Άλλοι δουλεύουν, άλλοι κερδίζουν

Οι μισθοί έχουν λιμνάσει και η «δημιουργία νέων θέσεων εργασίας» έχει
προστεθεί στον κατάλογο με τα συντομότερα ανέκδοτα ­ τα εταιρικά κέρδη όμως
έχουν εκτοξευτεί στα ύψη. Το φαινόμενο «πλουσιότερες εταιρείες, φτωχότεροι
εργαζόμενοι» παρατηρείται σε όλο τον βιομηχανικά ανεπτυγμένο κόσμο. Όπως λένε
και οι Αγγλοσάξονες, «misery loves company»…

«Τα βάσανα αγαπούν την παρέα». Για του λόγου το αληθές, ας μεταφερθούμε για
λίγο στο Σατό-Τιερί, μια μικρή πόλη της Κεντρικής Γαλλίας. Στο τοπικό σούπερ
μάρκετ Carrefour, οι πελάτες περιμένουν ουρές στα ταμεία. Οι ταμίες, ωστόσο,
σπάνια ψωνίζουν από το συγκεκριμένο κατάστημα: δεν τους φτάνουν τα χρήματα.

Το Carrefour, η δεύτερη μεγαλύτερη αλυσίδα λιανικής πώλησης στον κόσμο,
ανακοίνωσε πρόσφατα ένα κέρδος για το 2004 της τάξεως του 1,4 δισεκατομμυρίου
ευρώ και αντάμειψε τους μετόχους του με μια αύξηση 27% στα μερίσματα. Την ίδια
περίοδο, η Βερονίκ Πικάρ, μια 47χρονη ταμίας στο κατάστημα του Σατό-Τιερί,
πήρε αύξηση μόλις 1,79%, ποσοστό μικρότερο του πληθωρισμού. Έπειτα από 12
χρόνια εργασίας, ο μηνιαίος μισθός της είναι 800 ευρώ. «Εμείς κάνουμε τη
δουλειά», λέει στην «Ιντερνάσιοναλ Χέραλντ Τρίμπιουν», «οι μέτοχοι είναι αυτοί
που καρπώνονται το κέρδος».

Τα στοιχεία

Στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, οι μισθοί υπολείπονται την τελευταία τριετία της
αύξησης της παραγωγικότητας. Αν υπολογίσουμε τον πληθωρισμό, οι πραγματικοί
μισθοί μειώθηκαν πέρυσι τόσο στις ΗΠΑ όσο και στη Γερμανία. Στις βιομηχανικά
ανεπτυγμένες χώρες, οι αμοιβές των εργαζομένων απορροφούσαν επί δεκαετίες
περίπου το 70% του εισοδήματος του επιχειρηματικού τομέα. Σύμφωνα ωστόσο με
στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), τα
τελευταία είκοσι χρόνια το ποσοστό αυτό μειώνεται σταθερά φτάνοντας σήμερα το
64%.

Την ίδια ώρα, το μερίδιο των εταιρικών κερδών στο συνδυασμένο εθνικό εισόδημα
της ομάδας των 7 βιομηχανικά ανεπτυγμένων χωρών έχει φτάσει, σύμφωνα με μία
έρευνα της UBS Warburg, σε ύψη ρεκόρ. Ακόμα και στη Γερμανία, με την
χαρακτηριζόμενη ως «ετοιμοθάνατη» οικονομία, οι επιχειρήσεις πάνε καλά. Από
την General Electric έως την Deutsche Bank, υγιείς ισολογισμοί μεταφράζονται
σε γενναιόδωρα μερίσματα τα οποία, ελπίζουν οι εταιρείες, θα προσελκύσουν
πολύτιμα επενδυτικά κεφάλαια.

H παγκοσμιοποίηση, η τεχνολογία και η αλληλεπίδραση ανάμεσά τους διαβρώνουν
από καιρό τη διαπραγματευτική δύναμη των εργαζομένων στις ανεπτυγμένες χώρες.
Σύμφωνα όμως με τον Αμερικανό οικονομολόγο Στίβεν Ρόατς, τα χειρότερα έπονται:
«H παγκοσμιοποίηση επιταχύνεται με τρελούς ρυθμούς και οι επιχειρήσεις το
σκέπτονται πλέον πολύ να αυξήσουν τις αμοιβές των εργαζομένων στην έδρα τους».
Οι πιέσεις των «εχόντων» προς τους «μη έχοντες» γίνονται συχνά ακραίες:
ορισμένες εταιρείες, συμπεριλαμβανομένων των Siemens και Bosch, απέσπασαν
πέρυσι περισσότερες ώρες εργασίας από τους υπαλλήλους τους απειλώντας να
μεταφέρουν τα εργοστάσιά τους από τη Γερμανία και τη Γαλλία στην Ανατολική
Ευρώπη.

«Αν θέλεις να αρμέξεις την αγελάδα, πρέπει πρώτα να την ταΐσεις…»

ΥΠΕΡΑΣΠΙΖΟΜΕΝΕΣ τον εαυτό τους, οι επιχειρήσεις ισχυρίζονται πως η
αύξηση των κερδών τους είναι μόνο προσωρινή: «Καθώς εισέρχονται στην αγορά
περισσότερες εταιρείες τα κέρδη θα μειωθούν, και καθώς η ζήτηση για εργασία θα
αυξηθεί, το ίδιο θα συμβεί και με τους μισθούς». Οι οικονομολόγοι συμφωνούν
πως οι μισθοί δεν μπορεί να μειώνονται (ως προς την πραγματική τους αξία) επ’
αόριστου. Κάποια στιγμή, λένε, η οικονομική ανάπτυξη στην Ανατολική Ευρώπη και
την Ασία θα φτάσει σε ένα επίπεδο όπου οι εργαζόμενοι εκεί θα αρχίσουν να
εγείρουν οικονομικές απαιτήσεις, περιορίζοντας τη δυνατότητα των επιχειρήσεων
να τους χρησιμοποιούν ως μοχλό πίεσης των συναδέλφων τους στις πλουσιότερες
χώρες. H επιβράδυνση της πληθυσμιακής αύξησης στην Ευρώπη, την Αμερική,
μακροπρόθεσμα και την Κίνα, θα επιτείνει λογικά αυτήν την τάση συρρικνώνοντας
τη εργατική «δεξαμενή». Στο μεταξύ, ορισμένοι οικονομολόγοι δηλώνουν πως με
τους χαμηλότερους μισθούς οι εταιρείες βγάζουν τα ματάκια τους με τα χεράκια
τους. Όπως λέει χαρακτηριστικά ο Πίτερ Μπόφινγκερ, μέλος του Γερμανικού
Συμβουλίου Οικονομικών Συμβούλων, «αν θέλεις να αρμέξεις την αγελάδα πρέπει
πρώτα να την ταΐσεις». Άκομψο αλλά εξακριβωμένο.

ΓΕΡΜΑΝΙΑ

Προσπαθούν να αναστρέψουν την πτώση των μισθών

ΣΕΙΡΑ ΜΕΤΡΩΝ για την αναστροφή της πτωτικής τάσης των μισθών εξετάζει
η γερμανική κυβέρνηση. Μεταξύ αυτών, θα περιλαμβάνεται και ο ελάχιστος –
εγγυημένος μισθός, για τους πιο ευπαθείς τομείς της οικονομίας. Πρόκειται για
ένα ακόμη βήμα, στο πλαίσιο απόπειρας πάταξης των επιχειρήσεων οι οποίες
«χρησιμοποιούν» φθηνά εργατικά χέρια, συχνά από χώρες της Ανατολικής Ευρώπης,
προκειμένου να περιορίζουν το κόστος τους. Πάντως, σύμφωνα με την εφημερίδα
«Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», τα μέτρα εντάσσονται σε μία γενικότερη προσπάθεια του
κυβερνητικού συνασπισμού Σοσιαλδημοκρατών και Πρασίνων να «φρεσκάρουν» τα
κοινωνικά διαπιστευτήριά τους, πριν από τις κρίσιμες τοπικές εκλογές που θα
διεξαχθούν τον προσεχή μήνα, στο κρατίδιο της Βόρειας Ρηνανίας – Βεστφαλίας.

Το μορατόριουμ

Όταν εντάχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση – πριν από έναν χρόνο -, τα δέκα νέα
κράτη – μέλη συμφώνησαν σε ένα μορατόριουμ, βάσει του οποίου δεν επιτρέπεται
σε πολίτες των εν λόγω χωρών να εργασθούν στη Γερμανία. Όμως, μεμονωμένες
περιπτώσεις – για παράδειγμα, πολλά σφαγεία εκμεταλλεύθηκαν ένα «παράθυρο» σε
αυτό το μορατόριουμ και απέλυσαν το γερμανικό προσωπικό τους, προσλαμβάνοντας
στη θέση του… φθηνότερους, ξένους εργάτες – υποχρέωσαν την κυβέρνηση να
αναλάβει δράση.

Τα δύο οικονομικά υπουργεία της Γερμανίας θα παρουσιάσουν, αύριο, σειρά
προτάσεων στην κυβέρνηση.