Tρία σενάρια σωτηρίας στο τραπέζι

Μετά τη διπλή απόρριψη από τους Γάλλους και τους Ολλανδούς μέσα σε μία
εβδομάδα, ένα ερώτημα πλανάται πάνω από την Ευρώπη: άραγε έχει ήδη μπει και το
τελευταίο καρφί στο φέρετρο του Ευρωπαϊκού Συντάγματος;

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες που θα συναντηθούν στις 16 Ιουνίου σε τακτική Σύνοδο
Κορυφής, παραμένουν σιωπηλοί. Όμως οι 25 ηγέτες εντείνουν τις διαβουλεύσεις
αναζητώντας σωτηρία για τη συνταγματική Συνθήκη. Έως τώρα, η Ευρωπαϊκή Ένωση
είχε αρνηθεί να συζητήσει ένα εναλλακτικό σχέδιο, φοβούμενη ότι έτσι θα
ενθάρρυνε στα δημοψηφίσματα το στρατόπεδο του «Όχι». Πολιτικοί παρατηρητές,
όμως, λένε ότι τώρα οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα βάλουν τρία εναλλακτικά σχέδια στο
τραπέζι: 1) Την αναθεώρηση του συνταγματικού κειμένου. 2) Την επανάληψη των
δημοψηφισμάτων στη Γαλλία και την Ολλανδία. 3) Ένα πανευρωπαϊκό δημοψήφισμα
για το Σύνταγμα, που θα διεξαχθεί σε όλες τις χώρες την ίδια ημέρα, όπως είχε
προτείνει από την αρχή ο ευρωβουλευτής Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ.

Ήδη από χθες υπήρχε ιδιαίτερη κινητικότητα μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών προς
την κατεύθυνση ενός σχεδίου δράσης το οποίο πιθανότατα θα παρουσιαστεί
επισήμως στην προσεχή Σύνοδο Κορυφής. Στις Βρυξέλλες, ο πρόεδρος της Κομισιόν
Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο συζήτησε το ζήτημα με τους επιτρόπους του, οι οποίοι
συμφώνησαν μαζί του ότι το Σύνταγμα δεν είναι νεκρό και πως η διαδικασία της
επικύρωσής του πρέπει να συνεχιστεί. Και ο προεδρεύων της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Ζαν – Κλοντ Γιουνκέρ συναντήθηκε με τους ομολόγους του από τη Σλοβακία, την
Πορτογαλία και την Αυστρία στο Λουξεμβούργο.

Ρίσκο

Ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο συζήτησε χθες στις Βρυξέλλες με τους επιτρόπους του, οι οποίοι συμφώνησαν μαζί του ότι το Σύνταγμα δεν είναι νεκρό και πως η διαδικασία της επικύρωσής του πρέπει να συνεχιστεί

Πάντως οποιαδήποτε προσπάθεια διάσωσης του Συντάγματος θεωρείται μεγάλο
πολιτικό ρίσκο, καθώς πολλοί στην Ευρωπαϊκή Ένωση αμφιβάλλουν αν είναι πια
βιώσιμο. Αντί να επιχειρήσει την άμεση διάσωση του Συντάγματος, η Ευρωπαϊκή
Ένωση θα μπορούσε να μείνει για ένα διάστημα, μικρό ή μεγάλο, με τη Συνθήκη
της Νίκαιας, η οποία ήταν η τελευταία προσπάθεια μεταρρύθμισης των ευρωπαϊκών
θεσμών. Όμως οι επικριτές αυτής της Συνθήκης λένε ότι το πολύπλοκο σύστημα
ψηφοφορίας που προβλέπει είναι μια «συνταγή» για τη διάλυση της διευρυμένης
Ευρώπης.

Δεν είναι όμως όλοι πεπεισμένοι ότι το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα μπορεί να σωθεί. Ο
Ευρωπαίος πρώην επίτροπος Νιλ Κίνοκ το θεωρεί χαμένη υπόθεση. «Δεν έχω καμία
αμφιβολία γι’ αυτό» λέει. «Τα δημοψηφίσματα βγάζουν αποτελέσματα και πρέπει να
μάθουμε να ζούμε με αυτά».

Όλα εξαρτώνται λοιπόν από τη Σύνοδο Κορυφής της 16ης Ιουνίου, εκτιμά η
εφημερίδα «Λιμπερασιόν». Αν αποφασιστεί εκεί ότι οι διαδικασίες επικύρωσης θα
συνεχιστούν, τότε η επαναδιαπραγμάτευση θα αποκλειστεί. Αν όμως αφεθεί κάθε
κράτος ελεύθερο να προχωρήσει ή να μην προχωρήσει στην επικύρωση, δεν θα
απομένει παρά η έκδοση του πιστοποιητικού θανάτου του Συντάγματος. Υπάρχει και
άλλη λύση: να δοθεί πίστωση χρόνου. Το Λονδίνο δεν βιάζεται να οργανώσει
δημοψήφισμα για το Σύνταγμα, που έτσι κι αλλιώς θα ήταν παρακινδυνευμένο. Ο
Τόνι Μπλερ δεν θέλει όμως και να χρεωθεί την κατάρρευση της ευρωπαϊκής
ολοκλήρωσης. Μπορεί έτσι να περιμένει μερικούς μήνες. Και να ελπίζει ότι θα
έλθουν και άλλα «Όχι», από τη Δανία για παράδειγμα, που θα φέρουν από μόνα
τους το τέλος.

ΣΕΪΣ ΝΟΟΤΕΜΠΟΟΜ

«Δεν πρέπει να υποκύψουμε στην απαισιοδοξία»

«ΠΕΠΕΙΣΜΕΝΟΣ Ευρωπαίος», ο Ολλανδός συγγραφέας Σέις Νόοτεμποομ
υπογραμμίζει στην εφημερίδα «Λε Φιγκαρό» πως δεν πρέπει να υποκύψουμε στην
απαισιοδοξία. Παρά την απογοήτευση για τα «όχι» στο Σύνταγμα, δεν πρέπει να
παραβλέψουμε ποτέ αυτό που ήδη έχουμε πραγματοποιήσει μαζί, στους κόλπους της
Ένωσης. «Αναρωτιέμαι μήπως είμαστε υπερβολικοί στο να υποτιμούμε τις επιτυχίες
της ευρωπαϊκής οικοδόμησης και να υπερτιμούμε τις δυσλειτουργίες»,
υπογραμμίζει. «Όλες αυτές οι επιφυλάξεις έναντι της παγκοσμιοποίησης που
θριαμβεύουν στην ευρωπαϊκή κοινή γνώμη – μερικές φορές λόγω πραγματικών
κοινωνικών προβλημάτων – υπάρχει κίνδυνος», τονίζει, «να εμποδίσουν την Ευρώπη
να γίνει ένα αποτελεσματικό αντίβαρο στον αμερικανικό ανταγωνισμό και στον
ανταγωνισμό των ασιατικών οικονομιών».

Ποιητής, μυθιστοριογράφος, συγγραφέας ταξιδιωτικών αφηγημάτων και δοκιμίων (τα
βιβλία του «H ακόλουθη ιστορία», «Ιεροτελεστίες» και «Το Σάββατο των ψυχών»
κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Καστανιώτη), ο Νόοτεμποομ θεωρεί πως
το «όχι» στο Σύνταγμα συνιστά προσβολή για τα νέα μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Προσβάλλει τους Πολωνούς, τους Ούγγρους και τους Τσέχους, υποτιμώντας τις
προσδοκίες που έχουν από την Ένωση, έπειτα από μισό αιώνα απομόνωσης πίσω από
το Σιδηρούν Παραπέτασμα. Το παιδιάστικο και απλοϊκό σλόγκαν του “Πολωνού
υδραυλικού” κατά την εκστρατεία για το γαλλικό δημοψήφισμα, ήταν από την άποψη
αυτή πολύ διδακτικό».

Κατά τον Νόοτεμποομ, η αντίθεση στην ευρωπαϊκή οικοδόμηση που εκδηλώνεται στη
Γαλλία και την Ολλανδία έχει να κάνει με αυθεντικές κοινωνικές ανησυχίες, τις
οποίες συμμερίζεται και κατανοεί. «H ελπίδα μου πάντως είναι ότι το ευρωπαϊκό
ιδεώδες θα θριαμβεύσει τελικά, σε πείσμα των φόβων αυτών», τονίζει. Το μοντέλο
της ανεκτικής συνύπαρξης που ενσαρκώνει η Ολλανδία, μόνο πολύ πρόσφατα άρχισε
να αμφισβητείται. «Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η χώρα μας υποδέχθηκε
χωρίς καμιά δυσκολία πάνω από εκατό χιλιάδες Ινδονήσιους», επισημαίνει ο
συγγραφέας. «Τώρα κάποιοι εργάζονται για να σπείρουν τον φόβο. Έχουν άδικο.
Δεν πρέπει να υποτιμούνται οι απειλές που βαραίνουν το ολλανδικό μοντέλο, αλλά
δεν πρέπει και να υπερβάλλουμε όσον αφορά τη σοβαρότητα της κατάστασης.
Ξέρετε, η ευρωπαϊκή Βαβέλ μας πηγαίνει μάλλον καλά, όπως λέει και ο
συμπατριώτης μου αρχιτέκτονας Ρεμ Κούλχας. Μιλώντας πολλές γλώσσες, γράφοντας
τα βιβλία μου στα ολλανδικά, παραμένω ένας πεπεισμένος Ευρωπαίος. Έχω
εμπιστοσύνη στις αρετές της ευρωπαϊκής δυναμικής».