ενεργειακών κολοσσών: Ο γαλλικός
όμιλος της Electricite de France (EDF) πολιορκεί εδώ και καιρό την ελληνική
αγορά, επιδιώκοντας να μπει σε αυτήν είτε μέσα από τη σύναψη στρατηγικής
συνεργασίας με τη ΔΕΗ είτε – όπως στο πρόσφατο παρελθόν – μέσω της δημιουργίας
κοινοπραξίας με τον τεχνικό όμιλο της Ελληνικής Τεχνοδομικής. Ο ισπανικός
ενεργειακός όμιλος της Gas Natural δεν έχει αποκλείσει το ενδιαφέρον του για
την είσοδό του στο μετοχικό κεφάλαιο της ΔΕΠΑ στην περίπτωση που η κυβέρνηση
αποφασίσει να προχωρήσει σε διεθνή διαγωνισμό για την πώληση ποσοστού της.
Ενδιαφέρον για τη ΔΕΠΑ φέρεται να έχει δείξει και η γαλλική εταιρεία αερίου
Gas de France.

Σε κάθε περίπτωση, οι ξένοι όμιλοι στην προσπάθειά τους να διεισδύσουν στην
ελληνική αγορά ενέργειας συνολικού τζίρου 4 δισ. ευρώ για τον ηλεκτρισμό και
426 περίπου εκατ. ευρώ για το φυσικό αέριο, αναζητούν τους απαραίτητους
συμμάχους τόσο σε κυβερνητικό επίπεδο όσο και σε επιχειρηματικό επίπεδο.

Στελέχη της κυβέρνησης και της ενεργειακής αγοράς εκτιμούν ότι η αντιπαράθεση
ανάμεσα σε αλληλοσυγκρουόμενα επιχειρηματικά συμφέροντα θα κλιμακωθεί ακόμη
περισσότερο όταν στο αμέσως επόμενο διάστημα θα ανοίξει και σε ιδιώτες η αγορά
ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου. Με την ψήφιση από τη Βουλή σύντομα
των νομοσχεδίων που απελευθερώνουν πλήρως τις δύο αυτές αγορές θα κάνουν την
εμφάνισή τους ακόμη και μέσα στο 2005 και οι πρώτες ιδιωτικές εταιρείες, με
στόχο να αποσπάσουν μερίδια αγοράς από τα κρατικά μονοπώλια της ΔΕΗ και της
ΔΕΠΑ. Ήδη, ο όμιλος Κοπελούζου (Προμηθέας Gas) βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις
τόσο με τη ΔΕΗ όσο και με τα Ελληνικά Πετρέλαια – τον πρώτο «ιδιώτη»
ηλεκτροπαραγωγό – προκειμένου να τους προμηθεύει φυσικό αέριο για τις νέες
τους μονάδες, του Λαυρίου (έτοιμη στις αρχές 2006) και της Θεσσαλονίκης
(έτοιμη τον Οκτώβριο) αντίστοιχα.

«Όχημα» για ιδιώτες τα ΕΛΠΕ

Τα ΕΛΠΕ – στα οποία βασικός μέτοχος εκτός από το Ελληνικό Δημόσιο είναι και ο
όμιλος Λάτση – δηλώνουν ότι η παρουσία τους στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής
δεν θα περιοριστεί μόνο στη μονάδα της Θεσσαλονίκης, αλλά θα επεκταθεί και με
δύο επιπλέον νέες μονάδες. Παράλληλα, η διοίκηση του ομίλου των ΕΛΠΕ δηλώνει
σε κάθε ευκαιρία ότι είναι «ανοιχτή» σε στρατηγικές συμμαχίες με άλλες
επιχειρηματικές δυνάμεις τόσο από την Ελλάδα όσο και από το εξωτερικό.

Για όλους αυτούς τους λόγους στελέχη της ενεργειακής αγοράς εκτιμούν ότι τα
ΕΛΠΕ θα αποτελέσουν εκ των πραγμάτων το «όχημα» μέσω του οποίου θα μπουν στην
αγορά παραγωγής ηλεκτρισμού ιδιώτες επιχειρηματίες.

Άδειες έχουν, αλλά…

Σύμφωνα με πληροφορίες της «Οικονομίας», σχεδόν κανένα επιχειρηματικό σχήμα
από αυτά που κρατούν στα χέρια τους άδειες για τη δημιουργία μονάδων παραγωγής
ηλεκτρικής ενέργειας δεν ενδιαφέρεται να εισέλθει μόνο του σε μια αγορά, όπου
θα έχει να αντιμετωπίσει με άνισους όρους έναν ανταγωνιστή που λέγεται ΔΕΗ,
ενώ δεν θα έχει διαμορφωθεί εν συνόλω ο επιχειρηματικός χάρτης.

Σε κάθε περίπτωση και παρά τις περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις του υπουργείου
Ανάπτυξης, στελέχη των εταιρειών που έχουν πάρει άδειες, ακόμη και
επιχειρηματίες φίλα προσκείμενοι στην κυβερνητική παράταξη, την κατηγορούν ότι
«δεν είναι διατεθειμένη να προχωρήσει σε πραγματική απελευθέρωση της αγοράς,
αφού στο σχετικό νομοσχέδιο που πρόκειται σύντομα να δημοσιοποιηθεί ο
κυρίαρχος ρόλος της ΔΕΗ παραμένει σχεδόν άθικτος».

Τελειώνει το μονοπώλιο της ΔΕΠΑ στο φυσικό αέριο

Μόνον οι επενδύσεις που σχεδιάζει να πραγματοποιήσει η ΔΕΠΑ για νέους αγωγούς,
αποθηκευτικούς χώρους (Ρεβυθούσα) και δίκτυα μέσω των ΕΠΑ (όπου συμμετέχει με
51%) προβλέπεται να προσεγγίσουν τα 1,7 δισ. ευρώ για τα επόμενα τρία χρόνια.

Φυσικά το επιχειρηματικό ενδιαφέρον δεν περιορίζεται μόνο στο επενδυτικό
πρόγραμμα, αλλά στρέφεται κυρίως στον τζίρο της αγοράς φυσικού αερίου που
σήμερα μπορεί να είναι σχετικά μικρός (μόλις 426 εκατ. ευρώ το 2004) αλλά
προβλέπεται να έχει φτάσει έως το 2010 το λιγότερο στα 750 εκατ. ευρώ, σύμφωνα
με εκτιμήσεις.

Δεν αποκλείεται δε στα πλαίσια της ραγδαίας ανόδου των τιμών του πετρελαίου οι
προβλέψεις αυτές να υπερκεραστούν εφόσον τα ελληνικά νοικοκυριά στραφούν
μαζικά τα επόμενα χρόνια στην υποκατάσταση του πετρελαίου θέρμανσης με το
φυσικό αέριο. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις παροχής αερίου
(ΕΠΑ) βρίσκονται μονίμως στο στόχαστρο ελληνικών και μεγάλων ξένων
επιχειρήσεων. Οι μάχες που δόθηκαν στο παρελθόν για τις ΕΠΑ Αττικής, Θεσσαλίας
και Θεσσαλονίκης ήταν σκληρές και το ίδιο αναμένεται να συμβεί και για τις 3
νέες ΕΠΑ Ανατολικής Στερεάς και Εύβοιας, Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής
Μακεδονίας- Θράκης.

Οι επιχειρηματικοί όμιλοι που έχουν πάρει θέση για την είσοδό τους στη νέα
αγορά είναι ο όμιλος Κοπελούζου λόγω των συμβολαίων που έχει για μεγάλες
ποσότητες φυσικού αερίου μέσω της Προμηθέας Gas στην οποία συμμετέχει κατά
50%, ενώ το άλλο 50% ελέγχει η ρωσική Gasprom, ο οποίος αναμένεται να είναι
και από τους πρώτους που θα δραστηριοποιηθεί στον τομέα των εισαγωγών φυσικού
αερίου. Παρόντες ήδη στην αγορά είναι οι Shell, Cinergy και Italgas, ενώ
ενδιαφέρον έχουν εκδηλώσει και άλλοι ξένοι όμιλοι.

Μπαράζ εξαγορών στην αγορά ενέργειας

της Ευρώπης

Άνεμος εξαγορών, συγχωνεύσεων και ιδιωτικοποιήσεων πνέει στην ευρωπαϊκή αγορά
ενέργειας. Εν όψει της πλήρους απελευθέρωσής της το 2007, η αγορά ενέργειας
της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετασχηματίζεται και το τοπίο των πολλών τοπικών αγορών,
όπου κυριαρχούν ακόμη τα κρατικά μονοπώλια – βλέπε ΔΕΗ και ΔΕΠΑ στην Ελλάδα –
δίνει σταδιακά τη θέση του σε μια ενιαία αγορά, όπου θα κυριαρχούν το πολύ 5
με 7 μεγάλοι παίκτες.

Ήδη, όπως αναφέρει στο τελευταίο του τεύχος το περιοδικό «Economist», οι
πρώτες κινήσεις προς την κατεύθυνση των συγχωνεύσεων για τη δημιουργία μεγάλων
ομίλων στον τομέα της ενέργειας, που θα αποτελέσουν τους κυρίαρχους του νέου
ευρωπαϊκού τοπίου, είναι ήδη ορατές. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα αφορά τον
ισπανικό κολοσσό φυσικού αερίου Gas Natural, ο οποίος στις 5 Σεπτεμβρίου
υπέβαλε την ιλιγγιώδη προσφορά των 22,5 δισ. ευρώ για την απόκτηση της επίσης
ισπανικής εταιρείας ηλεκτρισμού Endesa. Εφόσον η συμφωνία αυτή προχωρήσει, θα
αποτελέσει τη μεγαλύτερη φετινή επιχειρηματική εξαγορά στην Ευρώπη των «25».
Θα αποτελέσει επίσης μέρος μιας αλυσίδας εξαγορών και συμφωνιών στον τομέα της
ενέργειας, που έχει εκδηλωθεί τους τελευταίους μήνες στη Γηραιά Ήπειρο.

Την ίδια ημέρα που η Gas Natural ανακοίνωνε την προσφορά της για την Endesa,
στη Γερμανία η ΕΟΝ, ένας από τους μεγαλύτερους ενεργειακούς ευρωπαϊκούς
ομίλους, γνωστοποιούσε ότι εξετάζει σοβαρά να υποβάλει προσφορά για την
απόκτηση της βρετανικής εταιρείας Scottish Power. Επίσης, τον περασμένο μήνα,
η γαλλική Suez εξαγόρασε το 49,9% της βελγικής εταιρείας Electrabel, της
οποίας κατείχε ήδη το 50,1%. Και έπειτα από τη μερική ιδιωτικοποίηση – που
έγινε φέτος το καλοκαίρι – του μέχρι πρότινος γαλλικού μονοπωλίου στο φυσικό
αέριο, της Gaz de France, η κυβέρνηση του Παρισιού ετοιμάζεται για τη μερική
ιδιωτικοποίηση και του πρώην μονοπωλίου στον ηλεκτρισμό, της Electricite de
France (EDF).

Επισημαίνεται οτι η Gas Natural είχε φθάσει πολύ κοντά και στην απόκτηση της
δικής μας ΔΕΠΑ.

Το φιλέτο των έργων της ΔΕΗ

H πίτα που υπολογίζεται να διανείμει στην τριετία 2005-2007 η ΔΕΗ ανέρχεται σε
περίπου 1,5 δισεκατομμύρια ευρώ και αφορά τόσο επενδύσεις εκσυγχρονισμού και
επέκτασης του δικτύου της όσο και τη δημιουργία 4 νέων μονάδων που θα
αντικαταστήσουν ισάριθμες παλαιάς τεχνολογίας.

Μόνον η κατασκευή των νέων αυτών μονάδων θα κοστίσει περίπου 1 δισ. ευρώ, ποσό
το οποίο θα διεκδικήσουν «με νύχια και με δόντια» κοινοπρακτικά σχήματα από
τον χώρο της ενέργειας και των κατασκευών, τόσο από την Ελλάδα όσο και από το
εξωτερικό. Παράλληλα, στο επενδυτικό πρόγραμμα της ΔΕΗ, συνολικού ύψους
περίπου 500 εκατ. ευρώ, το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη και αφορά μεταξύ άλλων
τον εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση του δικτύου της, κομμάτι της παραπάνω πίτας
έχουν ήδη πάρει από πλευράς ξένων, όμιλοι όπως τις ΑΒΒ, General Electric
(συμμετέχει στην κατασκευή της μονάδας της ΔΕΗ στο Λαύριο), Alstom, την
ιταλική Ansalto, τη γερμανική RWA, καθώς και την ρωσικών συμφερόντων LMZ (που
εκπροσωπεί στην Ελλάδα ο όμιλος Κοπελούζου). Από ελληνικής πλευράς εκτός από
τον όμιλο Μυτιληναίου, που ολοκληρώνει σύντομα τη πολυσυζητημένη μονάδα της
ΔΕΗ στο Λαύριο, όπου αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία στις αρχές του 2006,
κομμάτια από το φιλέτο των επενδύσεων της ΔΕΗ έχουν πάρει οι όμιλοι ΓΕΝΕΡ,
TEPNA, ΑΕΓΕΚ, Γαντζούλας κ.λπ.

H μητέρα των μαχών ωστόσο γύρω από το επενδυτικό φιλέτο της ΔΕΗ θα δοθεί
σύντομα όταν θα προκηρυχθούν οι διαγωνισμοί ανάθεσης για την κατασκευή των 4
νέων μονάδων της (σε Αλιβέρι, Μεγαλόπολη, Κερατσίνι, Φλώρινα ή Πτολεμαΐδα).
Επισημαίνεται ότι στο κυβερνητικό στρατόπεδο υπάρχουν αλληλοσυγκρουόμενες
απόψεις γύρω από τον ρόλο της ΔΕΗ στη νέα απελευθερωμένη αγορά ενέργειας. Φίλα
προσκείμενοι επιχειρηματίες του χώρου της ενέργειας, σχολιάζοντας τις
προθέσεις της κυβέρνησης για το εύρος της απελευθέρωσης (το σχετικό νομοσχέδιο
θα δημοσιοποιηθεί ίσως και μέσα στις επόμενες ημέρες), της προσάπτουν
υπερβολικό κρατικισμό λόγω της δεσπόζουσας θέσης που φαίνεται ότι θα συνεχίσει
να διατηρεί η ΔΕΗ στο νέο τοπίο.

Επιχειρηματίες από τον χώρο της ενέργειας, αλλά και κορυφαία κομματικά και
κυβερνητικά στελέχη και κυρίως το υπουργείο Οικονομικών είναι θιασώτες μιας
περαιτέρω μετοχοποίησης της ΔΕΗ (4ο πακέτο), ενώ δεν είναι λίγοι εκείνοι που
φλερτάρουν ακόμη και με την ιδέα της εισόδου – εν ευθέτω χρόνω – ενός ξένου
στρατηγικού επενδυτή στο μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας. Κάθετα αντίθετος στο
ενδεχόμενο νέας μετοχοποίησης της ΔΕΗ είναι ο υπουργός Ανάπτυξης Δημήτρης
Σιούφας, έχοντας μάλιστα στο πλευρό του το ισχυρό συνδικάτο εργαζομένων στη
ΔΕΗ, τη ΓΕΝΟΠ.

Κατασκευή – εκμετάλλευση

Σημείο αντιπαράθεσης αποτέλεσε στο πρόσφατο παρελθόν και η πρόταση ανώτατου
διοικητικού στελέχους της ΔΕΗ, το οποίο υποστήριξε ότι θα ήταν προς όφελος της
εταιρείας στις νέες μονάδες η κατασκευή τους και στη συνέχεια η από κοινού
εκμετάλλευσή τους να γίνει με ιδιώτες. H πρόταση αυτή είχε απορριφθεί από τον
υπουργό Ανάπτυξης, αλλά τίποτα δεν αποκλείει να επανέλθει ξανά στο προσκήνιο.

Ανώτατα υπηρεσιακά στελέχη της ΔΕΗ υποστηρίζουν ότι ένας από τους πραγματικούς
λόγους της μόνιμης πλέον αντιπαράθεσης του προέδρου της ΔΕΗ με το σύνολο
σχεδόν του διοικητικού συμβουλίου είναι και η «προτίμηση» που δείχνει σε
συγκεκριμένα επιχειρηματικά συμφέροντα. Το πόσο δύσκολη υπόθεση είναι η
διανομή της πίτας από τη διοίκηση της ΔΕΗ φαίνεται και από την εκκρεμότητα που
αποτελεί επί χρόνια για την εταιρεία η διευθέτηση του τελικού κόστους για τη
μονάδα της Φλώρινας, η οποία κατασκευάστηκε από τον όμιλο Κοπελούζου.