Οι μεγάλες μπίζνες των ελληνικών τραπεζών στα Bαλκάνια

Σε νέο «Ελ Ντοράντο» αναδεικνύονται τα Βαλκάνια για τους Έλληνες τραπεζίτες,
που «βλέπουν» περίπου το 10% του τζίρου τους να προέρχεται από τις
δραστηριότητές τους εκεί. Μάλιστα, την επόμενη τριετία το ποσοστό αυτό
αναμένεται να διπλασιαστεί, κάνοντας τα Βαλκάνια βασική πηγή εσόδων.

Με «όπλο» τα αυξημένα κέρδη των τελευταίων ετών, αλλά και βλέποντας την
ελληνική τραπεζική αγορά να ωριμάζει επικίνδυνα, οι ελληνικές τράπεζες έχουν
επιδοθεί σε «αγώνα δρόμου» και έχουν διαθέσει σχεδόν 2 δισ. ευρώ σε εξαγορές
και επενδύσεις, προκειμένου να τοποθετηθούν στις αγορές των γειτονικών χωρών
προλαβαίνοντας τους διεθνείς ανταγωνιστές τους.

Οι πέντε μεγάλες ελληνικές τράπεζες που δραστηριοποιούνται στα Βαλκάνια (Alpha
Bank, Εθνική, EFG Eurobank, Emporiki Bank και Τράπεζα Πειραιώς) διαθέτουν αυτή
τη στιγμή δίκτυο με περισσότερα από 700 καταστήματα, απασχολούν περίπου 13.000
υπαλλήλους και αποκομίζουν άνω του 10% του ετήσιου τζίρου τους από τις
επενδύσεις στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Δεν σταματούν όμως εδώ. Αντίθετα,
σχεδιάζουν νέες κινήσεις για τους επόμενους μήνες, προκειμένου να «προλάβουν
το τρένο της ανάπτυξης» στις πολλά υποσχόμενες αγορές.

Ιδιωτικές αλλά και δημόσιες τράπεζες στην Αλβανία, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία,
τα Σκόπια, τη Σερβία, αλλά και στην Τουρκία, έχουν μετατραπεί σε «πολύφερνες
νύφες» για τα ελληνικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τα οποία διαθέτουν μέρος από
τα υπερκέρδη των τελευταίων ετών προκειμένου να χρηματοδοτήσουν την επεκτατική
τους πολιτική.

Με καθαρά κέρδη 386,4 εκατ. ευρώ για την Εθνική Τράπεζα το 2004 (αύξηση 7,2%),
368 εκατ. ευρώ για την EFG Eurobank (αύξηση 35,1%) και 411,7 εκατ. ευρώ
(αύξηση 45%) για την Alpha Bank, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν στη
διάθεσή τους τα κεφάλαια που απαιτούνται για την επέκταση των δραστηριοτήτων
τους.

Εθνική Τράπεζα

Ενδεικτική του κλίματος είναι η στροφή της Εθνικής Τράπεζας στην περιοχή των
Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, έναντι των επενδύσεων στην Κεντρική
και τη Δυτική Ευρώπη. Σύμφωνα, μάλιστα, με τον διοικητή της Τράπεζας, κ. Τάκη
Αράπογλου, 9% των κερδών του Ομίλου – περίπου 35 εκατ. ευρώ για το 2004 –
προέρχεται από επενδύσεις στο εξωτερικό, ενώ το ποσοστό αυτό αναμένεται να
αυξηθεί στο μέλλον. Κινήσεις όπως η εξαγορά της μεγαλύτερης τράπεζας των
Σκοπίων (Stopanska Banka) με 48 καταστήματα, του δεύτερου μεγαλύτερου
χρηματοπιστωτικού ιδρύματος στη Βουλγαρία (United Bulgarian Bank) με 110
καταστήματα, αλλά και η απόκτηση της ρουμανικής Banca Romaneasca,
επιβεβαιώνουν τη βαλκανική προοπτική. H Εθνική Τράπεζα διαθέτει συνολικά 208
καταστήματα στα Βαλκάνια και σχεδιάζει να αυξήσει τον αριθμό τους το επόμενο
διάστημα.

Alpha Bank

Βαλκανική παρουσία διαθέτει και η Alpha Bank, με χρηματοπιστωτικά ιδρύματα σε
Αλβανία, Βουλγαρία, Σκόπια, Ρουμανία και Σερβία-Μαυροβούνιο. H πιο πρόσφατη
κίνησή της ήταν η εξαγορά της Jubanka και πλέον διαθέτει δίκτυο 91
καταστημάτων στη γειτονική χώρα. Στα σχέδια της Τράπεζας είναι η διεύρυνση του
δικτύου των 129 καταστημάτων που λειτουργούν, η προσφορά νέων υπηρεσιών
λιανικής τραπεζικής, αλλά και η απόκτηση κι άλλων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων
στη Βαλκανική. Στόχος της Τράπεζας είναι, εντός της επόμενης τριετίας, το ένα
πέμπτο του ετήσιου τζίρου να προέρχεται από τις χώρες των Βαλκανίων.

EFG-Eurobank

Παρουσία στη Βουλγαρία μέσω της Bulgarian Post Bank, στη Ρουμανία με την
Bancpost και στη Σερβία-Μαυροβούνιο με την EFG Eurobank Beograd έχει η EFG
Eurobank, ενώ – σύμφωνα με τον επικεφαλής των διεθνών δραστηριοτήτων και
σύμβουλο διοίκησης της Eurobank, κ. David Watson – η Τράπεζα προχωρεί και στη
δημιουργία εξειδικευμένων θυγατρικών, προκειμένου να προσφέρει νέες
«οικογένειες» προϊόντων καταναλωτικής πίστης στις κατά τόπους αγορές.

Με βάση τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Τράπεζας, το σύνολο των εσόδων από τις
θυγατρικές της στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, όπου δραστηριοποιείται με 288
καταστήματα, ανήλθε σε 149 εκατ. ευρώ στα τέλη του 2004, συνεισφέροντας κατά
10% στα ενοποιημένα έσοδα. H κερδοφορία ανήλθε σε 15 εκατ. ευρώ, συνιστώντας
το 4,1% της συνολικής κερδοφορίας του Ομίλου. Στόχος της EFG Eurobank είναι οι
δραστηριότητες στη Νοτιοανατολική Ευρώπη το 2009 να αποφέρουν το 20% των
καθαρών κερδών σε ενοποιημένη βάση.

Τράπεζα Πειραιώς

Στην Αλβανία μέσω της Tirana Bank IBC, στη Βουλγαρία μέσω της Eurobank και στη
Ρουμανία μέσω της Piraeus Bank Romania S.Α. έχει παρουσία στα Βαλκάνια η
Τράπεζα Πειραιώς, ενώ ήδη έχει καταθέσει πρόταση εξαγοράς για τη σερβική
τράπεζα Atlas Bank. Αναλυτές εκτιμούν πως, μέχρι το τέλος του 2007, η
συμμετοχή των βαλκανικών δραστηριοτήτων στα συνολικά κέρδη της Τράπεζας θα
είναι της τάξεως του 20%, έναντι μόλις 5% το 2004. Συνολικά, μαζί με την Atlas
Bank, το δίκτυο της Τράπεζας αριθμεί αυτή τη στιγμή 104 καταστήματα.

Emporiki Bank

Παρουσία στην Αλβανία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία έχει η Emporiki Bank, η
οποία σχεδιάζει τα επόμενα βήματά της με βάση τα σχέδια του εταίρου της,
Credit Agricole. H Emporiki Bank – Albania S.Α. απασχολεί 42 υπαλλήλους και
παρουσίασε προ φόρων κέρδη 201.000 ευρώ για το 2004, ενώ η Emporiki – Bank
Bulgaria διαθέτει συνολικά έξι υποκαταστήματα και απασχολεί 58 υπαλλήλους. Στη
Ρουμανία, η Emporiki Bank – Romania S.Α. διαθέτει πέντε καταστήματα και στόχος
της Τράπεζας είναι η διεύρυνση του δικτύου. Συνολικά στα Βαλκάνια η Τράπεζα
διαθέτει δίκτυο 12 καταστημάτων.

Γιατί στα Βαλκάνια

Το ευνοϊκό επενδυτικό περιβάλλον, οι ευοίωνες προοπτικές για τις βαλκανικές
χώρες, αλλά και η γεωγραφική εγγύτητα είναι οι βασικοί λόγοι που ωθούν τα
ελληνικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στα Βαλκάνια. Ενδεικτικό των επενδυτικών
ευκαιριών είναι πως – σύμφωνα με στοιχεία της Εθνικής Τράπεζας – στη Βουλγαρία
ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ είναι 12% και η πιστωτική επέκταση του
ιδιωτικού τομέα 50%, δηλαδή πολλαπλάσια σε σχέση με τα ελληνικά δεδομένα.
Αντίστοιχα, τα δάνεια προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά στη Ρουμανία αυξάνονται
κατά 200% κατ’ έτος, ενώ τα αντίστοιχα ποσοστά για τη Σερβία είναι 28,2%, για
τα Σκόπια 32% και για την Αλβανία 36%. Εν τούτοις – και προς όφελος των
τραπεζών – η αναλογία των δανείων ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι ακόμα ιδιαίτερα
χαμηλή (π.χ., μόλις 7,5% στην περίπτωση της Αλβανίας, έναντι 72,5% στην
Ελλάδα), γεγονός που εγγυάται ικανοποιητικούς ρυθμούς ανάπτυξης για μεγάλο
χρονικό διάστημα.

Επόμενος «σταθμός» η Τουρκία

Το επόμενο στάδιο της επέκτασης των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων δεν είναι άλλο
από την πολλά υποσχόμενη αγορά της Τουρκίας. Το μέγεθος της αγοράς, οι
ευρωπαϊκές προοπτικές της γειτονικής χώρας, αλλά και η αυξημένη χρήση των
πιστωτικών καρτών, είναι οι τρεις βασικοί λόγοι που στρέφουν τις ελληνικές
τράπεζες προς Ανατολάς. Με 70 εκατ. κατοίκους, το 35% των οποίων διαθέτει
υψηλά εισοδήματα, αλλά και τριπλάσια έως εξαπλάσια χρήση των πιστωτικών καρτών
σε σχέση με την Ελλάδα, η Τουρκία αποδεικνύεται «χρυσοτόκος όρνιθα» για όσες
τράπεζες καταφέρουν να αποκτήσουν παρουσία εκεί.

Μέσω στρατηγικών εταίρων

Σε αντίθεση, όμως, με τις άλλες βαλκανικές «εξορμήσεις», η επέκταση στην αγορά
της Τουρκίας, λόγω μεγέθους αλλά και «ειδικών» συνθηκών, πραγματοποιείται μέσω
στρατηγικών εταίρων και όχι αυτόνομα, με εξαγορές χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Ήδη, σύμφωνα με πληροφορίες, σε διαπραγματεύσεις βρίσκονται τόσο η Εθνική
Τράπεζα όσο και η EFG Eurobank, ακολουθώντας το παράδειγμα της NovaBank που
ήδη έχει αποκτήσει παρουσία στη γειτονική αγορά.

Συγκεκριμένα, οι πληροφορίες «θέλουν» την Εθνική να σχεδιάζει την εξαγορά
τουρκικής τράπεζας με μεγάλο δίκτυο, ενώ σύντομα θα ξεκαθαρίσει το τοπίο στην
περίπτωση της EFG Eurobank εργασίας, που έχει εκδηλώσει συγκεκριμένο
ενδιαφέρον για την αγορά. Εξελίξεις αναμένονται στο μέλλον και από την πλευρά
της Alpha Bank, που σχεδιάζει να επεκτείνει τη βαλκανική παρουσία της, ενώ
στην περίπτωση της Emporiki Bank, «πυξίδα» για την επέκταση στην τουρκική
αγορά αποτελεί η στρατηγική που θα ακολουθήσει η Credit Agricole.

H ώρα της επέκτασης στη Σερβία

Το πιο πρόσφατο «μέτωπο» στον τραπεζικό ανταγωνισμό είναι η αγορά της Σερβίας,
καθώς ελληνικές αλλά και ξένες τράπεζες διεκδικούν μερίδια, εξαγοράζοντας
χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που ιδιωτικοποιεί το σερβικό Δημόσιο και «χτίζοντας»
θέσεις στην πολλά υποσχόμενη σερβική τραπεζική αγορά.

Ήδη, η EFG Eurobank και η Alpha Bank διαθέτουν παρουσία στη γειτονική χώρα,
σύντομα θα αποκτήσει και η Τράπεζα Πειραιώς, ενώ έκδηλο είναι το ενδιαφέρον
τόσο της Εθνικής Τράπεζας όσο και της Εμπορικής.

Το 80% της Atlas Banka

Η πιο πρόσφατη κίνηση στη «σκακιέρα» των εξαγορών ανήκει στην Τράπεζα
Πειραιώς, που αποκτά ποσοστό σε σερβική τράπεζα. H είσοδος της Τράπεζας
Πειραιώς θα πραγματοποιηθεί μέσω της εξαγοράς του 80% της σερβικής τράπεζας
Atlas Banka, με έδρα το Βελιγράδι, έναντι περίπου 19,5 εκατ. ευρώ.

Παράλληλα, την παρουσία της στην αγορά της Σερβίας σχεδιάζει να διευρύνει και
η EFG Eurobank. Η Τράπεζα προτίθεται να καταθέσει προσφορά για την εξαγορά δύο
σερβικών τραπεζών, των Novosdaska και Continental Baska, γεγονός που
επιβεβαίωσε πρόσφατα εκ νέου ο κ. David Watson. Το σερβικό Δημόσιο σχεδιάζει
την ιδιωτικοποίηση των δύο τραπεζών και η προθεσμία για την υποβολή προσφορών
εξαγοράς λήγει τις επόμενες εβδομάδες.

Σημειώνεται πως η Eurobank διατηρεί ήδη παρουσία, με 11 καταστήματα, στην
αγορά της Σερβίας (από τις αρχές του έτους) μέσω της EFG Eurobank AD Beograd,
στην οποία είναι μέτοχος κατά 93,5%. Μάλιστα, τους επόμενους μήνες σχεδιάζεται
η διεύρυνση του δικτύου καταστημάτων από 11 σε 15, αλλά και η προσφορά πλήθους
νέων υπηρεσιών και προϊόντων σε ιδιώτες και επιχειρήσεις.

«Σημαντικό βήμα»

Την επέκταση των δραστηριοτήτων της σερβικής τράπεζας Jubanka σχεδιάζει για
τους επόμενους μήνες η Alpha Bank, την οποία εξαγόρασε πρόσφατα, έναντι 152
εκατ. ευρώ, σε ποσοστό 88,64%. Η Jubanka είναι η έβδομη μεγαλύτερη τράπεζα στη
Σερβία, με προσωπικό 1.300 ατόμων, δίκτυο 90 καταστημάτων και μερίδιο αγοράς
5% περίπου. Ο κ. Γιάννης Σ. Κωστόπουλος, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της
Alpha Bank, σχολιάζοντας την κίνηση αυτή δήλωσε ότι «η απόκτηση της Jubanka
αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την υλοποίηση της στρατηγικής μας στη
Νοτιοανατολική Ευρώπη. Προσβλέπουμε στις συνέργειες που θα προκύψουν από την
αξιοποίηση της μακράς εμπειρίας μας στην ευρύτερη περιοχή, σε συνδυασμό με το
καλό όνομα της Jubanka, προκειμένου να γίνουμε η τράπεζα πρώτης επιλογής για
τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις στη Σερβία».

Έντονο είναι το ενδιαφέρον και της Εθνικής Τράπεζας για την αγορά της Σερβίας,
μετά τη στρατηγική της επιλογή για επέκταση στην περιοχή των Βαλκανίων. Τέλος,
σχέδια για επέκταση στην αγορά της Σερβίας υπάρχουν και από την Εμπορική
Τράπεζα, ενώ ο εταίρος της Credit Agricole ήδη σχεδιάζει επέκταση στη σερβική
αγορά μέσω εξαγοράς της ιδιωτικής τράπεζας Meridian Banka.