[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ από το εάν ή όχι θα αρχίσουν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις
με την Τουρκία, το βέβαιο είναι ότι ένταξη νέων μελών (εκτός Βουλγαρίας και
Ρουμανίας) δεν πρόκειται να υπάρξει στο ανθρωπίνως προβλεπτό μέλλον. Έτσι
Τουρκία, χώρες Δ. Βαλκανίων, Ουκρανία κ.ά. κινδυνεύουν να παραμείνουν εκτός
E.E., κάτι ιδιαίτερα ζημιογόνο για τη σταθερότητα, τις προοπτικές δημοκρατίας
και ευημερίας στην Ευρώπη. Καθώς λοιπόν το «πρότυπο ένταξης» στην E.E. που
είχε λειτουργήσει μέχρι σήμερα φαίνεται να έφθασε στα όριά του, πιστεύω ότι θα
πρέπει να δημιουργηθεί ένα νέο ενδιάμεσο πρότυπο/καθεστώς συμμετοχής στην
Ευρωπαϊκή Ένωση για μια σειρά χωρών. Το πρότυπο αυτό θα είναι κάτι «λιγότερο»
από την πλήρη, θεσμική ένταξη, αλλά σαφώς «περισσότερο» από το καθεστώς της
«σύνδεσης» (association). Προτείνεται δηλαδή να υπάρχουν δύο ομάδες
χωρών-μελών: (α) τα θεσμικά μέλη (institutional members) που θα συμμετέχουν (ή
θα μπορούν να συμμετέχουν) στο σύνολο των θεσμών, διαδικασιών λήψης αποφάσεων,
κοινών πολιτικών (ΟΝΕ, ΚΕΠΠΑ κ.ά.) και (β) τα πολιτικά μέλη (political
members) που θα συμμετέχουν στους αντιπροσωπευτικούς θεσμούς της Ένωσης
(Συμβούλιο, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο) και στις διαδικασίες διαμόρφωσης πολιτικής
(policy formation), αλλά δεν θα συμμετέχουν στα υπερεθνικά όργανα (Επιτροπή,
Δικαστήριο) και διαδικασίες λήψης αποφάσεων (decision-making). Θα συμμετέχουν
επιλεκτικά σε ορισμένες κοινές πολιτικές (αλλά όχι σε όλες όπως ελεύθερη
διακίνηση, ΟΝΕ) και – εάν το επιθυμούν – πλήρως στις δραστηριότητες της κοινής
εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας – άμυνας (ΚΕΠΠΑ/ΚΕΠΑΑ). H ανάγκη
για τη διαμόρφωση ενός νέου ενδιάμεσου προτύπου/καθεστώτος συμμετοχής ανάμεσα
στην πλήρη, θεσμική ένταξη και τη σύνδεση έχει αναγνωρισθεί και από το
Ευρωπαϊκό Σύνταγμα για τις γειτονικές χώρες. Το ενδεχόμενο μη εφαρμογής του
Συντάγματος και ματαίωσης της παραπέρα διεύρυνσης καθιστούν τη διαμόρφωση του
καθεστώτος αυτού απολύτως επιτακτική. Τα κριτήρια για την ένταξη ως «πολιτικού
μέλους» θα είναι μόνο τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης (ενώ τώρα θα πρέπει
να εκπληρωθούν και τα οικονομικά, πράγμα εξαιρετικά δύσκολο). Εξυπακούεται ότι
κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις μια χώρα θα μπορεί «να περάσει» από την
ιδιότητα του «πολιτικού μέλους» σε αυτήν του πλήρους «θεσμικού μέλους».

Ο Π. K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος
του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.