ANOIXTO ΜΒΑ Tι χρωστάμε, πώς θα πληρώσουμε

Τι χρωστάει μια επιχείρηση και πόσα διαθέσιμα κεφάλαια έχει, φαίνεται από την
Καθαρή Θέση της. Από λογιστικής πλευράς, αυτό το βλέπουμε στην Ομάδα 4.

Στην Ομάδα 4 παρακολουθούνται το κεφάλαιο της επιχείρησης (είτε πρόκειται για
εταιρικό είτε για μετοχικό κεφάλαιο), τα αποθεματικά της, οι διαφορές
αναπροσαρμογής από περιουσιακά στοιχεία ή συμμετοχές, τα χρεόγραφα, τα
αποτελέσματα (δηλαδή τα κέρδη ή οι ζημιές), τα ποσά που προορίζονται για
αύξηση κεφαλαίου, οι προβλέψεις (π.χ. για επισφαλείς πελάτες) και οι
μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις, είτε της κεντρικής μονάδας είτε των
υποκαταστημάτων της.

H ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ

H Καθαρή Θέση, ή Καθαρή Περιουσία ή τα Ίδια Κεφάλαια της επιχείρησης,
προκύπτει από τη διαφορά μεταξύ Ενεργητικού και Παθητικού. Με την Καθαρή Θέση
προσδιορίζονται οι υποχρεώσεις της επιχείρησης προς τους φορείς της.

ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Το Κεφάλαιο διακρίνεται, ανάλογα με τη νομική μορφή της επιχείρησης, σε
Κεφάλαιο Ατομικών Επιχειρήσεων (λογαριασμός 40.07) αν η επιχείρηση είναι
ατομική, σε Εταιρικό Κεφάλαιο (λογαριασμός 40.06) αν η επιχείρηση είναι
Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης ή Ομόρρυθμη ή Ετερόρρυθμη, και σε Κεφάλαιο
Ανωνύμων Εταιρειών, διαιρούμενο σε μετοχές που έχουν στην κατοχή τους οι
μέτοχοι, αν η εταιρεία είναι Ανώνυμη (λογαριασμοί 40.00 – 40.05).

ΚΑΤΑΒΕΒΛΗΜΕΝΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

H καταβολή του κεφαλαίου μπορεί να γίνει, είτε με εισφορά σε είδος είτε με
εισφορά σε χρήμα. Σε περίπτωση που η καταβολή γίνει με εισφορά σε είδος,
εκτιμάται από ειδική επιτροπή εμπειρογνώμων. Ως Καταβεβλημένο Κεφάλαιο
Ανώνυμης Εταιρείας χαρακτηρίζεται το σύνολο των ονομαστικών μετοχών που έχουν
εισπραχθεί και αποτελούν το κεφάλαιό της. Αντιστοίχως, τα Καταβεβλημένα
Κεφάλαια των εταιρειών των λοιπών νομικών μορφών χαρακτηρίζονται από το σύνολο
των εταιρικών μεριδίων ή μερίδων που έχουν εισπραχθεί και αποτελούν το
κεφάλαιό τους.

ΟΦΕΙΛΟΜΕΝΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Το Οφειλόμενο Κεφάλαιο είναι το κεφάλαιο που οφείλεται, είτε από τους μετόχους
(σε περίπτωση που η εταιρεία είναι Ανώνυμη), είτε από τους εταίρους (σε
περίπτωση που η εταιρεία είναι ΕΠΕ, Ο.E., E.E. κ.λπ.).

ΑΥΞΗΣΗ ΜΕΤΟΧΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

H αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου μπορεί να πραγματοποιηθεί με διάφορους
τρόπους:

1. Με κεφαλαιοποίηση αποθεματικού, δηλαδή με ρευστοποίηση διαφόρων
περιουσιακών στοιχείων, ή – αν υπάρχει δυσκολία για ρευστοποίηση – με τη
χορήγηση νέων μετοχών στους μετόχους. Οι μέτοχοι μπορούν να πωλήσουν τις
συγκεκριμένες μετοχές και να λάβουν τα χρήματα που η εταιρεία αδυνατούσε να
καταβάλει.

2. Με κεφαλαιοποίηση των κερδών της χρήσεως, δηλαδή του τακτικού
αποθεματικού, του πρώτου μερίσματος ή του δευτέρου μερίσματος, αν το
καταστατικό της εταιρείας το έχει προβλέψει, ή και ολόκληρου του μερίσματος
(κατόπιν ομοφωνίας των μετόχων).

3. Με νέες εισφορές των μετόχων προς την εταιρεία.

4. Με κεφαλαιοποίηση των υποχρεώσεων της εταιρείας.

5. Με κεφαλαιοποίηση της διαφοράς από την αναπροσαρμογή της αξίας των
περιουσιακών στοιχείων, κατά την οποία η λογιστική αξία των περιουσιακών
στοιχείων διορθώνεται με την προσεγγίσιμη τρέχουσα αξία τους.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ

H αύξηση κεφαλαίου με αυτόν τον τρόπο διευκολύνει τις επιχειρήσεις που δεν
έχουν επαρκή ίδια κεφάλαια – και συνεπώς, ρευστότητα – και έχουν κάνει χρήση
των ξένων κεφαλαίων. Ο αριθμοδείκτης, δηλαδή η σχέση που προκύπτει από τη
διαίρεση των ιδίων κεφαλαίων προς τα ξένα κεφάλαια που έχει δανειστεί η
εταιρεία, βελτιώνεται, παρουσιάζοντας μία νέα, ευνοϊκότερη εικόνα των
δεδομένων του Ισολογισμού της εταιρείας. H κεφαλαιοποίηση αυτή αλλάζει τη
μορφή των κεφαλαίων, καθώς τα ξένα μετατρέπονται σε ίδια. Για την κάλυψη των
υποχρεώσεων αυτών η εταιρεία προβαίνει σε έκδοση νέων μετοχών, οι οποίες
δίνονται στους δανειστές της. Ένα από τα προβλήματα που προκύπτουν από αυτή
την κεφαλαιοποίηση είναι ότι οι παλαιοί μέτοχοι δεν έχουν δικαίωμα να πάρουν
νέες μετοχές. Ένα άλλο, εξίσου σημαντικό, πρόβλημα είναι κατά πόσον η
μετατροπή αυτή θεωρείται εισφορά σε είδος (οπότε πρέπει να εκτιμηθεί από
ειδικούς εμπειρογνώμονες).

ΜΕΙΩΣΗ ΜΕΤΟΧΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

H μείωση του μετοχικού κεφαλαίου μπορεί να γίνει με δύο τρόπους. Ο ένας τρόπος
αφορά τη μείωση κεφαλαίου σε περίπτωση που κρίνεται ότι το κεφάλαιο είναι
υπερβάλλον, δηλαδή υπερβαίνει τις ανάγκες της επιχείρησης. H μείωση αυτή
επιφέρει πραγματική μείωση της περιουσίας της επιχείρησης. Ο άλλος τρόπος
αφορά τη μείωση που δημιουργείται ως συνέπεια των ζημιών που είχε η επιχείρηση
και επιφέρει ονομαστική μείωση του κεφαλαίου.

ΑΠΟΣΒΕΣΗ ΜΕΤΟΧΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

Ο χαρακτηρισμός «απόσβεση μετοχικού κεφαλαίου» είναι παραπλανητικός, καθώς
στην ουσία ουδεμία μείωση προκύπτει στο μετοχικό κεφάλαιο. H απόσβεση
μετοχικού κεφαλαίου είναι η επιστροφή στους μετόχους της ονομαστικής αξίας των
μετοχών τους, η οποία προβλέπεται από το καταστατικό και γίνεται είτε από τα
προς διάθεσιν κέρδη είτε από τα αποθεματικά της εταιρείας.

ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ

Τα αποθεματικά, κατά το ΕΓΛΣ, είναι συσσωρευμένα καθαρά κέρδη, τα οποία
δεν έχουν διανεμηθεί ούτε έχουν ενσωματωθεί στο μετοχικό ή εταιρικό κεφάλαιο.
H διαφορά από την έκδοση μετοχών ή εταιρικών μεριδίων υπέρ το άρτιο
κατατάσσεται στην κατηγορία των αποθεματικών. Τα αποθεματικά διακρίνονται σε
έκτακτα, τακτικά, αφορολόγητα, προαιρετικά κ.λπ.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Τα αποτελέσματα μιας επιχείρησης στο τέλος της χρήσεως είναι, είτε κέρδος είτε
ζημία. Στον λογαριασμό 42 παρακολουθούνται τα υπόλοιπα των κερδών ή ζημιών, τα
οποία μεταφέρονται στη νέα χρήση προς διάθεση και παρακολουθούνται στον
λογαριασμό 88 (αποτελέσματα προς διάθεση).

ΠΟΣΑ ΓΙΑ ΑΥΞΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

Στον λογαριασμό αυτόν παρακολουθούνται τα ποσά που προορίζονται για την αύξηση
του κεφαλαίου της επιχείρησης. Τα ποσά αυτά μπορεί να είναι καταθέσεις
μετόχων, εταίρων ή τα κέρδη της επιχείρησης που προορίζονται για αύξηση
κεφαλαίου.

ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ

Οι προβλέψεις, κατά το ΕΓΛΣ, είναι η κράτηση ορισμένου ποσού που γίνεται κατά
το κλείσιμο του ισολογισμού της οικονομικής μονάδας, εις βάρος του λογαριασμού
γενικής εκμεταλλεύσεως ή των αποτελεσμάτων χρήσεως. Σκοπός της κράτησης αυτής
είναι να καλυφθούν ζημίες, έξοδα και υποτιμήσεις των στοιχείων του
Ενεργητικού. Οι προβλέψεις είναι δυνατόν να διακριθούν σε:

* Προβλέψεις εκμεταλλεύσεως

* Προβλέψεις για έκτακτους κινδύνους, και

* Προβλέψεις για υποτίμηση των στοιχείων του Ενεργητικού.

ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ

Ως μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις χαρακτηρίζονται οι υποχρεώσεις των οποίων η
προθεσμία λήξεως ξεπερνά το τέλος της επόμενης χρήσης. Οι λοιπές υποχρεώσεις –
αυτές που λήγουν μέχρι το τέλος της επόμενης χρήσης – χαρακτηρίζονται ως
βραχυπρόθεσμες και παρακολουθούνται στην ομάδα 5. Στις μακροπρόθεσμες
υποχρεώσεις παρακολουθούνται δάνεια με έκδοση ομολογιών, μακροπρόθεσμες
υποχρεώσεις προς τραπεζικούς οργανισμούς κ.λπ.

Μοντέλο πιστωτικού ελέγχου πελατών

Ένα άλλο μοντέλο κατηγοριοποίησης των πελατών, που σκοπό έχει να διευκολύνει
την εταιρεία να προβλέπει ποιοι από τους πελάτες της θα πληρώσουν – με βάση
διάφορα κριτήρια που έχει θέσει η ίδια η επιχείρηση -, είναι αυτό που
αναλύεται παρακάτω.

H εταιρεία, εφαρμόζοντας μια πολιτική συναλλαγών, μπορεί να ελέγχει τις
εισροές της, όσο αυτό είναι εφικτό, με σκοπό να περιορίζει τους «κακούς»
πελάτες. Το μοντέλο αυτό κατατάσσει τους πελάτες σε πέντε διαφορετικές
κατηγορίες, έτσι ώστε να υπάρχει διαβάθμιση του κινδύνου, από υψηλό σε χαμηλό,
ανάλογα με το αν ο πελάτης πρόκειται να πληρώσει ή όχι. H κατάταξη γίνεται με
βάση το αρχείο πληρωμών των πελατών που έχει στη διάθεσή της η εταιρεία. Είναι
στην ευχέρεια της επιχείρησης, σύμφωνα με τους όρους πιστωτικής πολιτικής που
έχει θέσει, άλλοτε να πουλάει και άλλοτε όχι.

Το πιστωτικό όριο που εκφράζεται σε ποσοστά, στον πίνακα που ακολουθεί,
υπολογίζεται με βάση τις ετήσιες αγορές. Για παράδειγμα, ένας πελάτης τής
επιχείρησης πραγματοποιεί αγορές αξίας 300.000 ευρώ. Ας θεωρήσουμε, όμως, ότι
οφείλει στην επιχείρηση 30.000 ευρώ. Για να προκύψει το πιστωτικό του όριο, θα
υπολογίσουμε: 30.000 / 300.000 X 100% = 30%. Άρα, ο πελάτης είναι «υψηλού
κινδύνου» και η επιχείρηση μπορεί να αρνηθεί άλλες παραγγελίες του
συγκεκριμένου πελάτη, έως ότου εξοφληθεί το ποσό που ήδη οφείλεται.

Tips

Με την…

… Καθαρή Θέση προσδιορίζονται οι υποχρεώσεις της επιχείρησης προς τους
φορείς της