ΓHΠEΔOΓPAΦIEΣ

Ποτέ ξανά στη μνήμη μεσήλικα φιλάθλου δεν είχε τύχει να διεξάγονται την ίδια
μέρα τα ντέρμπι των «αιωνίων» αντιπάλων σε Ελλάδα και Ισπανία. H ευκαιρία να
μας οδηγήσει η σύγκριση στην αυτογνωσία παραείναι καλή για να πάει χαμένη.

Ρεάλ και Μπάρτσα χωρίζονται από μία ιστορική και πολιτισμική άβυσσο, που δεν
έχει καμία σχέση με τις διαφορές Παναθηναϊκού και Ολυμπιακού. Στην τοπικιστική
αντιζηλία Καταλωνίας – Μαδρίτης ήρθε να προστεθεί ο ισπανικός Εμφύλιος, για να
χωρίσει τους φίλους της κάθε ομάδας σε αντίθετους κόσμους. H Ρεάλ ταυτίστηκε
με τον Φράνκο και τον φρανκισμό, η Μπάρτσα με τους Ρεπουμπλικανούς και την
αντίσταση στην εκ Μαδρίτης εκπορευόμενη «πατρίδα, θρησκεία, οικογένεια»
(τελικά οι δικτάτορες δεν εφευρίσκουν ποτέ τίποτα). Αντίστοιχα και τα
ποδοσφαιρικά σωματεία σφραγίστηκαν από τη σχέση τους με την καθεστηκυία τάξη:
ενσάρκωση του (άσπιλα λευκού) καθωσπρεπισμού για τη Ρεάλ, αντίσταση,
αντικομφορμισμός έως και λίγη (βυσσινί) αναρχία για την Μπάρτσα. H διαφορά
αυτή πέρασε – ή ο μύθος την πέρασε – και στην αγωνιστική συμπεριφορά των
ομάδων: τακτικό, γεωμετρικό παιχνίδι, κουλτούρα υπεροχής και νίκης για τους
Μαδριλένους, ποδοσφαιρική τρέλα με εξάρσεις μεγαλείου και συχνές βυθίσεις στα
τάρταρα για τους Καταλανούς. H τροπαιοθήκη των μερένγκες είναι πολύ πιο
γεμάτη, αλλά το δέσιμο με τη φανέλα των μπλαουγκράνα ασύγκριτα πιο δυνατό.

Στα καθ’ ημάς, όσο κι αν προσπαθούμε να εξάπτουμε τα πάθη, Ολυμπιακός και
Παναθηναϊκός προέρχονται από την ίδια λίγο-πολύ μήτρα. Ο τόπος καταγωγής χάνει
τη σημασία του όταν πρόκειται για την πρωτεύουσα και το μεγάλο λιμάνι της
(φανταστείτε Ρεάλ και Μπάρτσα να μοιράζονται το ίδιο γήπεδο, όπως έγινε με το
Ολυμπιακό Στάδιο επί μία σχεδόν δεκαετία), ενώ και η πολιτική διασχίζει μάλλον
οριζόντια τους οπαδούς: η δικτατορία «βοήθησε» ίσως λίγο τον Παναθηναϊκό αλλά
μόνο γιατί της ήταν βολικός, ενώ και η εναλλαγή εξουσίας από τη δεκαετία του
ογδόντα δεν άλλαξε ούτε τους συσχετισμούς ούτε τους συμβολισμούς (ο
Πρωθυπουργός στο Καραϊσκάκη δεν σημαίνει τίποτα, ο Θαπατέρο στο Νιου Καμπ ήταν
επανάσταση). Μένει μια ελαφρά κοινωνική διαφοροποίηση με τους φιλάθλους του
Ολυμπιακού προερχόμενους στην πλειοψηφία τους από πιο λαϊκά στρώματα, όμως και
αυτή ισορροπήθηκε σιγά-σιγά με την ταύτιση μιας μεγάλης μερίδας οικονομικά
ισχυρών με την ομάδα του Πειραιά. Αντίστοιχα, η διαφορά στο αγωνιστικό στυλ
των ομάδων είναι υπαρκτή αλλά όχι καθοριστική: ο Παναθηναϊκός μοιάζει τα
τελευταία χρόνια πιο συμμαζεμένος και «ευρωπαϊκός» αλλά αυτό δεν ήταν πάντα
έτσι και μπορεί κάλλιστα να οφείλεται περισσότερο στη μεταγραφική πολιτική του
παρά στην όποια «κουλτούρα» του. Ο δε Ολυμπιακός μπορεί σήμερα να φαντάζει πιο
επιθετικός και «αστεράτος», πέρασε όμως αρκετές δεκαετίες αμυντικογενούς
ποδοσφαίρου – και μεγάλων τερματοφυλάκων: Κελεσίδης, Αρβανίτης, Σαργκάνης.

Εντελώς διαφορετικές είναι και οι φετινές πορείες των εκατέρωθεν ζευγών.
Μεγάλη απόσταση από μια υπερηχητική σε σχέση με τους γερασμένους γκαλάκτικος
Μπαρτσελόνα, πλήρης ισορροπία μεταξύ των αυτοκτονούντων σε ίσες δόσεις
Παναθηναϊκού και Ολυμπιακού. Δίψα για τελείωμα (που πάντα κρύβει παγίδες)
εκεί, φόβος για το αύριο (και για τον καραδοκούντα τρίτο) εδώ. Και από πλευράς
φιλάθλων: χορτασμένοι από μπάλα, ανεξαρτήτως οπαδικών προτιμήσεων, οι Ίβηρες,
μετέωροι και αποθαρρυμένοι οι μεταπορτογαλικοί Έλληνες.

Και μετά ήρθαν τα παιχνίδια. Και ξεχάσαμε, για λίγο, όλα τ’ άλλα.