H «φούσκα» του πετρελαίου

H «δίψα» του πλανήτη για πετρέλαιο αλλά και οι έντονες κερδοσκοπικές κινήσεις
στις διεθνείς αγορές έχουν οδηγήσει τις τιμές του πετρελαίου σε επίπεδα που
λίγους μήνες πριν φάνταζαν αδιανόητα: στα 70 δολάρια το βαρέλι

Οδηγείται ο κόσμος σε μια νέα πετρελαϊκή κρίση αντίστοιχη με αυτή στις αρχές
της δεκαετίας του ’80 που εκτόξευσε τις τιμές στα υψηλότερα επίπεδα όλων των
εποχών (80 δολάρια με σημερινές τιμές); Είναι τόσο μεγάλη η «δίψα» για «μαύρο
χρυσό» από ανεπτυγμένες και αναπτυσσόμενες οικονομίες, που στερεύει τα
αποθέματα του πλανήτη καθώς οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες αδυνατούν να καλύψουν
τη ζήτηση; Ή μήπως είναι η σημερινή κούρσα του πετρελαίου στα 70 δολάρια!
αποτέλεσμα κερδοσκοπίας; Θα επαληθευθούν μήπως τα σενάρια – σοκ για 100
δολάρια ή πρόκειται για «φούσκα» που θα σκάσει; Οι εκτιμήσεις από επενδυτικούς
οίκους και οικονομολόγους για την πορεία των τιμών είναι διχασμένες,
ενδεικτικό της κατάστασης που επικρατεί στην αγορά. Όποια και να είναι η
αιτία, η κούρσα του πετρελαίου επιφέρει βαρύ πλήγμα στην οικονομία και την
τσέπη των καταναλωτών καθώς «ροκανίζει» την ανάπτυξη και τους μισθούς.

Πολλαπλά αίτια

Το ρεκόρ των τιμών του πετρελαίου αποδίδεται όχι σε ένα αλλά σε μια σειρά από
γεγονότα και αιτίες: τη μεγάλη αύξηση στη ζήτηση «μαύρου χρυσού» από
ανεπτυγμένες αλλά και αναπτυσσόμενες οικονομίες όπως η Κίνα και η Ινδία, την
αναταραχή στο Ιράκ, την απειλή της διεθνούς τρομοκρατίας, την αστάθεια στη
Μέση Ανατολή όπου παράγεται το μισό πετρέλαιο του πλανήτη αλλά και τους
πρόσφατους τυφώνες που έπληξαν (και) πετρελαϊκές εγκαταστάσεις. Οφείλεται όμως
και στον χορό της κερδοσκοπίας που έχουν στήσει μεγάλα κερδοσκοπικά επενδυτικά
κεφάλαια (hedge funds), που ποντάρουν πυρετωδώς στην άνοδο (και στην πτώση)
στην αγορά παραγώγων.

Οι παράγοντες αυτοί οδήγησαν μέσα σε δυόμισι μόλις χρόνια σε υπερδιπλασιασμό
τις τιμές, οι οποίες από τα 30 δολάρια τον Ιανουάριο του 2003 ξεπέρασαν τα 70
δολάρια το βαρέλι σήμερα. Θα επαναληφθεί λοιπόν η πετρελαϊκή κρίση του 1979 –
1981; Αυτήν τη φορά τα πράγματα είναι λίγο διαφορετικά, αν και οι απόψεις για
την πορεία των τιμών διίστανται.

H Goldman Sachs εκτιμά ότι οι τιμές θα παραμείνουν σε επίπεδα – «φωτιά» και το
επόμενο διάστημα, καθώς πιστεύει ότι η μέση τιμή του «μαύρου χρυσού» θα
κυμανθεί σε 68 δολάρια το 2006 και θα παραμείνει πάνω από τα 60 δολάρια το
βαρέλι τα επόμενα χρόνια. H Merrill Lynch εκτιμά ότι η μέση τιμή του
πετρελαίου φέτος θα φτάσει τα 56 δολάρια το βαρέλι από 50 δολάρια που
προέβλεπε λίγους μήνες πριν. Με βάση τα στοιχεία από τις αρχές του έτους μέχρι
και τον Ιούνιο, η μέση τιμή του πετρελαίου διαμορφωνόταν σε 46,4 δολάρια το
βαρέλι (τιμές ΗΠΑ).

Όμως η Merrill Lynch προβλέπει ότι οι τιμές του πετρελαίου θα κυμανθούν σε
χαμηλότερα επίπεδα τα επόμενα χρόνια, φτάνοντας τα 42 δολάρια το βαρέλι έως το
2009. Σημείο «κλειδί» για την εξέλιξη της τιμή του «μαύρου χρυσού» θεωρούν οι
δύο εταιρείες τις επενδύσεις στις οποίες θα πρέπει να προχωρήσουν οι
πετρελαϊκές εταιρείες, ώστε να εκμεταλλευτούν νέα κοιτάσματα πετρελαίου και να
αυξήσουν τη δυνατότητα διύλισής του σε καύσιμα.

Τι προβλέπουν οι ειδικοί

H Goldman Sachs θεωρεί ότι υπάρχει κίνδυνος να υπάρξει καθυστέρηση στην
πραγματοποίηση τέτοιων επενδύσεων σε μονάδες εξόρυξης και διύλισής πετρελαίου.

Σημειώνεται ότι σε προηγούμενη έκθεση του διεθνούς οίκου, αναλυτής της
εταιρείας είχε εκφράσει φόβους πως οι τιμές του πετρελαίου μπορεί να
εκτοξευτούν κυριολεκτικά στα ύψη, φτάνοντας την τιμή – σοκ των 105 δολαρίων το
βαρέλι. Για να επαληθευθεί όμως αυτό το σενάριο – σοκ, εξήγησε ο αναλυτής, θα
πρέπει να υπάρξουν σημαντικά προβλήματα στην τροφοδοσία των αγορών με
πετρέλαιο από τη Μέση Ανατολή.

Ο Στιβ Φορμπς, εκδότης του ομώνυμου περιοδικού, από την άλλη πλευρά εκτιμά ότι
οι τιμές τού χρόνου θα υποχωρήσουν σε 35 – 40 δολάρια κι ότι ο ΟΠΕΚ θεωρεί ως
τιμή που «αντικατοπτρίζει τα θεμελιώδη μεγέθη της αγοράς» τα 50 – 55 δολάρια.

Ο Στιβ Φορμπς, μάλιστα, δεν δίστασε να χαρακτηρίσει την κούρσα του πετρελαίου
σε ιστορικά επίπεδα – ρεκόρ, αποτέλεσμα «κερδοσκοπικής φούσκας», η οποία
πιστεύει ότι θα σκάσει τού χρόνου οδηγώντας τις τιμές στα 35 – 40 δολάρια.

Σύμφωνα με τον Φορμπς, η αύξηση της ζήτησης από αναπτυσσόμενες οικονομίες όπως
είναι η Κίνα και η Ινδία αντιπροσωπεύει ένα μικρό ποσοστό της αύξησης στις
τιμές και σίγουρα δεν δικαιολογεί τα σημερινά επίπεδα. «Τα υπόλοιπα είναι
κερδοσκοπία», είπε και προσέθεσε ότι «πρόκειται για μια τεράστια “φούσκα”.

Δεν ξέρω τι θα την κάνει να σκάσει, αλλά κάποια ημέρα αυτό θα γίνει. Δεν
μπορούμε να πηγαίνουμε κόντρα στον νόμο της προσφοράς και της ζήτησης. Το
σκάσιμο της “φούσκας” τού Ίντερνετ (των εταιρειών υψηλής τεχνολογίας) θα
φαίνεται τότε σαν πικ νικ».

Υψηλές τιμές αλλά όχι πετρελαϊκή κρίση

Οι σημερινές πραγματικές τιμές του πετρελαίου βρίσκονται σε χαμηλότερα επίπεδα
από τις ιστορικά υψηλές τιμές που καταγράφηκαν από το 1979 έως το 1981 μετά τα
γεγονότα που ακολούθησαν την εισβολή του Ιράκ στο Ιράν. Τότε, η τιμή του
πετρελαίου είχε εκτοξευτεί από 14 σε 35 δολάρια (που αντιστοιχούν σε 80
δολάρια με σημερινές τιμές που υπολογίζεται ο πληθωρισμός). Όπως αναφέρει ο
«Economist», οι υψηλές τιμές σήμερα θα βλάψουν λιγότερο την παγκόσμια
οικονομία από ό,τι την έβλαψαν κατά τη διάρκεια της πετρελαϊκής κρίσης του
’79. Κι αυτό επειδή οι υψηλές τιμές του πετρελαίου σήμερα αποτελούν προϊόν
«υγιούς παγκόσμιας ανάπτυξης». Βέβαια, όπως προσθέτει ο «Economist», το
γεγονός ότι οι τιμές είναι υψηλές λόγω ζήτησης -και όχι λόγω εμπάργκο και
διακοπών στη διακίνηση «μαύρου χρυσού» τις οποίες προκαλούν γεωπολιτικές
εντάσεις σε πετρελαιοπαραγωγές χώρες (όπως η επανάσταση στο Ιράν το 1979)
-μπορεί να σημαίνει ότι ενδεχομένως να διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα για
μεγαλύτερο διάστημα. Και βέβαια κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει τον ρόλο των
κερδοσκόπων που έχουν συμβάλει τα μέγιστα στην κούρσα των τιμών.

Αρνητικές επιπτώσεις

Μπορεί κάποιοι να διαφωνούν για τις επιπτώσεις και την πορεία των τιμών, αλλά
σε ένα τουλάχιστον συμφωνούν όλοι: ότι τα επίπεδα στα οποία βρίσκεται σήμερα ο
«μαύρος χρυσός» αποτελούν νάρκη για την οικονομία. Όπως εκτιμά το Διεθνές
Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), για κάθε άνοδο 10 δολαρίων στις τιμές, η ανάπτυξη
της παγκόσμιας οικονομίας μειώνεται κατά 0,60%. Το ΔΝΤ κάνει ιδιαίτερη αναφορά
στην αύξηση της ζήτησης για πετρέλαιο από τις ανεπτυγμένες (ΗΠΑ κ.ά.) και τις
αναπτυσσόμενες οικονομίες (Κίνα, Ινδία κ.ά.). Ο διευθυντής τού ΔΝΤ, Ροντρίγκο
Ράτο, επεσήμανε ότι «η τιμή του πετρελαίου δεν αναμένεται βραχυπρόθεσμα ή
μεσοπρόθεσμα να διαμορφωθεί στα επίπεδα όπου βρισκόταν πριν από δύο χρόνια»
(30 δολάρια το βαρέλι).

H άνοδος του πετρελαίου «ψαλιδίζει» αναγκαστικά τις δαπάνες των νοικοκυριών
και πλήττει την ανάπτυξη -σύμφωνα και με τη Στατιστική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής
Ένωσης. Το ακριβό πετρέλαιο, σύμφωνα με τη Eurostat, μείωσε την ανάπτυξη στην
ευρωζώνη από 0,4% το πρώτο τρίμηνο σε 0,3% το δεύτερο τρίμηνο φέτος, ενώ η
ανάπτυξη το αντίστοιχο χρονικό διάστημα σε ετήσια βάση μειώθηκε από 1,2% σε 1,1%.