Διαφημιστικές παγίδες στα παιδιά

«Μπες κι εσύ στην παρέα των δυνατών! Πιες… Το καλύτερο σοκολατένιο
γάλα!»: οι «δυνατοί» ήρωες, το χιούμορ, οι «υποσχέσεις» για περιπέτεια και
τα… πλούσια δώρα είναι τα βασικά «όπλα» των τηλεοπτικών διαφημίσεων για
τρόφιμα ώστε να προσελκύουν τους «μικρούς» καταναλωτές.

Σύμφωνα μάλιστα με μετρήσεις, τα παιδιά «βομβαρδίζονται» με τουλάχιστον δέκα
διαφημίσεις γλυκισμάτων κάθε ώρα που παρακολουθούν παιδική ζώνη.

«Ειδικά το Σαββατοκύριακο όταν και τα δύο μου παιδιά βλέπουν τηλεόραση, έχω
διαπιστώσει πως η μία διαφήμιση “πέφτει” μετά την άλλη. Σαφώς επηρεάζονται και
ό,τι βλέπουν το ζητάνε. Αλίμονο μου, όμως, αν τους έκανα πάντα το χατίρι, θα
ήταν υπερβολή. Από όλα όσα θέλουν να δοκιμάσουν επιλέγω τα πιο θρεπτικά»,
τονίζει στα «NEA» η κ. Ειρήνη Αναστασίου, μητέρα του 8χρονου Σωτήρη και της
4χρονης Μαρίας. H έρευνα με τον τίτλο «Διαφημίσεις τροφίμων στην παιδική
ζώνη», που διεξήγαγε το Εργαστήριο Διατροφής και Κλινικής Διαιτολογίας του
Χαροκοπείου Πανεπιστημίου, είναι η πρώτη μελέτη στην Ελλάδα που καταγράφει
στοιχεία για τον τρόπο που προβάλλονται τα τρόφιμα από τις «παιδικές»
διαφημίσεις.

Για τους σκοπούς της έρευνας καταγράφτηκαν 968 διαφημίσεις, που προβλήθηκαν σε
51 ώρες παιδικής ζώνης δύο συνεχόμενων Σαββατοκύριακων. Σύμφωνα με τα
συμπεράσματα, το 53,7% των διαφημίσεων αφορούσε τρόφιμα. Τα γαλακτοκομικά
προϊόντα έρχονται πρώτα (31,7%), ακολουθούν τα ζαχαρωτά όπως τσίχλες και
καραμέλες (21%) και τα σοκολατοειδή (11,5%).

Ήρωες στην… πρώτη γραμμή

Οι αγαπημένοι ήρωες των παιδιών – κινούμενα σχέδια – αποτελούν τη «νούμερο
ένα» επιλογή των διαφημιστικών εταιρειών για να «γλυκάνουν» τους μικρούς
τηλεθεατές. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε έξι από τα δέκα σποτ για τρόφιμα
«φιγουράρουν» κινούμενα σχέδια, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για άλλου είδους
διαφημίσεις είναι μόλις 13,2%.

Το δεύτερο σε συχνότητα τρικ για να τραβήξουν τα βλέμματα των παιδιών είναι
εικόνες ζώων. Και βέβαια, κατά πλειονότητα ανάμεσα στους υπόλοιπους ήρωες
πρωταγωνιστούν τα ίδια τα παιδιά. «Το πρόβλημα είναι πως στο πλαίσιο του
ανταγωνισμού δεν υπάρχει δυνατότητα ολοκληρωμένου ελέγχου για το τι
προβάλλεται στα παιδιά. Είναι, βέβαια, ενθαρρυντικό το γεγονός πως η E.E. έχει
αρχίσει να λαμβάνει μέτρα, υπό μορφήν συστάσεων βέβαια, με σκοπό να εμποδίσει
την ανεξέλεγκτη διαφήμιση των τροφίμων. Προς αυτή την κατεύθυνση πρέπει να
κινηθεί και η ελληνική Πολιτεία», λέει ο επιστημονικός υπεύθυνος της έρευνας
και διευθυντής στο Εργαστήριο Διατροφής και Κλινικής Διαιτολογίας, κ. Λάμπρος
Συντώσης.

«Ωστόσο, ακόμα πιο ανησυχητικό είναι πως κατά τη δεύτερη φάση της έρευνας,
όταν αναλύσαμε τη διατροφική ποιότητά τους, διαπιστώσαμε πως πρόκειται για
προϊόντα πλούσια σε λίπος. Μάλιστα, πολλά από αυτά περιέχουν τα λεγόμενα trans
λιπαρά οξέα, που είναι πιο επικίνδυνα από τα κορεσμένα για την ανάπτυξη
καρδιαγγειακών παθήσεων», τονίζει ο κ. Συντώσης. Τέσσερις στις δέκα λιχουδιές
για παιδιά που προβάλλονται στις οθόνες της τηλεόρασης έχουν ποσοστό λίπους
μεγαλύτερο του 30%.

«Όπλα» η φαντασία και το χιούμορ

TA… ΣΚΗΝΟΘΕΤΙΚΑ ΜΥΣΤΙΚΑ είναι εξίσου σημαντικό «όπλο» για τους
διαφημιστές. Όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές του Χαροκοπείου, οι διαφημίσεις
τροφίμων βρέθηκαν να έχουν περισσότερες και επομένως πιο γρήγορες εναλλαγές
σκηνών σε σχέση με τις διαφημίσεις άλλου είδους.

Εξίσου σημαντικό είναι πως τόσο το σκηνικό όσο και το σενάριο των διαφημίσεων
που αναλύθηκαν, χαρακτηρίζονται από χιούμορ και φαντασία: όπως για παράδειγμα
σοκολατένια ποτάμια, ζαχαρωτά δένδρα και πλασματικοί ήρωες που κάνουν αστεία
και ανοίγουν την όρεξη των τηλεθεατών.

«Πρωταθλητές στο πάχος»

«ΠΡΩΤΑΘΛΗΤΕΣ» στην παχυσαρκία είναι τα Ελληνόπουλα: Τέσσερα στα δέκα
παιδιά 9 έως 18 χρόνων έχουν βάρος πάνω από το φυσιολογικό, είναι δηλαδή
υπέρβαρα ή παχύσαρκα. Μάλιστα, ο αριθμός των παχύσαρκων παιδιών αυξάνεται
συνεχώς: Είναι χαρακτηριστικό ότι το 1982 το ποσοστό παιδιών με περιττό βάρος
δεν ξεπερνούσε το 20%, ενώ σήμερα φτάνει το 40%.

Σύμφωνα με τους ειδικούς επιστήμονες, σοβαρή ευθύνη για την παχυσαρκία των
παιδιών έχουν οι διαφημίσεις. Είναι χαρακτηριστικό – όπως αναφέρουν – ότι
στους κινηματογράφους δεν προσφέρονται υγιεινά τρόφιμα και ποτά παρά μόνο
λιπαρές τροφές και γλυκίσματα, ενώ τα Σαββατοκύριακα τα καταστήματα γρήγορου
φαγητού γεμίζουν με παιδιά.