«Tο “όχι” δεν θα είναι θανατηφόρο»

«Όταν η Λίβερπουλ χάνει με τρία γκολ και τελικά παίρνει το ματς, όλα μπορεί
να συμβούν», έλεγε σε μια εκπομπή της γαλλικής τηλεόρασης ο Ντανιέλ
Κον-Μπεντίτ, αρνούμενος ότι το «ΟΧΙ» στο Ευρωσύνταγμα έχει ήδη κερδίσει στο
αυριανό δημοψήφισμα. Όλες οι δημοσκοπήσεις, όμως, δείχνουν προς αυτή την
κατεύθυνση. Θα σημάνει κάτι τέτοιο και το τέλος της ευρωπαϊκής ενοποίησης;

Αν οι Γάλλοι απορρίψουν το Σύνταγμα, λέει στα «NEA» ο διακεκριμένος
συνταγματολόγος Δημήτρης Τσάτσος, «θα αυξηθεί ο ευρωσκεπτικισμός και θα συμβεί
κάτι που κανείς δεν ήθελε: θα λειτουργήσει για αρκετό καιρό η Ευρώπη με βάση
τη Συνθήκη της Νίκαιας. Έτσι, θα λαμβάνονται πολύ δύσκολα αποφάσεις στο
Συμβούλιο, δεν θα έχει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την ευρύτητα της νομοθετικής
εξουσίας, αλλά και τις ελεγκτικές δυνατότητες που του παρέχει η Συνταγματική
Συνθήκη, δεν θα ισχύουν τα θεμελιώδη δικαιώματα του Ευρωπαίου πολίτη, παρά
μόνο ως περιεχόμενο πολιτικής διακήρυξης. Αλλά προς Θεού, αυτό δεν σημαίνει το
τέλος της E.E., το τέλος της ενωσιακής διαδικασίας. Είναι μονόδρομος η E.E.
Ένα “ΟΧΙ” στη Γαλλία θα είναι αρνητικό, αλλά όχι θανατηφόρο».

«Προς το καλύτερο». Ένα «ΟΧΙ» μπορεί να αλλάξει προς το καλύτερο την
πορεία της Ευρώπης, πιστεύει αντίθετα ο Αλέκος Αλαβάνος. «Στις ατέλειωτες
λαϊκές διαδηλώσεις ενάντια στον πόλεμο στο Ιράκ», είπε ο πρόεδρος του
Συνασπισμού στα «NEA», «ξύπνησε η Ευρώπη της ειρήνης.

Στο δημοψήφισμα για το Ευρωσύνταγμα στη Γαλλία έχει ξυπνήσει η κοινωνική
Ευρώπη, που αρνείται την ανεργία και τη μερική ή φτηνή εργασία ως
προκαθορισμένη μοίρα για τους πολίτες. H Ευρώπη αυτή είναι ένας γίγαντας με
καλή καρδιά και βαθιές ρίζες στην κοινωνία».

Τι ακριβώς θα συμβεί όμως αν η Γαλλία, και στη συνέχεια η Ολλανδία, ή η
Βρετανία, απορρίψουν το Σύνταγμα;

Σύμφωνα με τον κ. Τσάτσο, που έλαβε μέρος στη Διακυβερνητική Διάσκεψη της
Νίκαιας το 2000 για τη θεσμική μεταρρύθμιση της E.E., «όλα θα εξαρτηθούν από
την πολιτική προοπτική που θα δώσει η Γαλλία». Υπάρχει περίπτωση να δούμε μια
ευρωπαϊκή εκδοχή της «Συμφωνίας των Προθύμων», μια πρωτοβουλία δηλαδή ενός
σκληρού πυρήνα ορισμένων χωρών να προωθήσουν μόνοι τους την ευρωπαϊκή
ενοποίηση; «Κάτι τέτοιο δεν αποκλείεται, ίσως μάλιστα να είναι και η καλύτερη
λύση», επισημαίνει στα «NEA» ο πρώην ευρωβουλευτής του Συνασπισμού Μιχάλης
Παπαγιαννάκης. «Οι σχετικές πρωτοβουλίες θα αναληφθούν πιθανότατα σε
συγκεκριμένους τομείς, όπως είναι η εκπαίδευση, η προστασία των συνόρων ή η
ίδρυση κοινών πρεσβειών. Μπορεί ακόμη και να ξεκινήσει η επεξεργασία μιας
παράλληλης συνθήκης, ενός μίνι-Συντάγματος που θα επικυρωθεί μονάχα από τους
“Προθύμους”».

«Αγκάθια». Το ερώτημα, τονίζει ο κ. Παπαγιαννάκης, είναι ποιοι θα
κάνουν αυτή τη συζήτηση. Μια Γαλλία που θα έχει απορρίψει το Σύνταγμα πώς θα
κάτσει στο τραπέζι με μια Γερμανία της Άγγελα Μέρκελ για να συζητήσουν το
μέλλον της Ευρώπης; Και πώς θα απαντήσουν οι «Πρόθυμοι» στην κατηγορία των
υπολοίπων ότι είναι διασπαστές;

H διεύρυνση. Όσο για την περαιτέρω διεύρυνση της Ευρώπης, ενδεχόμενη
επικράτηση του «όχι» θα τη στείλει στις καλένδες. H Τουρκία θα πρέπει να
ξεχάσει τα ευρωπαϊκά της όνειρα – πολύ περισσότερο μάλιστα που, αν
επικρατήσουν οι Χριστιανοδημοκράτες στις πρόωρες εκλογές του φθινοπώρου, η
επόμενη καγκελάριος διάκειται αρνητικά προς την ένταξη της Τουρκίας. Κάθε φορά
όμως που η Τουρκία αισθάνεται απομονωμένη, «ξεσπάει» στην Ελλάδα.

«Επιπτώσεις στην ανάπτυξη»

Ενδεχόμενη καταψήφιση τους Ευρωσυντάγματος θα δημιουργήσει εμπόδια και στη
συζήτηση του κοινοτικού προϋπολογισμού, που είναι προγραμματισμένη για τον
ερχόμενο μήνα. Οι ειδικοί αναμένουν αύξηση επιτοκίων, αλλά και περαιτέρω
αποδυνάμωση του ευρώ, που ήδη έχει χάσει περισσότερο από 5% σε σχέση με το
δολάριο, από τα μέσα Μαρτίου. Ακόμη κι αν ο σκληρός έλεγχος της Κεντρικής
Τράπεζας προστατεύσει το ευρώ, σημειώνει ο κ. Παπαγιαννάκης, θα υπάρξουν
επιπτώσεις στην ανάπτυξη.

«Κάθε φορά που μιλάει ο Σιράκ διευρύνεται το στρατόπεδο του “όχι”»

Αξιοθρήνητος και ελάχιστα πειστικός. «Υπήρχε κάτι αξιοθρήνητο στην εμφάνιση
του Ζακ Σιράκ, να τον βλέπεις να χρησιμοποιεί την τελευταία του σφαίρα για να
σωθεί από εκείνο που ο ίδιος είχε προκαλέσει», ήταν το σχόλιο της εφημερίδας
«Λιμπερασιόν» για την ύστατη έκκληση που απηύθυνε ο Γάλλος πρόεδρος στους
συμπατριώτες του να υπερψηφίσουν το ευρωπαϊκό Σύνταγμα. Οι Γάλλοι αναλυτές δεν
πείστηκαν. Κάποιοι μάλιστα λένε ότι κάθε φορά που μιλάει ο Σιράκ, διευρύνεται
το στρατόπεδο του «όχι». Και δεν είναι καθόλου σαφές αν αυτοί που θα ρίξουν
αρνητική ψήφο στο αυριανό δημοψήφισμα, θα καταψηφίζουν το ευρωπαϊκό Σύνταγμα ή
την κυβέρνηση. Σε μια κίνηση με προφανή στόχο να ενθαρρύνει τους Γάλλους
ψηφοφόρους, η Άνω Βουλή της Γερμανίας επικύρωσε χθες με μεγάλη πλειοψηφία τη
Συνταγματική Συνθήκη. Στη Γαλλία, όμως, έχει διαμορφωθεί ένα «σερί» δεκατριών
συνεχών αρνητικών δημοσκοπήσεων, με τις δύο τελευταίες να ανεβάζουν στο 54% –
55% εκείνους που θα ψηφίσουν το «όχι». Πάντως, σύμφωνα με την εφημερίδα «Τάιμς
του Λονδίνου», ο Ζακ Σιράκ αναμένεται ότι θα απευθύνει έκκληση σε όλες τις
ευρωπαϊκές χώρες να επικυρώσουν το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, ακόμα και αν οι Γάλλοι
το απορρίψουν στο δημοψήφισμα.