H Άγκυρα τραβάει το σχοινί

Έντονο προβληματισμό δημιουργεί στις κυριότερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες,
αλλά και στην Αθήνα η στάση της Τουρκίας ενόσω διεξάγονται συζητήσεις για την
ενταξιακή της πορεία και την έναρξη των διαπραγματεύσεων στις 3 Οκτωβρίου.

Από τη μια, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Αμπντουλάχ Γκιουλ δήλωνε ευθέως ότι η χώρα του δεν είναι υποχρεωμένη να ανοίξει τα λιμάνια της στα κυπριακά πλοία και, από την άλλη, ο πρωθυπουργός Ταγίπ Ερντογάν δήλωνε ότι «τώρα η Τουρκία δεν έχει να δώσει τίποτε άλλο στην Ένωση. Έχουμε κάνει ό,τι έχει σχέση με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης»

Παρ’ ότι το κλίμα έχει βαρύνει εξαιρετικά για την Άγκυρα, η τουρκική κυβέρνηση
αλλά και το γνωστό ως «βαθύ κράτος» εξακολουθούν να λειτουργούν στη βάση
«απαιτήσεων». Δεν διστάζουν, μάλιστα, να φέρνουν σε δύσκολη θέση ακόμη και τις
χώρες που υποστηρίζουν την πλήρη ένταξη της Τουρκίας στην Ένωση – όπως είναι η
Βρετανία ή, για διαφορετικούς λόγους, η Ελλάδα.

Έλληνας διπλωμάτης, που παρακολούθησε τις εργασίες του άτυπου Συμβουλίου στο
Νιούπορτ της Ουαλίας, έλεγε χαρακτηριστικά πως «έχει αναπτυχθεί μια ισχυρή
δυναμική εις βάρος της Τουρκίας, κι αυτό η Άγκυρα δείχνει να μην το
αντιλαμβάνεται και να θεωρεί ακόμη ότι όλα είναι ένα παιχνίδι γεωστρατηγικής
και εξουσίας, το οποίο, φυσικά, έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την ίδια τη
λογική της Ένωσης».

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η στάση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών
Αμπντουλάχ Γκιουλ. Την ώρα που οι εταίροι είχαν απαιτήσει από τη βρετανική
προεδρία να μαζέψει το χλιαρό της κείμενο για την τουρκική δήλωση περί μη
αναγνώρισης της Κύπρου και να φέρει ένα σαφέστερο και σκληρότερο, ο κ. Γκιουλ
δήλωνε ευθέως πως η χώρα του δεν είναι υποχρεωμένη να ανοίξει τα λιμάνια της
στα κυπριακά πλοία! Ο ισχυρισμός αυτός δεν γίνεται δεκτός ούτε καν από τους
Άγγλους και είναι προφανές ότι εμφανίζει την Τουρκία αλαζονική έναντι τών έτσι
κι αλλιώς επιφυλακτικών απέναντί της εταίρων.

«Θα φύγουμε». Χθες, ο κ. Γκιουλ έγινε κάτι παραπάνω από σαφής όσον
αφορά αυτήν τη σκληρή τουρκική στάση: σε συνέντευξή του στο περιοδικό
«Εκόνομιστ» δηλώνει χωρίς προσχήματα πως «εάν αυτή (η E.E.) προτείνει τίποτε
λιγότερο από την πλήρη ένταξη ή οποιουσδήποτε νέους όρους, εμείς θα σηκωθούμε
να φύγουμε. Κι αυτή τη φορά θα είναι οριστικό». Προσέθεσε δε ότι «κανείς δεν
μπορεί να περιμένει από την Τουρκία να προβεί αυτή τη φορά σε οποιαδήποτε
παραχώρηση». Σε μια σαφή δε ένδειξη ότι τα παραπάνω συνιστούν γραμμή της
Άγκυρας, ο Τούρκος πρωθυπουργός Ταγίπ Ερντογάν λίγα λεπτά αργότερα, από τη
Νάπολι, δήλωνε ότι «τώρα η Τουρκία δεν έχει να δώσει τίποτε άλλο στην Ένωση.
Έχουμε κάνει ό,τι έχει σχέση με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης».

Ο κ. Γκιουλ έχει στείλει, σύμφωνα με πληροφορίες, και επιστολή προς τον
αρμόδιο για τη διεύρυνση επίτροπο Όλι Ρεν, στην οποία τού γνωστοποιεί ότι
ανησυχεί για κάποια σημεία του πλαισίου διαπραγμάτευσης, περιλαμβανομένης της
αναφοράς για την ικανότητα απορρόφησης και την αρχή της ειρηνικής επίλυσης των
συνοριακών διαφορών!

H κοινή γνώμη. Τα παραπάνω επιδέχονται πολλαπλών ερμηνειών. Πέραν της
κλασικής εξήγησης, ότι δηλαδή η Τουρκία ουδέποτε απεδέχθη τους όρους της
διαπραγμάτευσης, αναφέρονται και άλλα δεδομένα: πως ο αντιτουρκισμός που
εκδηλώθηκε, με αφορμή τα δημοψηφίσματα, σε αρκετές χώρες της Ένωσης έχει
εξοργίσει την τουρκική κοινή γνώμη και, άρα, η κυβέρνηση Ερντογάν, που δεν
έχει άλλο έρεισμα πέραν των ψηφοφόρων, δεν θέλει να έρθει σε σύγκρουση με τον
απλό Τούρκο πολίτη. Μια άλλη εξήγηση θα μπορούσε να είναι και η ωμή
πραγματικότητα: ότι το τελευταίο έτος η Άγκυρα συνειδητοποίησε πως η ευρωπαϊκή
προοπτική έχει μεγάλο κόστος και αρχίζει να σκέφτεται μήπως δεν αξίζει τον
κόπο να υποστεί τόσες θυσίες για μια αβέβαιη προοπτική ευμάρειας.