AΛEN TΟYPEN «Tο “ναι” θα δώσει δύναμη στην Eυρώπη»

«Δεν συμμερίζομαι την άποψη πως ένα γαλλικό “όχι” στο Ευρωσύνταγμα θα
σημάνει την αρχή του τέλους για την Ευρώπη. Δεν έχουμε κανένα δικαίωμα να
πιστεύουμε ότι η Ευρώπη είναι η σημερινή της φόρμουλα, ο θρίαμβος του
φιλελευθερισμού. Αυτό που με ανησυχεί περισσότερο είναι το γεγονός πως η
Γαλλία ευχαριστιέται τρομάζοντας τον εαυτό της».

Ο Αλέν Τουρέν θα ψηφίσει την Κυριακή «ναι». Ο γνωστός Γάλλος κοινωνιολόγος και
διευθυντής του Ινστιτούτου Ανωτάτων Σπουδών του Παρισιού φροντίζει να το
ξεκαθαρίσει αυτό από την πρώτη στιγμή. Δεν θεωρεί, άλλωστε, πως το
Ευρωσύνταγμα σηματοδοτεί την οποιαδήποτε κοινωνική οπισθοχώρηση, μάλλον πιο
ισορροπημένο σε σύγκριση με τη σημερινή τάση το κρίνει. Ο βασικότερος λόγος
της θετικής ψήφου του, ωστόσο, δεν θα είναι αυτός. «Προσωπικά», λέει στα
«NEA», «αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι να αποκτήσει η Ευρώπη
πρωταγωνιστικό ρόλο στον κόσμο και το Ευρωσύνταγμα της δίνει αυτή τη
δυνατότητα – όχι την εγγύηση, αλλά τη δυνατότητα». Δεν είναι το κείμενο του
Συντάγματος, επισημαίνει ο Αλέν Τουρέν, που κάνει τους Γάλλους πολίτες να
αντιδρούν. Τότε;

«Λαϊκίστικος τόνος». «Είναι, πάνω από όλα, ζήτημα νοοτροπίας. Οι Γάλλοι
πιστεύουν πως μπορούν να αντιτάξουν στην οικονομία το κράτος, πως η κοινωνική
πολιτική δεν υφίσταται παρά μόνο εφόσον αντιτάσσεται στην οικονομία. Την
ανεδαφική αυτή άποψη, που παραπέμπει στον 19ο αιώνα, οι Γερμανοί, οι Βρετανοί,
οι Ιταλοί, την απέρριψαν, οι Γάλλοι όχι. Φταίει και το γενικότερο αρνητικό
κλίμα, ο έντονος φόβος που νιώθουν σήμερα οι πολίτες για το μέλλον. Φταίει
όμως και ο έντονα λαϊκίστικος τόνος που έλαβε αυτή η “προεκλογική” εκστρατεία,
η επικράτηση του λαϊκισμού της ακροδεξιάς και της ακροαριστεράς. Οι πολίτες
έφτασαν να βλέπουν το “ναι” ως ψήφο των εχόντων και κατεχόντων». Και ποιος
ευθύνεται γι’ αυτό, κύριε Τουρέν;

«Φταίει και ο Σιράκ». «Μα φυσικά, οι ίδιοι οι έχοντες και κατέχοντες! Ο
λόγος για τον οποίο έχει μιλήσει τόσο λίγο ο πρόεδρος Σιράκ, είναι διότι κάθε
φορά που μιλούσε, αντί να προσελκύσει ψήφους στο στρατόπεδο του “ναι” έστελνε
ψήφους στο αντίπαλο στρατόπεδο! Όσο για τους Σοσιαλιστές… Αυτοί τελούν σε
πλήρη αποσύνθεση. Είναι ένα διχασμένο, αδύναμο κόμμα. H απόδειξη είναι ότι
τοποθέτησε στη θέση του πρώτου γραμματέα κάποιον [τον Φρανσουά Ολάντ] που εν
τέλει δεν τα πήγε και άσχημα, αλλά που ουδείς θεωρεί ότι μπορεί να γίνει
πρόεδρος. Και έπειτα, υπάρχει η “προσωπική επιχείρηση Φαμπιούς”, ενός ανθρώπου
που πιστεύει και ελπίζει πως μια νίκη τού “όχι” θα υποχρεώσει την Αριστερά,
προκειμένου να επιβιώσει, να συσπειρωθεί γύρω του».

«Δεν ήταν λάθος». Τελικά, μήπως δεν ήταν πολύ καλή ιδέα αυτό το
δημοψήφισμα; Ο γνωστός Γάλλος κοινωνιολόγος γελάει, κάπως πικρά είναι η
αλήθεια. «Κοιτάξτε, εκ των υστέρων όλοι θα σας απαντήσουν πως ήταν λάθος. Όταν
προκηρύχθηκε, όμως, όλοι πίστευαν πως το Ευρωσύνταγμα θα υπερψηφιζόταν με 65%.
Προσωπικά, πάντως, αρνούμαι να δεχθώ ότι ήταν λάθος. Όταν πρόκειται για ένα
τόσο σημαντικό ζήτημα, θεωρώ πιο φυσιολογικό να προχωρά μια χώρα σε
δημοψήφισμα, παρά να το διευθετεί στο Κοινοβούλιο σε πέντε λεπτά». Του ζητούμε
να μας κάνει πρόβλεψη για την Κυριακή και ο Αλέν Τουρέν αρνείται. Είναι
προφανές ότι φοβάται πως θα επικρατήσει το «όχι». Όπως και ότι εξακολουθεί να
ελπίζει για το αντίθετο.

H ΕΠΟΜΕΝΗ MEPA

AN ΝΙΚΗΣΕΙ TO «OXI»

«Τίποτε δεν τελειώνει…»

Ας υποθέσουμε πως οι δημοσκοπήσεις δικαιώνονται και η Γαλλία καταψηφίζει το
Ευρωσύνταγμα. Πώς θα ξημερώσει η επόμενη μέρα κύριε Τουρέν, για την Ευρώπη και
για την ίδια;

«Ο Σιράκ “τελειώνει” και ο εσωκομματικός του αντίπαλος Σαρκοζί (φωτό) που στήριξε ελάχιστα το “ναι” θριαμβεύει», η πρόβλεψη Τουρέν για την περίπτωση που κερδίσει το «όχι»

«H Γαλλία δεν θα είναι λογικά η μόνη που θα ψηφίσει “όχι”. Το ίδιο θα κάνουν
πιθανώς, χωρίς ενοχές πλέον, και οι Ολλανδοί τρεις ημέρες αργότερα. Το ίδιο θα
κάνουν πιθανότατα και οι Βρετανοί σε έναν χρόνο. H Ευρώπη, ωστόσο, υφίσταται
εδώ και πενήντα χρόνια, είναι μια πραγματικότητα. Επειδή οι άνθρωποι διαφωνούν
με ένα μέρος του προγράμματος, αυτό δεν σημαίνει πως το πρόγραμμα πεθαίνει.
Εγκαταλείπουμε το Σύνταγμα, σταματάμε στη Νίκαια – μια Συνθήκη ελάχιστα
ευνοϊκή προς τη Γαλλία -, αλλά δεν βλέπω μεγάλους κινδύνους. Προσωπικά ανησυχώ
περισσότερο για τη Γαλλία. Και διότι θα χάσει την ηγετική της θέση στην Ευρώπη
και, κυρίως, διότι το πολιτικό της σύστημα θα διέλθει μια φοβερή κρίση. Θα σας
το πω σχηματικά. Ο Σιράκ “τελειώνει”, ο Σαρκοζί (σ.σ.: ο πρόεδρος του
κυβερνώντος κόμματος UMP) που στήριξε ελάχιστα το “ναι” θριαμβεύει, η Αριστερά
παραλύει».

AN ΝΙΚΗΣΕΙ TO «NAI»

«Στόχος, μια πιο αριστερή πολιτική»

Να εξετάσουμε και την περίπτωση ενός «ναι»;

«H ευρωπαϊκή Σοσιαλδημοκρατία είναι εξαιρετικά αδύναμη. Το επιβεβαίωσε και η πρόσφατη ήττα Σρέντερ (φωτό). Σε περίπτωση που κερδίσει το “ναι”, πρέπει να αποκατασταθεί η κοινωνική ισορροπία με μια πιο αριστερή πολιτική», λέει ο Τουρέν

«Και πανευρωπαϊκό να είναι, δεν αποτελεί πανάκεια. Μας δίνει όμως τη
δυνατότητα να πούμε ότι τώρα, σε αυτό το ευρωπαϊκό πλαίσιο, πρέπει να
σχεδιάσουμε μια πολιτική σαφώς πιο αριστερή, πρέπει να αντιδράσουμε – για 25
χρόνια ακολουθούσαμε σχεδόν τυφλά μια πολιτική φιλελευθερισμού, τώρα πρέπει να
αποκαταστήσουμε μια κοινωνική ισορροπία. H ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία είναι
πράγματι σήμερα εξαιρετικά αδύναμη. H συντριπτική ήττα του Σρέντερ στη Βόρεια
Ρηνανία – Βεστφαλία απλώς το επιβεβαίωσε.

Και είναι εξαιρετικά αδύναμη διότι αντιμετωπίζει ένα εξαιρετικά δύσκολο
πρόβλημα: πώς να ανανεώσει, να μεταρρυθμίσει αποτελεσματικά το “welfare
state”, το κράτος πρόνοιας, το οποίο δεν επιτελεί πλέον τον ρόλο του,
προσέφερε μεν κάποια ασφάλεια, αλλά δεν περιόρισε τις ανισότητες. Πιστεύω πως
η αναβίωση της Αριστεράς, της ευρωπαϊκής Αριστεράς, είναι εφικτή. Αν νικήσει
όμως το “όχι”, αν νικήσει η οπισθοχώρηση, το μέλλον διαγράφεται πολύ ζοφερό».