H φωτογραφία πέφτει, πέφτει…

H σύγχρονη γερμανική ιστορία μέσα από τα πορτρέτα του Γερμανού Stefan Moses θα παρουσιαστεί ανάμεσα σε άλλα στο Ινστιτούτο Γκαίτε

Πριν από μία δεκαετία μουσεία και συλλέκτες έστρωναν στη φωτογραφία κόκκινο
χαλί. Σήμερα το κοινό μοιάζει να της γυρίζει την πλάτη. Τι συνέβη; «Δεν είναι
μόνο ο κορεσμός. Απορροφήθηκε σε μεγάλο βαθμό από την εικαστική εκδοχή της και
έχασε τον μοναδικό της χαρακτήρα: την ιδιαίτερη σχέση που είχε με το
πραγματικό», εκτιμά ο διευθυντής του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης Κωστής
Αντωνιάδης. «Ήταν επόμενη αυτή η εξέλιξη λόγω της σύγχυσης που προκάλεσε η
έλευση της ψηφιακής φωτογραφίας», προσθέτει ο πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου
Φωτογραφίας Σταύρος Μωρεσόπουλος. «Δημιουργήθηκαν τέρατα λόγω της ευκολίας που
παρέχει η τεχνολογία. Τα πράγματα τώρα έχουν ηρεμήσει. Ο συνειδητοποιημένος
φωτογράφος πλέον δεν παρασύρεται. Χρησιμοποιεί την τεχνολογία για να
διευκολυνθεί».

H αλλαγή αυτή δεν μπορούσε να μην έχει αντίκτυπο και στην αγορά. «Οι τιμές
κινούνται σε χαμηλά επίπεδα, γεγονός που οφείλεται σε πολλούς παράγοντες. Ο
αγοραστής ζητά να είναι διασφαλισμένος σχετικά με την ποιότητα της εκτύπωσης,
την πιθανή διάρκειά της πάνω στο χαρτί, τις αρχειακές της προδιαγραφές. Αλλά
και αν ακόμη τα εξασφαλίσει αυτά, είναι ακόμη βαθιά ριζωμένη η αντίληψη πως η
φωτογραφία δεν είναι έργο τέχνης και κατά συνέπεια δεν διαθέτει τόσα χρήματα»,
λέει ο κ. Μωρεσόπουλος.

«Οι τιμές κυμαίνονται από 3.000 έως 6.000 ευρώ διεθνώς. Στην Ελλάδα
είναι πιο χαμηλές. Αρχίζουν από τα 150 ευρώ για ονόματα που δεν έχουν γίνει
ακόμη γνωστά και φτάνουν και τα 1.000 ευρώ, ενώ σε μεμονωμένες περιπτώσεις
μπορεί να αγγίξουν και τις 3.000 ευρώ». Ρόλο παίζει και ο αριθμός αντιτύπων,
ενώ οι περιπτώσεις που φωτογραφίες πιάνουν «εξωφρενικές» τιμές σε δημοπρασίες
στο εξωτερικό – χαρακτηριστικό παράδειγμα η τιμή-ρεκόρ των 789.000 ευρώ που
έπιασε το 2003 η ακριβότερη φωτογραφία του κόσμου με θέμα τον ναό του Ολυμπίου
Διός που είχε αποτυπώσει το 1842 ο Γαλλοκαναδός Ζοζέφ Ζιλμπέρ Ζιρό ντε Πρανί –
θεωρούνται μεμονωμένα γεγονότα.

Τα κριτήρια των Ελλήνων αγοραστών σχετίζονται κυρίως με την τιμή, το θέμα και
τη μοναδικότητα της φωτογραφίας. Οι περισσότεροι που αποφασίζουν να αποκτήσουν
φωτογραφίες είναι συλλέκτες «που αναζητούν είτε ιστορικές φωτογραφίες δίνοντας
έμφαση στο θέμα χωρίς να ενδιαφέρονται για το όνομα του φωτογράφου, είτε
γνωρίζουν τις διεθνείς τάσεις και επιλέγουν να αποκτήσουν έργα Ελλήνων
φωτογράφων που μοιάζουν με όσα επιτάσσει η μόδα, αλλά προσφέρονται σε πολύ
χαμηλότερες τιμές».

«Έχει όμως αναπτυχθεί μια διαφορετική αγορά γύρω από τη φωτογραφία»,
επισημαίνει ο κ. Αντωνιάδης. «Πρόκειται για τα λευκώματα, που σήμερα πλέον η
παραγωγή τους είναι οικονομικότερη σε σχέση με το παρελθόν και αγοράζονται από
το κοινό. Δεν είναι τυχαίο ότι από το 1996 έως σήμερα υπολογίζεται πως έχουν
κυκλοφορήσει σχεδόν 1.500 τέτοιου είδους εκδόσεις».

«Σήμερα, η φωτογραφία επιστρέφει στο “πραγματικό”», προσθέτει. «Οι
εκθέσεις και οι εκδόσεις που αφορούν την καταγραφή του είναι εκείνες που έχουν
τους περισσότερους επισκέπτες και τις μεγαλύτερες πωλήσεις. Όμως η
καλλιτεχνική φωτογραφία έχει μείνει σε έναν κύκλο εξειδικευμένο, καθώς το ευρύ
κοινό προτιμά την αφήγηση και την τεκμηρίωση».

«Σκουπίδια» και δημόσιες σχέσεις

Στη μεταβατική περίοδο που γνωρίζει η φωτογραφία η απειλή παραμένει. «Υπάρχουν
περισσότερα “σκουπίδια”, περισσότεροι φιλόδοξοι με κακό υλικό που διατηρούν
καλές δημόσιες σχέσεις, με αποτέλεσμα να προβάλλεται η κακή εκδοχή της.
Παράλληλα, αυξάνονται όσοι ασχολούνται με τον φωτογραφικό φακό χάρη στις
δυνατότητες που προσφέρουν τα νέα μέσα. H διαχείριση γίνεται πλέον μέσω
υπολογιστή και άρα δεν απαιτείται σκοτεινός θάλαμος, οι τιμές στις ψηφιακές
μηχανές έχουν πέσει, οπότε προσφέρονται περισσότερες ευκαιρίες», λέει ο
πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Φωτογραφίας Σταύρος Μωρεσόπουλος. «H ανάγκη της
επιβίωσης κάνει τους φωτογράφους να απορροφώνται και να αφήνουν κατά μέρος την
καλλιτεχνική φωτογραφία. Δεν υπάρχουν σήμερα πλέον ο ρομαντισμός και ο
ενθουσιασμός που διακατείχε τις παλαιότερες γενιές», τονίζει ο κ. Αντωνιάδης.
Μήπως φταίει και η ελλιπής παιδεία; «Μπορεί να νοσεί η φωτογραφική παιδεία,
αλλά είναι σε θέση να δημιουργήσει καλούς φωτογράφους. Όσοι θέλουν, μπορούν».

ΜΗΝΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

Ελληνική ύπαιθρος, ιστορία και φωτο-πάρτι

Μέλος της παρέας των Τλούπα, Μπαλάφα και Μελετζή, ο Δημήτρης Λέτσιος κατέγραψε για περίπου 60 χρόνια το ελληνικό τοπίο σε 40.000 φωτογραφίες, μέρος των οποίων θα εκτεθούν στο Μουσείο Μπενάκη για τον Διεθνή Μήνα Φωτογραφίας

Περισσότεροι από 1.000 φωτογράφοι – εκ των οποίων περίπου 300 Έλληνες – έχουν
περάσει από τις 300 εκθέσεις που έχουν φιλοξενηθεί στο πλαίσιο του Διεθνούς
Μήνα Φωτογραφίας, θεσμός που συμπληρώνει φέτος 12 διοργανώσεις στη 19χρονη
πορεία του. Το «παρών» φέτος δίνουν 100 καλλιτέχνες στις 20 ατομικές και
ομαδικές εκθέσεις που θα πραγματοποιηθούν από τις 19 Σεπτεμβρίου σε 21
αίθουσες τέχνης στην Αθήνα.

«Σ’ αυτά τα χρόνια δεν πετύχαμε μόνο να ανοίξουν οι γκαλερί τις πόρτες τους
και το κοινό τους να δεχτεί τη φωτογραφία, ενώ παράλληλα όσοι αγαπούν τη
φωτογραφία να προστεθούν στο κοινό των γκαλερί, με αποτέλεσμα να αυξηθεί ο
κόσμος που γνώρισε τη φωτογραφία», επισημαίνει ο Σταύρος Μωρεσόπουλος του
Ελληνικού Κέντρου Φωτογραφίας, που οργανώνει τον Μήνα Φωτογραφίας. «Καταφέραμε
να βγει η ελληνική φωτογραφία στο εξωτερικό, καθώς γνωστοί ήταν πριν από
μερικά χρόνια μόνον ο Λουκάς Σαμαράς και ο Γιάννης Δήμου. Για να συνεχιστεί
όμως κάτι ανάλογο απαιτείται προγραμματισμός, αλλά δεν έχουμε τα οικονομικά
μέσα».

Από τις σημαντικότερες παρουσίες του 12ου Διεθνούς Μήνα Φωτογραφίας είναι οι
φωτογραφικές δημιουργίες του Δημήτρη Λέτσιου – ενός από τους σημαντικότερους,
ποιητικότερους αλλά ξεχασμένους φωτογράφους του 20ού αιώνα – οι οποίες θα
παρουσιαστούν στο νέο κτίριο του Μουσείου Μπενάκη υπό τον τίτλο «Οδοιπορία στο
Φως και τη Σκιά της Ελλάδας» και την επιμέλεια του Ηρακλή Παπαϊωάννου.

Από τις διεθνείς παρουσίες αξίζει να σταθεί κανείς στην έκθεση του Γερμανού
Stefan Moses, του φωτογράφου που αποτύπωσε τη σύγχρονη γερμανική ιστορία μέσα
από τα πορτρέτα του και θα φιλοξενηθεί στο Ινστιτούτο Γκαίτε, και του Γάλλου
Gilbert Garcin – που ισορροπεί ανάμεσα στο σουρεαλιστικό, το μυθολογικό
στοιχείο και το χιούμορ στα ασπρόμαυρα καρέ του – στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης
«Ιλεάνα Τούντα».

Στο πλαίσιο των φετινών εκδηλώσεων έχει προγραμματιστεί διεθνές σεμινάριο
διάσωσης και διαχείρισης φωτογραφικών συλλογών (πληροφορίες στο τηλ.
210-7211.033), σειρά διαλέξεων από τις 19/9 έως τις 26 Οκτωβρίου και ένα
ελεύθερο πρόγραμμα εκθέσεων, συζητήσεων και photoparties από τις 26 έως τις
28/9 στον «Ελληνικό Κόσμο».

INFO

To πλήρες πρόγραμμα του Διεθνούς Μήνα Φωτογραφίας στην ιστοσελίδα: http: //www.hcp.gr.