«Ο πρώτος παγκόσμιος ηγέτης»

Τίμοθι Γκάρτον Ας. Ο διάσημος Βρετανός ιστορικός και συγγραφέας

«Ο ΚΟΣΜΟΣ ολόκληρος βίωσε αυτόν τον θάνατο. Ήταν ένας παγκόσμιος
Γολγοθάς. Άνθρωποι από κάθε γωνιά της Γης συγκεντρώθηκαν στην Πλατεία του
Αγίου Πέτρου, καρφώνοντας το βλέμμα σε εκείνα τα δυο παράθυρα του παπικού
διαμερίσματος. Από άκρη σε άκρη πέντε ηπείρων, Χριστιανοί, Εβραίοι και
Μουσουλμάνοι τους συντρόφευαν μέσω της τηλεόρασης. Τι μας λέει αυτό. Μας λέει
πως ο Πάπας Ιωάννης Παύλος B’ ήταν ο πρώτος παγκόσμιος ηγέτης». Ο Τίμοθι
Γκάρτον Ας δεν κρύβει τον θαυμασμό του για τα έργα, τις ημέρες και κυρίως την
κληρονομιά που αφήνει πίσω του ο εκλιπών Ποντίφικας.

Ως φιλελεύθερος αγνωστικιστής, ο διάσημος Βρετανός ιστορικός και συγγραφέας
δεν νιώθει σε θέση να κρίνει τι σήμαινε ο Πάπας για την Καθολική Εκκλησία.
Μπορεί να κρίνει, ωστόσο, τι σήμαινε για τον κόσμο: «Ο Ιωάννης Παύλος B’ ήταν,
πολύ απλά, ο μεγαλύτερος πολιτικός πρωταγωνιστής της τελευταίας
εικοσιπενταετίας», γράφει στην «Γκάρντιαν». «Και χρησιμοποιώ τον όρο
“πρωταγωνιστής” με διπλή έννοια». Είναι γνωστό πως το θέατρο ήταν η δεύτερη
μεγάλη αγάπη του νεαρού Κάρολ Βοϊτίλα, ακόμα και στην κατεχόμενη από τους ναζί
Πολωνία. Προτού προσβληθεί από Πάρκινσον, είχε μια υπέροχη φωνή. «Είχε»,
σχολιάζει ο Γκάρτον Ας, «αυτή τη μοναδική ικανότητα να μιλά σε ένα πλήθος ενός
εκατομμυρίου ανθρώπων κάνοντας τον καθένα από αυτούς να νομίζει πως
απευθύνεται προσωπικά σε αυτόν… Οι λέξεις “πολιτικός ηθοποιός”, όμως,
σημαίνουν και έναν μοχλό παγκόσμιων εξελίξεων, έναν “παγκόσμιο παίχτη”, όπως
λένε οι Αμερικανοί».

H προσπάθεια

Για τον Τίμοθι Γκάρτον Ας, όμως, η σημαντικότερη κληρονομιά του Ιωάννη Παύλου
B’ ίσως να μην έγκειται στον πρώτο κόσμο (του δημοκρατικού καπιταλισμού), τον
οποίο κατοικούσε και διεύρυνε, ούτε στον δεύτερο κόσμο (του κομμουνισμού), τον
οποίο κατέστρεψε, αλλά στον επονομαζόμενο τρίτο κόσμο: «Κήρυττε ακούραστα»,
υπενθυμίζει ο Βρετανός ιστορικός, «το δικαίωμα κάθε ανθρώπου σε ένα ελάχιστο
ανθρώπινης αξιοπρέπειας… Είτε μοιραζόμαστε τις κινητήριες πεποιθήσεις του
είτε όχι», καταλήγει, «πρέπει να αναγνωρίσουμε πως αυτή ήταν η εντυπωσιακότερη
προσπάθεια που έχει κάνει μέχρι σήμερα άνθρωπος να ορίσει τι μπορεί να
σημαίνει ηθική παγκοσμιοποίηση».