Γαρίδα… το μάτι του «Aρίσταρχου»

Ο θόλος θ’ ανοίγει μόλις σκοτεινιάσει και από την κορυφή του όρους Χελμός,
σε ύψος 2.340 μέτρων, το υπερσύγχρονο τηλεσκόπιο «Αρίσταρχος» θα μπορεί να
αγναντεύει την καρδιά του Σύμπαντος, που βρίσκεται 7 δισεκατομμύρια έτη φωτός
μακριά από τη Γη!

Είναι μια απόσταση τόσο μεγάλη που δύσκολα τη χωράει ο νους. Είναι το μέσο του
Σύμπαντος. Για να φθάσει από εκεί το φως σε μας, πρέπει να ταξιδεύει επί 7
δισεκατομμύρια χρόνια με ταχύτητα 300.000 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο…

Πρέπει να περάσει μέσα από χιλιάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες μακρινούς γαλαξίες,
που ο καθένας τους έχει εκατομμύρια αστέρια και πλανήτες, για να καταλήξει
τελικά στα μάτια του «Αρίσταρχου». Δηλαδή σε ένα ειδικά κατασκευασμένο
κάτοπτρο που έχει διάμετρο 2,3 μέτρων.

Οι επιστήμονες του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών δεν επέλεξαν τυχαία το όρος
Χελμός για να τοποθετήσουν τον «Αρίσταρχο». Όπως λέει στα «NEA» ο δρ.
Παναγιώτης Χάντζιος, που είναι υπεύθυνος του Αστρονομικού Σταθμού του Χελμού,
«η περιοχή αυτή είναι μια από τις πιο σκοτεινές της Ευρώπης».

Σε τόσο μεγάλο ύψος το τηλεσκόπιο δεν θα επηρεάζεται από τα φώτα των πόλεων
που βρίσκονται στα πεδινά. H φωτορύπανση από την Αθήνα (απέχει σε ευθεία
γραμμή 130 χιλιόμετρα) και από την Κόρινθο εμποδίζεται εξαιτίας ενός πρώτης
τάξεως φυσικού φράκτη, που είναι το όρος Κυλλήνη, ενώ η πόλη των Καλαβρύτων
που αριθμεί περίπου 2.000 ανθρώπους ούτε καν φαίνεται.

Παγκόσμιο ενδιαφέρον

Αυτό το πλεονέκτημα έχει ήδη κεντρίσει το ενδιαφέρον αρκετών Ελλήνων και ξένων
αστρονόμων οι οποίοι έχουν εκδηλώσει την πρόθεσή τους να χρησιμοποιήσουν το
καινούργιο τηλεσκόπιο για τις επιστημονικές τους παρατηρήσεις. Ακόμη κι αν
χρειαστεί να ζήσουν μια μικρή περιπέτεια μέχρι να φθάσουν εκεί πάνω.

«Το καλοκαίρι τα πράγματα είναι πιο εύκολα», προσθέτει ο κ. Π. Χάντζιος. «Από
τη βάση του χιονοδρομικού κέντρου, ξεκινά ένας στενός χωμάτινος δρόμος ο
οποίος πηγαίνει περιμετρικά του βουνού και ύστερα από 8 χιλιόμετρα
κακοτράχαλης ανηφόρας καταλήγει στον θόλο όπου βρίσκεται το τηλεσκόπιο. Φυσικά
χρειάζεται αυτοκίνητο τύπου τζιπ».

Τον χειμώνα όμως η κατάσταση δυσκολεύει. Το βουνό γεμίζει χιόνια, ο δρόμος
κλείνει, η θερμοκρασία πέφτει καμιά φορά κάτω από τους -10 βαθμούς και οι
χιονοθύελλες κάνουν συχνά την εμφάνισή τους. Ας είναι όμως καλά οι
εγκαταστάσεις του χιονοδρομικού κέντρου. Όσες φορές οι αστρονόμοι και οι
τεχνικοί επιχείρησαν να επισκεφθούν το τηλεσκόπιο τον περασμένο χειμώνα,
φορούσαν αδιάβροχες μπότες, χοντρά μπουφάν και περίμεναν στη σειρά μαζί με
τους υπόλοιπους χιονοδρόμους για τον αναβατήρα. Από εκεί στην κορυφή της
πίστας, όπου επιβιβάζονταν σε ένα ερπυστριοφόρο διθέσιο όχημα που προμηθεύτηκε
για την περίσταση το Εθνικό Αστεροσκοπείο, με προορισμό την κορυφή του βουνού.

Θα λειτουργήσει τέλη καλοκαιριού

Το τηλεσκόπιο «Αρίσταρχος» θα τεθεί σε πλήρη λειτουργία προς τα τέλη του
καλοκαιριού. Αυτή την περίοδο γίνονται οι τελευταίοι έλεγχοι των ηλεκτρονικών
του συστημάτων. Είναι το μεγαλύτερο τηλεσκόπιο της Ανατολικής Μεσογείου και το
δεύτερο μεγαλύτερο στην Ευρώπη.

Στη μνήμη του επιστήμονα

Ο αστρονομικός σταθμός του Χελμού θα ονομαστεί «Αιμίλιος Χαρλαύτης» προς τιμήν
του επιστήμονα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών που έχασε τη ζωή του πριν από
λίγους μήνες από χιονοστιβάδα στο όρος Μαίναλο.