διακοπές TOΠ 10 ΣTH ΣEPIΦO

1. Τα λατομεία

Τι σε φέρνει περισσότερο σε επαφή με το ασυνείδητό σου απ’ ό,τι οι σκοτεινές
στοές των ορυχείων; H Σέριφος είναι γεμάτη από αυτές αφού η εξόρυξη σιδήρου
άρχισε από την αρχαιότητα, συνεχίστηκε επί Ενετοκρατίας και έγινε συστηματική
μεταξύ του 1868 και του 1976. Ψάξε. Στον Αβεσαλό υπήρχαν κάποτε σπίτια,
μαγαζιά, γραφεία, καφενεία, καθώς εκεί είχε την έδρα της η μεταλλευτική
εταιρεία «Σέριφος». Στον Κούντουρο υπήρχε γέφυρα φόρτωσης. Όπως και στο Μεγάλο
Λιβάδι ή στο Μεγάλο Χωριό, που γνώρισε ανάλογη ακμή το 1880. Το 1912 σπίτια,
μαγαζιά, νοσοκομεία, όλα γκρεμίστηκαν από την καθίζηση που προκάλεσαν οι
υπόγειες στοές – ο πράσινος χαλαζίας όμως πρόλαβε να διασωθεί και εκτίθεται
στο Ορυκτολογικό Μουσείο του Παρισιού.

2. Το Μεγάλο Λιβάδι

Δεκατρία χιλιόμετρα από τη Χώρα, στα δυτικά. Μια κοιλάδα, ένας όρμος, γαλάζια
νερά. Γραφικό τοπίο; Ναι, μόνο που δεν μπορείς να σταθείς μόνο σ’ αυτό – το
παρελθόν σε τραβάει από το μανίκι. Δες. Δίπλα στα κυκλαδίτικα σπιτάκια του
χωριού που κτίστηκε το 1880 και ήταν εκείνα τα χρόνια το κέντρο του νησιού με
700 κατοίκους προβάλλει επιβλητικό το νεοκλασικό κτίσμα όπου κάποτε
στεγάζονταν τα γραφεία της γαλλικής εταιρείας των μεταλλείων (είναι της σχολής
Τσίλερ). Μέχρι να γίνει μεταλλευτικό μουσείο, όπως σχεδιάζει ο δήμος,
«ξεκουράζεται». Ανάμεσα σε φοίνικες και στο μνημείο των εργατών που
δολοφονήθηκαν το 1916 γιατί τόλμησαν να κάνουν την πρώτη απεργία, ζητώντας
αύξηση μισθού και καθιέρωση οκταώρου.

Στην αριστερά πλευρά του όρμου περπατάς δίπλα στις σκουριασμένες σκάλες
φόρτωσης των μεταλλευμάτων, στα βαγονέτα, στα πέτρινα κτίσματα, στις ράγες –
ένα υπαίθριο μουσείο που η δήμαρχος Αγγελική Συνοδινού υπόσχεται επίσης να
οργανώσει. Αν ακολουθήσεις το μονοπάτι θα φτάσεις στις γαλαρίες και στις
ιαματικές πηγές με το ζεστό νερό.

3. H σπηλιά του Κύκλωπα

Δυτικά του Κουταλά, στη θέση Κόρακας, βρίσκεται η σπηλιά του Κύκλωπα.
Ανακαλύφθηκε το 1893, όταν εργάτες έψαχναν για μετάλλευμα. Σε βάθος 15 μέτρων
εντοπίστηκαν σταλαγμίτες και σταλακτίτες αλλά και μικροαντικείμενα και σκεύη
που δείχνουν ότι κατά την Αρχαιότητα αποτελούσε τόπο λατρείας. Το σπήλαιο στη
συνέχεια καταποντίστηκε από καθιζήσεις και σήμερα είναι πολύ δύσκολο να
κατέβει κανείς στα έγκατά του (μόνο ντόπιος μπορεί να σε καθοδηγήσει – και
πάλι όμως είναι …επικίνδυνη αποστολή). Πάνω στο ύψωμα του Κύκλωπα υπάρχουν
και τα ερείπια του ελληνιστικού Ψαρόπυργου.

4. Βράχια σαν πετρωμένα πρόσωπα

Αν η Σέριφος είναι… μια σκέτη πέτρα, αυτό οφείλεται στον Περσέα που είχε τη
δύναμη να απολιθώνει – έλεγαν οι αρχαίοι! Στον Περσέα, τον γιο της Δανάης, της
γυναίκας που συνευρέθη ερωτικά με τον Δία όταν εκείνος πήρε τη μορφή χρυσής
βροχής. Κυνηγημένη, θα την κλείσουν σε ένα κιβώτιο και θα τη ρίξουν στη
θάλασσα· το κιβώτιο θα ξεβραστεί στη Σέριφο, όπου και θα μεγαλώσει ο Περσέας.
Ο Πολυδέκτης, βασιλιάς του νησιού, νιώθοντας να απειλείται, θα του αναθέσει
μια επικίνδυνη αποστολή: να φέρει το κεφάλι της Μέδουσας, η οποία απολιθώνει
όποιον την κοιτάξει. Εκείνος, με τη βοήθεια του Ερμή και της Αθηνάς, θα βρει
τον τρόπο να φέρει εις πέρας το δύσκολο αυτό έργο: θα κάνει την αστραφτερή
ασπίδα του καθρέφτη, η Μέδουσα θα δει μέσα το ίδιο της το βλέμμα και θα
απολιθωθεί! H μαγική της δύναμη θα «περάσει» στον Περσέα, που θα τη
χρησιμοποιήσει ενάντια στους εχθρούς του – τον Πολυδέκτη και τους συντρόφους
του. Γι’ αυτό, στη Σέριφο βλέπεις γύρω σου βράχια με ανθρώπινες μορφές…

(Στοιχεία από το βιβλίο «Σέριφος», της Βίλμας Λαδοπούλου).

5. H Μονή των Ταξιαρχών

Ένα μικρό μπλε πορτάκι, σκαρφαλωμένο στα απότομα σκαλοπάτια. Πίσω του κρύβεται
ένας γοητευτικός μικρόκοσμος κτισμένος σε επίπεδα, με λιτότητα και
πλαστικότητα που ξαφνιάζει. Σύμφωνα με τον πατέρα Μακάριο, η μονή, αφιερωμένη
στους Αρχαγγέλους Γαβριήλ και Μιχαήλ, πρέπει να κτίστηκε γύρω στο 1600 μ.X.
και ο ύψους 10 μέτρων περίβολός της δίνει την αίσθηση μεσαιωνικού κάστρου. Στο
εσωτερικό της φυλάσσονται αξιόλογα κειμήλια, ενώ υπάρχει και βιβλιοθήκη που
κατασκευάστηκε το 1909. Οι τοιχογραφίες στην εκκλησία κυριολεκτικά ξαφνιάζουν
τον επισκέπτη: απεικονίζουν την πάλη του Αρχάγγελου με το θηρίο της
Αποκάλυψης, τον Δράκοντα που καταπίνει βασιλείς και επισκόπους. Μην το
φοβηθείτε! H γαλήνη τού τόσο καλά συντηρημένου μοναστηριού, ο καφές και το
λουκούμι του ηγούμενου θα σας μαλακώσουν την ψυχή… (για να μάθετε τις ώρες
που είναι ανοιχτό το μοναστήρι, επικοινωνείτε στο 22810-51.027).

6. …Παπούτσι από τον τόπο σου

Τα βράδια αρωματίζεται, φοράει τα χειροποίητα παπούτσια του και το καπελάκι
του και κατεβαίνει στο καφενείο της Χώρας. Όλη την υπόλοιπη ημέρα κάθεται
εκεί, σκυφτός, μπροστά στον πάγκο με τα παλιά εργαλεία τού πατέρα του που του
έμαθε την τέχνη: κατσιμπρόκος, ξυλόπροκα, στιγκάκι, λαμπούνιο, φαλτσέτα. Οι
αναμνήσεις του, κρεμασμένες γύρω του μαζί με τα χαρτιά όπου παίρνει τα ακριβή
μέτρα του ποδιού, δίπλα σε ασπρόμαυρες στιγμές περασμένης δόξας. Τότε που για
χάρη των εργατών στα ορυχεία η Σέριφος είχε 9 τσαγκαράδικα, τα χέρια πετούσαν:
κολλούσαν, κάρφωναν, μερεμέτιζαν τις φαγωμένες από το περπάτημα στα πετρώματα
μύτες. Δεν κόβεται εύκολα η συνήθεια: κάθε καλοκαίρι ο κύριος Νίκος Σπεράντζας
αφήνει την Αθήνα και έρχεται εδώ, στο μικρό τσαγκαράδικο της Χώρας για να
γίνει άλλη μία φορά, ακόμη μία χρονιά, αυτό που το DNA του τον προστάζει. «Θα
με βγάλεις στην τηλεόραση; Πολλοί μου έχουν κάνει συνεντεύξεις ξέρεις…»,
λέει. Τα κατά παραγγελία παπούτσια του… περπατάνε ακόμα, ταξιδεύουν, με
σόλες χοντρές, που δε χαλάνε με τίποτα: Αυστραλία, Καναδάς, Σουηδία,
Πορτογαλία, Γερμανία.

7. Λιμάνι – ανάμνηση

Ένα καρτ-ποστάλ τού ’70. Με τις καρέκλες από τις ταβέρνες πάνω στην άμμο. Με
τη Χώρα ψηλά πάνω στην πλαγιά, τις ψαρόβαρκες να αργολικνίζονται, τα μαγαζιά
και τα Καφέ να… ηχούν στο ρελαντί και τη νυχτερινή ζωή όλου του νησιού να
«κρύβεται» στα σοκάκια, εκεί όπου αντηχεί ο ήχος από τα «ελληνάδικα». Το
Λιβάδι, η έδρα της πρώτης μεταλλευτικής εταιρείας, ίσως δεν «θυμάται» πια τη
δόξα που γνώρισε από το 1870 μέχρι το 1900. Τώρα κοιτάζει μπροστά, αναρωτιέται
πώς θα αναπτυχθεί – κυρίως προς την περιοχή Λιβαδάκια, όπου τα ενοικιαζόμενα
εξαπλώνονται με άναρχη δόμηση.

8. Μονοπάτια με Ιστορία

Αφήστε το αυτοκίνητο και περπατήστε την! H Σέριφος διαθέτει ένα μεγάλο δίκτυο
σηματοδοτημένων μονοπατιών, που σε οδηγούν στην Ιστορία και τη Μυθολογία της.
Το πιο δημοφιλές είναι το μονοπάτι Χώρας – Λιβαδιού που φτιάχτηκε στα τέλη του
18ου αιώνα. Ένα από τα πιο μαγικά, αυτό που οδηγεί από τη Χώρα προς το
εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου μέσα από οροπέδιο (για οδηγίες ρωτάς
τους ντόπιους). Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα μονοπάτια από το λιμάνι προς
την Παναγιά ή τον Κένταρχο. Από το χωριό αυτό μπορείτε να κατεβείτε μετά στην
παραλία του, διασχίζοντας την Κοιλάδα που είναι γεμάτη αμπέλια, λεμονιές και
ελιές.

(Περισσότερα για τα μονοπάτια, στο βιβλίο «Διαδρομές στη Σέριφο»).

9. Άρχισαν τα όργανα!

Όπου κι αν πάτε, για τα πανηγύρια θα σας μιλήσουν – άλλωστε η Σέριφος έχει
περισσότερες από 100 εκκλησίες και ξωκκλήσια. Της Παναγίας της Ράμμου και της
Σκοπιανής, τον 15Αύγουστο. Των Ταξιαρχών τον Νοέμβριο. Των Αγίων Αποστόλων.
Της Αγίας Θέκλας. Ο θεσμός των κτητόρων, που αναλαμβάνουν τα έξοδα, επιτρέπει
…μεγάλες παραγωγές: έτσι, στα κελιά που είναι κτισμένα δίπλα στις εκκλησίες,
τα φαγητά – συνήθως φάβα, μακαρονάκι, μαγειρευτά και ψητά κρέατα –
μαγειρεύονται στα τζάκια από νωρίς. Ύστερα ξεκινούν τα βιολιά και ο χορός,
συνοδεία του τοπικού κρασιού – κι όποιος αντέξει!

10. Γεύση από Σέριφο

Για να δοκιμάσει κανείς την …ημιπαράνομη «σούμα» (είδος ρακής) που κάποιοι
φτιάχνουν ακόμη στα σπίτια τους, όπως και λούζα ή λουκάνικα, πρέπει να πιάσει
φιλία με τους ντόπιους! Στις ταβέρνες πάντως θα δοκιμάσετε διάφορες εκδοχές
τού ροζέ κρασιού από τους αμπελώνες της Σερίφου, την περίφημη ρεβιθάδα, την
ξινομυζήθρα, τις μαραθοτηγανίτες και το διάσημο παστάκι. Στα μαγαζιά θα βρεις
επίσης το καλό θυμαρίσιο μέλι που παράγει το νησί.