«Φράγμα» πάλι στον Aχελώο…

«Στοπ» στο σχέδιο της εκτροπής του Αχελώου βάζει για τρίτη συνεχή φορά το
Συμβούλιο της Επικρατείας, ύστερα από προσφυγή συλλόγων και κατοίκων της
Αιτωλοακαρνανίας και της Μεσοχώρας. H απόφαση του ΣτΕ αλλάζει άλλη μία φορά τα
δεδομένα στο θέμα της εκτροπής του ποταμού, που από τα μέσα της δεκαετίας του
’80 φέρνει αντιμέτωπους Θεσσαλούς και Αιτωλοακαρνάνες.

Έτοιμο εδώ και χρόνια είναι το φράγμα της Μεσοχώρας. Από τη ΔΕΗ λένε πως χρειάζονται μόλις δύο ημέρες για να φτάσει το ύψος του νερού από το ποτάμι στο ύψος του φράγματος – δηλαδή να καταποντισθεί η Μεσοχώρα

Από το ΥΠΕΧΩΔΕ υπογραμμίζουν ότι μόνο το 30% των νερών του ποταμού που πέφτουν
στη θάλασσα θα «εκτραπούν» προς τον Θεσσαλικό Κάμπο, ενώ για τη ΔΕΗ, η οποία
σχεδιάζει δύο μονάδες παραγωγής ρεύματος δίπλα στα φράγματα Μεσοχώρας και
Συκιάς, «το έργο θα έπρεπε ήδη να έχει γίνει».

Στη μεγάλη μάχη για τα νερά του Αχελώου, έχουν διαμορφωθεί δύο αντίπαλα
«στρατόπεδα»: «Όχι» στο έργο λένε κάτοικοι του χωριού Μεσοχώρα Τρικάλων – που
θα σβήσει από τον χάρτη όταν λειτουργήσει το ομώνυμο φράγμα -, εκπρόσωποι
περιβαλλοντικών οργανώσεων όπως η Ελληνική Εταιρεία Προστασίας του
Περιβάλλοντος και της Πολιτιστικής Κληρονομιάς και το WWF (Παγκόσμιο Ταμείο
για τη Φύση), καθώς και δεκάδες φορείς και σύλλογοι του Νομού
Αιτωλοακαρνανίας. «Ναι» στην εκτροπή μέρους των νερών του Αχελώου λένε οι
αγρότες, φορείς και σχεδόν όλοι οι εκπρόσωποι των κομμάτων νομών της
Θεσσαλίας, όλες οι κυβερνήσεις από τη δεκαετία του ’70, αλλά και η ΔΕΗ.

H χθεσινή απόφαση του ΣτΕ υιοθετεί την εισήγηση της Συμβούλου της Επικρατείας
κ. Αικατερίνης Σακελλαροπούλου, η οποία ζήτησε να ακυρωθεί η περιβαλλοντική
μελέτη της εκτροπής. Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, η εκτροπή αλλοιώνει
και υποβαθμίζει την περιοχή της Αιτωλοακαρνανίας, ενώ έχει δυσμενείς
επιπτώσεις στο σύνολο του οικοσυστήματος και των πολιτιστικών μνημείων της
περιοχής.

«Δεν τους πιστεύουμε». Οι κάτοικοι της Μεσοχώρας δέχθηκαν με
ικανοποίηση την απόφαση του ΣτΕ. «Καλύτερα να μείνει όπως είναι σήμερα», λέει
ο κ. Παναγιώτης Κοτρώνης, αντιπρόεδρος του Συλλόγου Κατακλυζομένων Μεσοχώρας.
«Δεν θα είναι ούτε το πρώτο ούτε το τελευταίο. Έχουμε δει και σε άλλες χώρες
να χτίζουν τέτοια τερατουργήματα και στη συνέχεια, όταν καταλαβαίνουν τη ζημιά
που θα προκληθεί στο περιβάλλον, τα αφήνουν όπως είναι. Από το φραγματάκι
ύψους 60 μέτρων που μας έλεγαν τη δεκαετία του ’80, είδαμε να χτίζουν αυτό
το… τέρας των 160 μέτρων. Μας υποσχέθηκαν να χτίσουν νέο οικισμό και να μας
αποζημιώσουν για τα σπίτια μας, αλλά τώρα μας λένε ότι τα εδάφη γύρω από τη
λίμνη δεν είναι σταθερά! Πώς να τους πιστέψουμε;».

Για να φτάσουν τα νερά του Αχελώου μέχρι τα χωράφια της Θεσσαλίας, χρειάζεται
πρώτα να γεμίσει ο μεγάλος ταμιευτήρας στη Μεσοχώρα, να κατασκευαστεί το
φράγμα της Συκιάς κόστους περίπου 120 εκατ. ευρώ – πρόσφατα ανακηρύχθηκε ο
ανάδοχος -, να τελειώσει η κλειστή σήραγγα μήκους 17,5 χιλιομέτρων που θα
φέρει τα νερά από τη Συκιά στο Μουζάκι, καθώς και να δημοπρατηθεί και
κατασκευαστεί το δίκτυο διανομής των νερών.

Το χρονοδιάγραμμα. Σύμφωνα με το ΥΠΕΧΩΔΕ, το χρονοδιάγραμμα για την
υλοποίηση των έργων της σήραγγας εκτροπής και του φράγματος της Συκιάς είναι
τουλάχιστον μία πενταετία. «Στόχος δεν είναι να αδειάσουμε τον Αχελώο, αλλά να
πάρουμε το 30% από τα νερά του που σήμερα χύνονται στη θάλασσα και να τα
διοχετεύουμε, είτε μέσω δικτύου είτε μέσω του Πηνειού, στον κάμπο που
κινδυνεύει από ερημοποίηση», επισημαίνουν από το ΥΠΕΧΩΔΕ. Το σχέδιο
συμπληρώνεται με την κατασκευή από τη ΔΕΗ δύο υδροηλεκτρικών μονάδων παραγωγής
ρεύματος στη Μεσοχώρα και τη Συκιά, οι οποίες θα παράγουν περίπου 120-140
μεγαβάτ. Σε καθεμία από αυτές θα απασχολούνται περίπου εκατό εργαζόμενοι.
«Αυτό το έργο έπρεπε ήδη να είχε γίνει και να είχε ενταχθεί στο σύστημα»,
τονίζει σήμερα ο πρόεδρος του σωματείου εργαζομένων στη ΔΕΗ (ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ), κ.
Νίκος Πιλαλίδης. «H παραγωγή ρεύματος γίνεται από τα νερά που πέφτουν, χωρίς
να εκπέμπονται ρύποι στο περιβάλλον. Και ο ταμιευτήρας του νερού θα είναι μια
ωραία λίμνη, όπως στον Ταυρωπό, το Πολύφυτο, το Καστράκι και αλλού, η οποία
μπορεί να είναι το έναυσμα για την ήπια τουριστική ανάπτυξη της περιοχής. Όλα
αυτά ήδη θα είχαν γίνει, αν δεν αντιδρούσαν ορισμένοι κάτοικοι».

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ

«Επιδοτούν τη σπατάλη»

Εναντίον της εκτροπής τάσσονται οι περιβαλλοντικές οργανώσεις. «H εκτροπή
συνδέεται με το πότισμα του Θεσσαλικού Κάμπου όπου κυρίως καλλιεργείται
βαμβάκι», λέει ο κ. Βασίλης Δωροβίνης, αντιπρόεδρος της Εταιρείας Προστασίας
Περιβάλλοντος και Πολιτιστικής Κληρονομιάς. «Είναι γνωστό ότι η E.E., λόγω της
πολιτικής της απέναντι στις χώρες του Τρίτου Κόσμου, σταματάει τις επιδοτήσεις
του βαμβακιού, το οποίο χρειάζεται πολύ νερό για να αναπτυχθεί. Και εμείς
έχουμε κυβερνήσεις που αμέριμνα συνεχίζουν να δίνουν μάχες, υπέρ των
επιδοτήσεων και υπέρ της εκτροπής, για να ποτίζεται το βαμβάκι». Σύμφωνα με
μελέτη που παρουσιάστηκε το περασμένο καλοκαίρι στο τρίτο αναπτυξιακό συνέδριο
για τους υδάτινους πόρους της Θεσσαλίας, την υψηλότερη ζήτηση νερού
πανελλαδικά παρουσιάζει ο Θεσσαλικός Κάμπος με 1.640 κυβικά μέτρα την ώρα.
Μάλιστα, η ζήτηση για γεωργική χρήση με 1.600 κ.μ. είναι υπερδιπλάσια από τον
υπόλοιπο ελληνικό μέσο όρο.

Θρίλερ σε πέντε πράξεις

Από το 1984, όταν ο Ανδρέας Παπανδρέου εξήγγειλε την εκτροπή του Αχελώου,
άρχισε και το θρίλερ για την κατασκευή των έργων: Το φράγμα της Μεσοχώρας ήταν
ένα μόνο από τα αναγκαία έργα για την εκτροπή του Αχελώου (η Μεσοχώρα είναι
ένα από τα κεφαλοχώρια της Νότιας Πίνδου και διοικητικά ανήκει στον Νομό
Τρικάλων). Τα άλλα έργα για την εκτροπή του δεύτερου μεγαλύτερου ποταμού της
χώρας, μήκους 220 χλμ., είναι το φράγμα της Συκιάς, η μεγάλη σήραγγα που θα
μεταφέρει το νερό και μικρότερα φράγματα στην Πύλη και το Μουζάκι

1. Το 1986 η ΔΕΗ αρχίζει την κατασκευή του φράγματος για τη λειτουργία
υδροηλεκτρικού εργοστασίου στο πιο στενό σημείο του Αχελώου (Ασπροπόταμος)

2. Το 1991 οι κάτοικοι αντιλαμβάνονται ότι δεν πρόκειται για ένα μικρό
φράγμα ύψους 60 – 80 μέτρων, αλλά 160 μέτρων και πως το νερό θα εξαφανίσει το
μισό χωριό. Κάνουν την πρώτη προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ενώ η
E.E. ακυρώνει τη χρηματοδότηση επειδή πρόκειται για αρδευτικό έργο

3. Το 1994 το Συμβούλιο της Επικρατείας εκδίδει σειρά ακυρωτικών
αποφάσεων για το έργο, όμως η ΔΕΗ συνεχίζει τις εργασίες για το φράγμα κόστους
περίπου 7,5 δισ. δραχμών, μέχρι που ολοκληρώνεται το καλοκαίρι του 1995. Τότε
εκπονείται και νέα μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων

4. Το 2000 το Ανώτατο Δικαστήριο εκδίδει και νέα ακυρωτική απόφαση. Το
2002 εκπονείται νέα μελέτη περιβαλλοντικών όρων. Παράλληλα, βάσει νόμου,
γίνεται αναγκαστική απαλλοτρίωση των σπιτιών και των εκτάσεων που θα
καταποντιστούν όταν γεμίσει ο ταμιευτήρας – οι κάτοικοι προσφεύγουν και πάλι
στα δικαστήρια ζητώντας να κριθεί αντισυνταγματική η ρύθμιση (εκκρεμεί).
Ζητούν επίσης να χτιστεί νέος οικισμός και να πάρουν αποζημιώσεις για τον
καταποντισμό των σπιτιών τους

5. Τον Νοέμβριο του 2004 δημοπρατείται η κατασκευή του φράγματος στη
Συκιά, προϋπολογισμού 170 εκατ. ευρώ. Ανακηρύσσεται προσωρινός ανάδοχος με
προσφορά 114 εκατ. ευρώ (+ ΦΠΑ)