Άνευ όρων το «ναι» στην Tουρκία

Σε ευθεία σύγκρουση βρίσκονται οι θέσεις κυβέρνησης και ΠΑΣΟΚ και στο
μέτωπο των ελληνοτουρκικών σχέσεων, εν όψει της έναρξης των ενταξιακών
διαπραγματεύσεων της Τουρκίας την 3η Οκτωβρίου. H πρόταση του Γιώργου
Παπανδρέου για σύναψη ενός νέου «Ελσίνκι» συναντά την απόλυτη σιωπή της
κυβέρνησης, μολονότι την υποστηρίζουν – παρασκηνιακά – αρκετοί έμπειροι
διπλωμάτες του υπουργείου Εξωτερικών.

Ο υπουργός Εξωτερικών Πέτρος Μολυβιάτης φέρεται να έχει πει σε συνεργάτες του πως «αν πηγαίναμε στη Χάγη, ενδέχεται να χάναμε και όλες τις γκρίζες ζώνες»

Οι τελευταίοι εξηγούσαν ότι με τον όρο «Ελσίνκι» ονομάζουμε πλέον μια
διαπραγμάτευση στο πλαίσιο της Ένωσης, όπου για κάθε σημαντικό βήμα προς τις
Βρυξέλλες η Άγκυρα θα πρέπει να κάνει κάποιες παραχωρήσεις ταυτοχρόνως σε δύο
μέτωπα – αφενός το Κυπριακό, αφετέρου τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Τώρα, προσέθεταν, η ηγεσία του υπουργείου οδεύει προς το «ναι» στην έναρξη των
διαπραγματεύσεων – που θα επισημοποιηθεί άλλωστε και στο άτυπο Συμβούλιο των
υπουργών Εξωτερικών, στις 1 και 2 Σεπτεμβρίου στην Ουαλία – στοχεύοντας απλώς
σε μια όσο το δυνατόν καλύτερη θέση των «25» για την εφαρμογή της Τελωνειακής
Ένωσης Κύπρου – Τουρκίας. Ωστόσο, δεν ζητείται τίποτε από τη γείτονα όσον
αφορά τα προβλήματα με την Ελλάδα – ούτε καν η άρση του περίφημου casus belli,
την οποία είχε αποφασίσει η Τουρκική Εθνοσυνέλευση στην περίπτωση που η Ελλάδα
επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 μίλια.

Συνεργάτες του υπουργού Εξωτερικών, Πέτρου Μολυβιάτη, επιμένουν ότι «εμείς δεν
κατανοούμε τι σημαίνει Ελσίνκι», αφήνοντας έτσι σαφείς αιχμές για το
περιεχόμενο της τότε συμφωνίας, η οποία προέβλεπε την παραπομπή στη Χάγη του
θέματος της υφαλοκρηπίδας και άλλων συνοριακών διαφορών, σε περίπτωση μη
επίλυσης μέχρι τον Δεκέμβριο του 2004.

H Χάγη. Πίσω από την απαξιωτική στάση ηγεσίας και υπηρεσιακών
παραγόντων για το Ελσίνκι βρίσκεται η ουσιαστική διαφορά των κυβερνήσεων
Καραμανλή και Σημίτη, όσον αφορά το όφελος – ή μη – από την προσφυγή στη Χάγη.
Ο κ. Μολυβιάτης φέρεται να έχει πει σε συνεργάτες του πως «αν πηγαίναμε στη
Χάγη, ενδέχεται να χάναμε και όλες τις γκρίζες ζώνες», ενώ παράγοντες του
υπουργείου θεωρούν, σε γενικές γραμμές, πως και στο θέμα της υφαλοκρηπίδας η
Ελλάδα θα ήταν κερδισμένη κατά 50% μόνο. Παράλληλα, θα ετίθεντο αναγκαστικά
επί τάπητος το θέμα της αιγιαλίτιδας ζώνης – τα χωρικά ύδατα – και το εύρος
του εναέριου χώρου. Σε αυτά, όπως λένε στο ΥΠΕΞ, το πιθανότερο αποτέλεσμα θα
ήταν μια εξισορρόπηση μεταξύ θάλασσας και αέρα, εις βάρος της Ελλάδας.

Θερμό επεισόδιο. Ο αντίλογος, έτσι όπως εκφράζεται από την
αντιπολίτευση του ΠΑΣΟΚ αλλά και από τα στελέχη του υπουργείου Εξωτερικών που
είχε αξιοποιήσει η κυβέρνηση Σημίτη, είναι πως χωρίς επίλυση των διαφορών στο
Αιγαίο δεν πρόκειται να εκλείψει ο κίνδυνος θερμού επεισοδίου, δεν πρόκειται
να υπάρξει περιθώριο μείωσης των στρατιωτικών δαπανών και δεν θα μπορέσει ποτέ
να αποδώσει αναπτυξιακά το Αιγαίο έτσι όπως θα απέδιδε αν ήταν «θάλασσα
ειρήνης». Το κυριότερο, όμως, είναι ότι η Ελλάδα δίδει τη σύμφωνη γνώμη της
για την όλο και μεγαλύτερη προσέγγιση της Τουρκίας με την Ευρώπη – και άρα την
ενδυνάμωσή της στο διεθνές σκηνικό – χωρίς να αποκομίζει κάποιο όφελος η ίδια.