«Φίλτρο» που σώζει από τους καρχαρίες

Πρωταγωνίστησαν σε σενάρια εφιαλτικά, κινηματογραφικών αλλά και πραγματικών
διαστάσεων, κατασπαράσσοντας φαντασία, ψυχροπολεμικές κατασκοπευτικές
συσκευές, αλλά και ανθρώπινη σάρκα. Εδώ και χρόνια γίνονται προσπάθειες για να
μείνουν οι καρχαρίες μακριά από τον άνθρωπο. Μόλις πρόσφατα όμως φαίνεται πως
άρχισαν να αποδίδουν καρπούς.

Το πρώτο μείγμα περιελάμβανε χαλκό, τη χημική ουσία οξικό άλας και μαύρη
μπογιά. Ήταν μια εφεύρεση του αμερικανικού ναυτικού. Μύριζε σαν καρχαρίας στη
φάση της αποσύνθεσης και πίστευαν τότε ότι η συγκεκριμένη σύνθεση θα κρατούσε
τους καρχαρίες μακριά. Πολύ σύντομα, όμως, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η
εφεύρεση ήταν αναποτελεσματική.

Οι προσπάθειες συνεχίστηκαν. Το 1972 ο καθηγητής Εύγκενι Κλαρκ από το
Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ πίστεψε ότι βρήκε το μαγικό συστατικό σε ένα είδος
ψαριού της Ερυθράς Θάλασσας, στο Moses Sole. Μαζί με τον Σάμιουελ Γκρούμπερ,
ερευνητή στο Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι, αλλά και μια ομάδα Ισραηλινών και
Αιγυπτίων επιστημόνων, επιχείρησαν να παρασκευάσουν στο εργαστήριο το λευκό
υγρό του ψαριού, το οποίο πίστευαν ότι απωθεί τους καρχαρίες. Δυστυχώς, όμως,
το λευκό υγρό απομάκρυνε τους καρχαρίες, μόνο κατά την κατανάλωσή του από το
κήτος. Έτσι και αυτό το εγχείρημα κατέληξε άδοξα.

Στον Ψυχρό Πόλεμο. Εν μέσω Ψυχρού Πολέμου, το αμερικανικό ναυτικό
αναζητούσε επειγόντως λύση. Οι καρχαρίες είχαν αρχίσει να επιδίδονται στο πιο
απειλητικό έργο τους: δάγκωναν και κατέστρεφαν τα καλώδια που είχαν
τοποθετηθεί υποθαλάσσια από τα αμερικανικά υποβρύχια και με τα οποία οι
αξιωματικοί υπέκλεπταν τις κρίσιμες συνομιλίες για τις επιχειρήσεις του
εχθρού, των Ρώσων συναδέλφων τους. Λύση όμως δεν βρέθηκε ούτε και τότε.

Ίσως το μαγικό φίλτρο να μην είναι πλέον τόσο μακριά. Στα συρτάρια του
εργαστηρίου του Έρικ Στρουντ υπάρχει κάτι που μπορεί τελικά να βοηθήσει πολύ.
Ο Στρουντ, επικεφαλής της εταιρείας Oak Ridge – για την προστασία των
καρχαριών -, πιστεύει ότι το συνθετικό υγρό που παρασκεύασε διώχνει τα κήτη
όταν διαλύεται στο νερό. Και αυτό διαθέτει χαρακτηριστική οσμή καρχαριών σε
αποσύνθεση. «Πρώτα σκεφθήκαμε ότι θα πρέπει να σώσουμε τους καρχαρίες, το
προϊόν για την προστασία των ανθρώπων θα το αναζητήσουμε στη συνέχεια»,
τονίζει ο Στρουντ, ο οποίος στο παρελθόν εργάστηκε στη φαρμακοβιομηχανία.

Του χρόνου. Ο ίδιος ελπίζει ότι το προϊόν του θα διατεθεί στην αγορά
στις αρχές του επόμενου χρόνου και ότι θα σώζει δεκάδες χιλιάδες καρχαρίες που
πιάνονται ατυχώς σε δίχτυα στα ανοιχτά των αμερικανικών ακτών. Το δοκίμασε ήδη
στον Παναμά για να επιβεβαιώσει ότι δεν αποθαρρύνει τα ψάρια να πλησιάσουν στα
δίκτυα. Θα έχει τη μορφή μιας συσκευής, η οποία θα τοποθετείται στα δίχτυα των
ψαράδων και θα αποδεσμεύει το μαγικό υγρό κρατώντας τους καρχαρίες μακριά. Τα
περισσότερα τηλεφωνήματα που δέχεται όμως δεν έχουν να κάνουν με τους ψαράδες.
Ναυαγοσώστες, σέρφερ και πολλοί άλλοι λάτρεις των θαλασσίων σπορ σε Αυστραλία
και Ηνωμένες Πολιτείες – όπου καταγράφονται και τα περισσότερα κρούσματα
επιθέσεων από καρχαρίες – σπεύδουν να πληροφορηθούν για την ανακάλυψη του
Στρουντ, ζητώντας άμεση παραλαβή του προϊόντος. «Κανείς δεν θέλει να το
συζητήσει. Όλοι με ρωτούν αν απευθύνεται στους ανθρώπους», υποστηρίζει.

Για τους ανθρώπους. Πιστός στη δέσμευσή του, ο Στρουντ εργάζεται τώρα
για την παρασκευή μιας ουσίας για την προστασία των ανθρώπων. Πρώτο του
μέλημα, ένας μηχανισμός τον οποίο θα πετούν στο νερό οι ναυαγοσώστες των ακτών
για να απομακρύνει τους καρχαρίες στις περιπτώσεις που έχει προηγηθεί επίθεση
σε άνθρωπο. Κι αυτό γιατί καμία προσπάθεια διάσωσης θύματος δεν μπορεί να έχει
αποτέλεσμα, όταν ο καρχαρίας παραμένει στην περιοχή, όπως συμβαίνει πολύ
συχνά.

H ταινία που «ξύπνησε» τους φόβους μας

Στίβεν Σπίλμπεργκ

Τριάντα χρόνια μετά την κυκλοφορία της παραμένει η πιο χαρακτηριστική
καλοκαιρινή ταινία, βάσει της οποίας κρίνονται σχεδόν όλες όσες προσπάθησαν να
μιμηθούν τη δόξα της. «Τα Σαγόνια του Καρχαρία», η κινηματογραφική μεταφορά
του μυθιστορήματος του Πίτερ Μπέντσλεϊ, εδραίωσαν τον σκηνοθέτη τους, 27 ετών
τότε, Στίβεν Σπίλμπεργκ στις χρυσές οθόνες του Χόλιγουντ, αναδεικνύοντας
παράλληλα τους μύχιους φόβους που κατακλύζουν τον άνθρωπο, στις περιπτώσεις
της άνισης μάχης με μία από τις πλέον ισχυρές θαλάσσιες μορφές ζωής. Όλα αυτά
υπό τη σύντομη υποβλητική μουσική υπόκρουση του Τζον Γουίλιαμς. H παρουσία του
καρχαρία γινόταν έτσι αισθητή, ακόμη και όταν ο μεγάλος λευκός απουσίαζε από
το πλάνο…