TPITH AΠOΨH Σβήνει το ευρωπαϊκό όραμα;

Οι σημερινοί Ευρωπαίοι ηγέτες λειτουργούν όπως οι Βουρβόνοι βασιλείς. Ερίζουν
αφελώς και απερίσκεπτα για τον κοινοτικό προϋπολογισμό, ενώ η Ευρώπη βρίσκεται
σε βαθιά «υπαρξιακή» αταξία ύστερα από την ηχηρή απόρριψη του Ευρωσυντάγματος
από τον γαλλικό και τον ολλανδικό λαό.

Όμως, η ιστορική υπέρβαση της προκείμενης δομικής κρίσης είναι πολύ δύσκολη,
γιατί ο καθένας «διαβάζει» αυτό το περίφημο «όχι» με διαφορετικό τρόπο.

Έτσι, κάποιοι συντηρητικοί κύκλοι της Αγγλίας «βλέπουν» με ανακούφιση αυτήν
την απόρριψη. Γιατί; Διότι έτσι σβήνει – κατά τη γνώμη τους – το αποκρουστικό
όνειρο για ένα ευρωπαϊκό (ομοσπονδιακό) μόρφωμα.

Πολλοί κυβερνητικοί κύκλοι των ΗΠΑ (και της Ευρώπης) ερμηνεύουν αυτό το
φαινόμενο διαφορετικά. Δηλαδή, σκέφτονται με τους όρους ενός «εργατικού
Μεσαίωνα» και βλέπουν στο «όχι» τις αντιστάσεις των γερασμένων δυτικών
κοινωνιών, που θέλουν να διατηρήσουν την εβδομάδα των 35 ωρών (και άλλα
«προκλητικά προνόμια») («New York Times», Α Race to the Top, 3/6/2005)!

Τέλος, οι αριστεροί θιασώτες τού «όχι» μιλάνε για τις αξίες μιας κοινωνικής
Ευρώπης, η οποία δεν θα βασίζεται μόνο στην ελεύθερη κυκλοφορία των
εμπορευμάτων και του κεφαλαίου (« Le Monde diplomatique», Espoirs,
76/2005).

Βεβαίως, όλες αυτές οι ετερογενείς απόψεις δεν μπορούν να συνθέσουν ένα
καινούργιο ευρωπαϊκό όραμα που θα προσελκύσει τις πλατιές λαϊκές μάζες της
Ηπείρου μας, γιατί απλούστατα δεν διαθέτουν ούτε τον ελάχιστο κοινό
παρονομαστή.

Όμως, η Ευρώπη δεν μπορεί να εξαφανισθεί αιφνιδίως από το διεθνές γίγνεσθαι.
Επομένως, είναι αναγκαίο να εξετάσουμε το εξής ζήτημα: αν μπορούμε, δηλαδή, να
μετατρέψουμε το χαοτικό «όχι» σε μια «καινούργια» πολιτική ικανότητα της
Ευρώπης, που θα της επιτρέψει (στο μέλλον) να οργανώσει αποτελεσματικά τη
δικιά της κοινωνική πραγματικότητα.

Αυτό σημαίνει – περαιτέρω – ότι θα πρέπει να ανιχνεύσουμε συνοπτικά, εάν
υφίστανται οι πρόσφορες εκείνες ιδεολογικές λύσεις, που θα «βγάλουν» την
Κοινότητα από το σημερινό πολυσύνθετο αδιέξοδο.

Έτσι, «ιδεολογική επαναδιαπραγμάτευση» (renegotiation) της υφιστάμενης
Συνταγματικής Συνθήκης δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί. Γιατί; Διότι το «όχι»
τού Fabius (που καταδικάζει τη σημερινή Ευρώπη των επιχειρηματικών
«ελίτ») δεν μπορεί να μπει στο ίδιο «ιδεολογικό τσουβάλι» με το ξενόφοβο «όχι»
τού Le Pen (ή με τη νεοφιλελεύθερη λογική πολλών πολιτικών ομάδων που
προώθησαν την περίφημη οδηγία τού Bolkenstein).

Υπάρχει – με άλλα λόγια – μια πλήρης (πολιτική και οικονομική) ανομοιογένεια
στο σημερινό σχήμα της Γηραιάς Ηπείρου, που εντάθηκε ακόμη περισσότερο από την
άκριτη διεύρυνση στις 10 «καθυστερημένες» χώρες του πρώην σοβιετικού μπλοκ.

Επίσης, ιστορική υπέρβαση δεν συνιστά – σε αυτήν τη φάση – ούτε η συνέχιση της
διαδικασίας της επικύρωσης του Συντάγματος. Γιατί; Διότι η γαλλική απόρριψη
της Συνταγματικής Συνθήκης είναι απαραίτητο να αξιολογηθεί με πολιτικά (και
όχι με αριθμητικά κριτήρια ).

Κατά συνέπεια, η απορριπτική στάση της Γαλλίας έχει ειδική σημασία για τη
μετεξέλιξη του ευρωπαϊκού γίγνεσθαι (και μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά και
την κρίση της Πολωνίας ή άλλων κρατών, που επίσης θα διενεργήσουν
δημοψηφίσματα).

Υπ’ αυτήν την έννοια, πιστεύω ότι πρέπει να σταματήσει γρήγορα η προκείμενη
μεθοδολογία των επικυρώσεων, γιατί υπάρχει ο κίνδυνος να δυσφημισθεί ακόμη
περισσότερο το ευρωπαϊκό όραμα (αν τελικά καταψηφισθεί η Συνθήκη και από άλλα
μέλη).

Τέλος, δεν συνιστά σοβαρή πολιτική πρόταση η πονηρή άποψη κάποιων
γραφειοκρατών των Βρυξελλών, που τάσσονται υπέρ της επιλεκτικής «διάσωσης»
ορισμένων τμημάτων του Συντάγματος.

Επομένως, η πραγματική πολιτική υπέρβαση μπορεί να επιτευχθεί μόνο από κάποιες
«κινητήριες δυνάμεις», που θα σχεδιάσουν ξανά μια πιο «κοινωνική και
ομοσπονδοποιημένη» Ευρώπη! Και η Γαλλία δεν μπορεί να λείπει από την ομάδα
τούτη.

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; Ύστερα από το γαλλικό (και το
ολλανδικό) «όχι», η Επιτροπή ( και το Κοινοβούλιο) πρέπει να… φρενάρουν τη
διαδικασία των δημοψηφισμάτων, αφού η περαιτέρω καταψήφιση του Συντάγματος
μπορεί να καταρρακώσει εντελώς την ιστορική αποστολή τής Ευρώπης. Μόνον έτσι
θα «δείξουν» οι Ευρωπαίοι ηγέτες ότι «eppur si muove» (όπως λέει και ο J.Ρ.
Fitoussi), δηλαδή ότι κάτι κινείται στη Γηραιά Ήπειρο!

O Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής στο ΑΠΘ