Δρόμοι

«Και αι πλατείαι…

… της πόλεως πλησθήσονται παιδαρίων και κορασίων παιζόντων εν ταις πλατείαις
αυτής» (Ζαχαρίας, H’, 5). Πολλά πράγμα έχουν αλλάξει σήμερα από εκείνη τη
βιβλική εποχή. Τα σχολεία είναι κλειστά για τις καλοκαιρινές διακοπές. Μα αν
ρίξει κανείς μια ματιά στους δρόμους της γειτονιάς του, δεν θα τους δει
πλημμυρισμένους από παιδιά. Τα παιδιά απουσιάζουν. Και εκεί που αυτά έπαιζαν
κάποτε, μια άλλη παρουσία σέρνεται απειλητική στη γειτονιά: ο φόβος για την
παιδική ασφάλεια.

Τα πράγματα…

… δεν ήταν έτσι πριν από μερικές δεκαετίες, όταν εμείς ήμασταν παιδιά
(γιατί, όσο κι αν φαίνεται σήμερα απίστευτο, ήμασταν κι εμείς κάποτε). Τότε
σπάνια οι γονείς έβγαιναν έντρομοι στους δρόμους για να περιμαζέψουν τα παιδιά
τους. Δεν χρειάζονταν παιδονόμο. Ήξεραν από μόνα τους πότε έπρεπε να γυρίσουν
στο σπίτι. Πώς το ήξεραν; Έβλεπαν τους μεγάλους, τους γονείς τους, που γύριζαν
από τη δουλειά. Κι ήξεραν πως έπρεπε να καθήσουν μαζί στο μεσημεριανό τραπέζι.
«Πώς είναι δυνατόν να είναι κανείς τόσο ανεύθυνος με τα παιδιά του;» θα
αναρωτηθούν οι σύγχρονοι γονείς. Όχι, μόνο και μόνο επειδή είναι πιο
προστατευτικοί, δεν πάει να πει πως αυτοί τα αγαπούν περισσότερο, προβάλλει
εδώ την αντίρρησή του ο αρθρογράφος των «Τάιμς» Μικ Χιουμ. Απλώς, λέει, οι
σημερινοί γονείς έμαθαν να ζουν με διαφορετικούς φόβους από τους παλιούς.

Τα παιδιά…

… κινδύνευαν πάντα, τόσο από μια βόμβα που έπεφτε σε έναν δρόμο το 1940
(έπαιζαν και τότε τα παιδιά στους δρόμους) όσο και από ένα αυτοκίνητο που
τρέχει σήμερα ιλιγγιωδώς στον ίδιο εκείνο δρόμο. Απλώς οι αντιδράσεις των
μεγάλων είναι πια διαφορετικές. Ο κίνδυνος και η ασφάλεια είναι οι σιδερένιες
αρχές τις οποίες όλοι είναι υποχρεωμένοι να παίρνουν υπόψη τους. Οι γονείς που
αφήνουν τα παιδιά τους αμολητά θεωρούνται αμελείς ή ακόμη και επικίνδυνοι.
Χρειάζεται πολύ θάρρος σήμερα για να διεκδικήσει ένας γονιός το δικαίωμά του
να είναι «αμελής». Ο κοινωνιολόγος Φρανκ Φιουρέντι έχει επισημάνει πόσο
επικίνδυνη είναι μια κοινωνία που διακατέχεται από την έμμονη ιδέα της
ασφάλειας: «Ίσως το μεγαλύτερο θύμα αυτού του ολοκληρωτικού καθεστώτος της
ασφάλειας είναι η ανάπτυξη της παιδικής πρωτοβουλίας. Το παιχνίδι, η φαντασία,
ακόμη και η αταξία, συμβάλλουν σε αυτή τη μοναδική αίσθηση της περιπέτειας που
βοηθούσε πάντα την κοινωνία να πάει μπροστά. Μια κοινωνία που χάνει αυτή την
αίσθηση της περιπέτειας και της φιλοδοξίας, κάποτε το πληρώνει. Αυτή ακριβώς
είναι η κατάληξη όταν ενσταλάζουμε τον φόβο στα παιδιά».

H εμπιστοσύνη…

… στους άλλους, στους γονείς, στους δασκάλους, στους γείτονες, πως θα κάνουν
δηλαδή το σωστό, είναι το μεγάλο μυστικό. Όμως, το μήνυμα που παίρνουν σήμερα
τα παιδιά λέει: «Μην εμπιστεύεσαι κανέναν». Με αυτή τη συνταγή του φόβου, που
δηλητηριάζει τον αυθορμητισμό τους, παύουν να είναι παιδιά.