Οι διάβολοι πεθαίνουν στην Tασμανία

Ονομάστηκαν διάβολοι από τους πρώτους Ευρωπαίους που έφτασαν στην Τασμανία.
Άκουγαν τις στριγκλιές τους μέσα από τα πυκνά δάση και νόμιζαν πως ο ίδιος ο
Σατανάς βρισκόταν κάπου τριγύρω. Σήμερα, τα μικρά αυτά σαρκοβόρα ζώα – που
είναι γνωστά ως διάβολοι της Τασμανίας – αποδεκατίζονται από μια μυστηριώδη
ασθένεια. Κανένας επιστήμονας δεν ξέρει πώς εξαπλώνεται. H πιο λογική εξήγηση
που δίνουν καταρρίπτει κάθε γνωστό κανόνα τής Βιολογίας. Ο μισός πληθυσμός των
διαβόλων έχει χαθεί και οι θάνατοι συνεχίζονται.

Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1990, ελάχιστοι ήταν οι επιστήμονες που
αποφάσιζαν να μελετήσουν τους διαβόλους. Κι όταν το 1996 «κυκλοφόρησε» μια
φωτογραφία που έδειχνε το πρόσωπο ενός ζώου να είναι γεμάτο από όγκους, οι
περισσότεροι αντέδρασαν κάνοντας μια γκριμάτσα αποστροφής. «Σε κανέναν δεν
χτύπησε καμπανάκι», λέει ο Νικ Μούνεϊ, που είναι βιολόγος άγριας ζωής,
συνεργαζόμενος με το υπουργείο Περιβάλλοντος της Τασμανίας.

Χρειάστηκε να περάσουν ακόμη πέντε χρόνια ώστε οι ειδικοί να καταλάβουν ότι
είχαν να κάνουν με μια άγνωστη ασθένεια που εξαπλωνόταν πολύ γρήγορα από ζώο
σε ζώο. Και σήμερα, τα 2/3 του νησιού έχουν γεμίσει τέτοια κρούσματα. «Είναι
μια ασθένεια που αρχικά εκδηλώνεται με την εμφάνιση ενός όγκου σαν βατόμουρο
στα ούλα, τον ουρανίσκο ή κάτω από τη γλώσσα», λέει η βιολόγος Μένα Τζόουνς,
που συνεργάζεται κι αυτή με το υπουργείο Περιβάλλοντος. «Σε λίγους μήνες οι
όγκοι εμφανίζονται γύρω από το στόμα, τον λαιμό, το πρόσωπο. Ύστερα από λίγες
εβδομάδες σπάνε, πυορροούν, σπρώχνοντας προς τα έξω τα δόντια, τα μάτια και τη
μύτη. Μερικές φορές εξαπλώνονται και στο υπόλοιπο σώμα. «Είναι μια
ανατριχιαστική εικόνα. Τα ζώα πεθαίνουν το αργότερο σε έξι μήνες από τη στιγμή
που θα εμφανιστούν οι όγκοι».

Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι οι όγκοι προκαλούνται από κάποιο καρκινικό
κύτταρο, το οποίο μεταφέρεται από το ένα ζώο στο άλλο όταν αυτά δαγκώνονται
μεταξύ τους. Ο δρ Στέφεν Πάικροφτ, που ηγείται των επιστημόνων οι οποίοι
προσπαθούν για λογαριασμό της κυβέρνησης να καταλάβουν τι συμβαίνει, δεν
παραβλέπει το ενδεχόμενο η ασθένεια να προέρχεται από φάρμακα και λιπάσματα.
Στην Τασμανία γίνεται ευρεία χρήση φυτοφαρμάκων και εντομοκτόνων και οι
ειδικοί έχουν βάλει στο μικροσκόπιο 10 τοξίνες για να δουν αν η ασθένεια των
διαβόλων συνδέεται με κάποιο δηλητήριο.

H επικρατούσα θεωρία θέλει την ασθένεια να εκδηλώνεται από κάποιο μεταδιδόμενο
κύτταρο. Ίσως πριν από μία δεκαετία να συνέβη μια τυχαία μετάλλαξη σε ένα
συγκεκριμένο ζώο – και ειδικότερα σε κάποιο κύτταρό του που διαδραμάτιζε
σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση των ορμονών. Το ζώο πρέπει να ανέπτυξε όγκους κοντά
ή πάνω στο πρόσωπό του. Όταν κάποιο άλλο ζώο το δάγκωσε πάνω στους όγκους,
μολύνθηκε από τα κύτταρα των όγκων. Καθώς τα χρόνια περνούσαν, τα κύτταρα αυτά
διαδίδονταν από ζώο σε ζώο μέσα από το αίμα. Έτσι, η ασθένεια άρχισε να
εξαπλώνεται.

Όμως σε αυτή την υπόθεση, όπου ο μολυσματικός παράγοντας είναι τα κύτταρα,
κάτι δεν πάει καλά. Στη φύση δεν μπορεί να συμβαίνει κάτι τέτοιο. Τα υγιή ζώα
που εκτίθενται σε παθογόνους οργανισμούς θα πρέπει λογικά να αναπτύσσουν έναν
μηχανισμό άμυνας στο ανοσοποιητικό τους σύστημα. Μια αντίστοιχη ασθένεια
παρατηρείται και στους σκύλους. Όγκοι μεταδίδονται από τον ένα σκύλο στον άλλο
κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγής ή όταν γλείφουν και μυρίζουν τον μολυσμένο
τους ιστό. Οι όγκοι είναι πανομοιότυποι μεταξύ τους, αλλά δεν προκαλούν τον
θάνατο. Τα συγκεκριμένα κατοικίδια ζώα αναπτύσσουν μηχανισμούς άμυνας και
επιβιώνουν.

Καθώς ο μισός πληθυσμός από τους 150.000 διαβόλους της Τασμανίας έχει
απολεσθεί, οι επιστήμονες προσπαθούν να αιχμαλωτίσουν μικρής ηλικίας ζώα για
να τα γλιτώσουν από την επιδημία, καθώς έχουν παρατηρήσει ότι η ασθένεια δεν
εκδηλώνεται σε ζώα με ηλικία μικρότερη των δύο ετών. Θέλουν να τα κρατήσουν
μακριά από τα μεγαλύτερα, αλλά και να δουν αν μολύνονται από το γάλα της
μητέρας τους. Αν επιζήσουν, θα τα φροντίζουν σε ελεγχόμενους χώρους για να μην
εξαφανιστεί το είδος τους. Πρέπει να δοθούν απαντήσεις σε πολλά ερωτήματα,
αλλά δεν υπάρχει αρκετός χρόνος.

Ζουν το βράδυ και μοιάζουν με μικρά σκυλιά

Οι επιστήμονες αιχμαλωτίζουν τους διαβόλους της Τασμανίας για να τους προφυλάξουν από τη θανατηφόρο επιδημία που έχει αφανίσει τον μισό πληθυσμό τους. H ασθένεια προκαλεί επώδυνο θάνατο στα ζώα, αλλά μέχρι σήμερα οι επιστήμονες δεν μπορούν να καταλάβουν πώς εκδηλώνεται και πώς μεταδίδεται

Οι διάβολοι της Τασμανίας ανήκουν στο είδος Sarcophilus harrisii. Το
μέγεθός τους είναι αντίστοιχο με εκείνο ενός σκύλου ράτσας σπάνιελ. Έχουν
μεγάλο κεφάλι και δυνατά μπροστινά πόδια. Ο Τζοφ Κινγκ, που εκτρέφει διαβόλους
στο ράντσο που διατηρεί στη Βορειοδυτική Τασμανία, λέει ότι πρόκειται για
μοναχικά ζώα, που ζουν το βράδυ και μαζεύονται για να καταβροχθίσουν την τροφή
τους. Το δάγκωμά τους είναι τόσο δυνατό όσο ενός σκύλου που είναι τέσσερις
φορές βαρύτερός τους.

Τα θηλυκά έχουν στιλπνό μαύρο τρίχωμα με μια πορφυρή χροιά, λευκές λωρίδες στα
καπούλια τους ή κάτω από τον λαιμό, μακρύ τρίχωμα στη μουσούδα τους και στενό
πρόσωπο. Όταν αναστατώνονται, τα αυτιά τους αποκτούν ένα βαθυκόκκινο χρώμα.
«Είναι πανέμορφα ζώα», λέει ο Κινγκ. Τα αρσενικά έχουν αντίστοιχα
χαρακτηριστικά, με μεγάλα κυβοειδή κεφάλια και γραμμωμένα πρόσωπα και
καπούλια. «Ένα τέτοιο ζώο μπορεί να φάει στην… καθισιά του ποσότητα φαγητού
ίση με το ένα τέταρτο του βάρους του».

Ο τρόπος αναπαραγωγής τους είναι αρκετά περιπετειώδης, καθώς τα θηλυκά
επιλέγουν τα άτομα που θα ζευγαρώσουν και τους επιτρέπουν να τα σύρουν από τον
αυχένα στη φωλιά τους. Εκεί ουρλιάζουν και μάχονται συνεχώς, ενώ ζευγαρώνουν
κάθε φορά επί ώρες. Ύστερα από τρεις εβδομάδες γεννιούνται 20 με 30 έμβρυα,
από τα οποία επιβιώνουν ένα ή δύο. Όσα δηλαδή προλάβουν να προσκολληθούν στον
μάρσιπο της μητέρας, που έχει μόνο τέσσερις θηλές.

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου