Mυστικός πόλεμος στο Bατικανό

Ποιος θα είναι ο επόμενος Πάπας; Το ερώτημα αυτό είχε να ακουστεί είκοσι
επτά έτη και δεν επιδέχεται εύκολη απάντηση. Στην πραγματικότητα, το αυστηρό
πρωτόκολλο του Βατικανού έχει απαντήσεις για όλα εκτός από το προκείμενο. H
πορεία προς το κονκλάβιο και την περίφημη φράση «Habemus Papam» είναι μακρά…

1. Μόνο ύμνοι για τον Πάπα; Εκατομμύρια άνθρωποι θρηνούν και ακόμα
περισσότεροι αναγνωρίζουν τις ποικίλες μάχες που έδωσε ο Ιωάννης Παύλος B’
υπέρ της ειρήνης. Δεν ακούγονται όμως μόνο ύμνοι, όχι. Οι φιλελεύθεροι
καθολικοί στηλιτεύουν έντονα τον κοινωνικό υπερσυντηρητισμό του, την εναντίωσή
του στην αντισύλληψη, τις αμβλώσεις, τον γάμο των ιερέων, την πρόσβαση των
γυναικών στο ιερατικό σώμα… Χαρακτηριστικότερη περίπτωση, ο Ελβετός θεολόγος
Χανς Κουνγκ: σε άρθρο που δημοσίευσε στην «Sonntags Zeitung», χαρακτήρισε την
πολιτική του εκλιπόντος «σκέτη καταστροφή».

2. Αυτή τη στιγμή, ποιο είναι το «αφεντικό» στο Βατικανό;

Κατά την περίοδο της «μεσοβασιλείας» («interregnum»), η Καθολική Εκκλησία
μένει ακέφαλη αλλά όχι και ακυβέρνητη. Επικεφαλής τίθεται προσωρινά ο
«καμερλένγκο», ο παπικός ακόλουθος, δεν έχει όμως το δικαίωμα να λαμβάνει
σημαντικές αποφάσεις. Βασική αποστολή της Ειδικής Συνέλευσης, η οποία
αποτελείται από τον καμερλένγκο και τρεις εκλεγμένους καρδινάλιους, είναι να
προετοιμάσει την ταφή του Πάπα και τη διαδικασία της διαδοχής.

3. Πότε και πού θα γίνει η ταφή;

Οι τελετουργίες του πένθους διαρκούν το μέγιστο εννέα ημέρες και η ταφή του
Πάπα πρέπει να γίνει τέσσερις έως έξι ημέρες μετά τον θάνατό του, δηλαδή
μεταξύ Τετάρτης και Παρασκευής. Εάν πράγματι γίνει την Παρασκευή, θα συμπέσει
με τον γάμο του Καρόλου με την Καμίλα – το ξεκαθάρισαν πως δεν θα τον
αναβάλουν. Κατά παράδοση, οι ποντίφικες ενταφιάζονται σε μια κρύπτη κάτω από
την Αγία Τράπεζα της βασιλικής του Αγίου Πέτρου. Σύμφωνα με κάποιες φήμες, ο
συγκεκριμένος Πάπας ήθελε να ταφεί στην πατρίδα του, την Πολωνία. Σύμφωνα με
άλλες φήμες, Πολωνοί αξιωματούχοι έχουν ζητήσει την ταφή της καρδιάς του στην
Κρακοβία – μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, ήταν έθιμο να ενταφιάζεται χωριστά η
καρδιά του Πάπα. Καμία από τις φήμες αυτές, ωστόσο, δεν αναμένεται να
επαληθευτεί.

4. Είναι αλήθεια ότι βαλσαμώνουν τη σορό;

H οικογένεια Σινιοράτσι ανέμενε χθες με αγωνία το τηλεφώνημα του Βατικανού.
Πριν από τον Ιωάννη Παύλο B’, είχε ήδη βαλσαμώσει τρεις παπικές σορούς: του
Ιωάννη ΚΓ’ το 1963, καθώς και του Παύλου Στ’ και του Ιωάννη Παύλου A’ το 1978.
Πρόκειται για μια παράδοση αιώνων- έχει τις ρίζες της στην αρχαία Αίγυπτο – με
στόχο τη διατήρηση της σορού και την αποφυγή της μετάδοσης μολυσματικών
ασθενειών.

5. Αυτοψία γιατί δεν γίνεται; Απλώς δεν προβλέπεται από το πρωτόκολλο.
Γεγονός που έχει βοηθήσει κατά το παρελθόν στο να κυκλοφορήσουν αμέτρητες
θεωρίες συνωμοσίας. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αυτό του Ιωάννη Παύλου A’,
του προκατόχου του Ιωάννη Παύλου B’: εξελέγη Πάπας στις 26 Αυγούστου του 1978
και πέθανε μόλις 33 ημέρες αργότερα. Την επίσημη αιτία θανάτου (καρδιακή
προσβολή) δεν την πιστεύει σχεδόν κανείς.

6. Ποιο είναι το φαβορί για τη διαδοχή;

Αντίθετα απ’ ό,τι συνέβαινε σε προηγούμενες εκλογές Πάπα, αυτή τη φορά δεν
υπάρχει ξεκάθαρο φαβορί, αλλά ονόματα τα οποία προβάλλονται ως οι πιθανότεροι
διάδοχοί του. Μεταξύ αυτών, κυριαρχούν οι Ιταλοί καρδινάλιοι: Ντιονίγκι
Τεταμάντσι, 71 ετών από το Μιλάνο – οι Άγγλοι bookmakers στοιχηματίζουν στο
όνομά του με 1 προς 4,9. Είναι θεολόγος, υποστηρικτής του συντηρητικού
καθολικισμού. Ο Άντζελο Σοντάνο, 77 ετών, ο οποίος ήταν ο δεύτερος στην
ιεραρχία του Βατικανού μετά τον Πάπα, καθώς και ο Τζοβάνι Μπατίστα Ρε, 71
ετών, ο οποίος πρότεινε στον Πάπα τους νέους επισκόπους.

Ο Αρχιεπίσκοπος του Σάο Πάολο στη Βραζιλία, Κλαούντιο Χούμες, προβάλλει επίσης
ως επικρατέστερος μεταξύ των υποψηφίων από τον αναπτυσσόμενο κόσμο – όπου ζουν
τα 2/3 των ρωμαιοκαθολικών – και μάλιστα από τη Λατινική Αμερική. Από τη
Γερμανία, το όνομα που υπερισχύει είναι του καρδιναλίου Γιόσεφ Ράτζινγκερ, 77
ετών, ο οποίος θεωρείται από τους κορυφαίους θεωρητικούς του Βατικανού σε
θέματα δογματικής.

Το κρισιμότερο ζήτημα σε σχέση με τον διάδοχο είναι η εθνικότητα του νέου
Πάπα. Θα επιστρέψει η παποσύνη στην Ιταλία; Επί 455 χρόνια, όλοι οι πάπες πριν
από τον Ιωάννη Παύλο B’ ήταν Ιταλοί και οι Ιταλοί καρδινάλιοι φαίνονται
αποφασισμένοι να την ανακτήσουν. Όμως σε αυτό το κονκλάβιο, οι καρδινάλιοι από
τη Λατινική Αμερική είναι περισσότεροι από τους Ιταλούς. Θα μπορούσε όμως ο
επόμενος Πάπας να είναι μαύρος;

7. Γιατί όχι Αφρικανός;

Ναι, ο επόμενος Πάπας θα μπορούσε να είναι Αφρικανός. Και θα μπορούσε να είναι
ο καρδινάλιος Φράνσις Αρίνζε από τη Νιγηρία. Είναι 72 ετών και εντάσσεται στην
ομάδα των συντηρητικών καθολικών. Ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματά του
είναι το ότι εκπροσωπεί ένα έθνος μοιρασμένο ανάμεσα σε μουσουλμάνους και
χριστιανούς σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία οι διαθρησκευτικές διαμάχες
βρίσκονται σε έξαρση.

8. Τι ακριβώς είναι αυτό το κονλάβιο;

Το κονκλάβιο είναι το συμβούλιο των 117 καρδιναλίων που εκλέγουν τον Πάπα και
συνέρχεται 15-20 μέρες μετά τον θάνατό του. H λέξη προέρχεται από τα λατινικά,
από τις λέξεις Con Clave, που σημαίνει «με τα κλειδιά» και παραπέμπει στο
γεγονός ότι οι καρδινάλιοι παραμένουν «κλειδωμένοι» στην Καπέλα Σιξτίνα, μέχρι
να εκλέξουν Πάπα.

9. Υπάρχει «καπνός χωρίς φωτιά;»

Σε αυτήν την περίπτωση «η φωτιά» είναι ο νέος Πάπας, όμως καπνός υπάρχει
πάντα, είτε εκλεγεί Πάπας είτε όχι. H διαφορά είναι στο χρώμα. Όταν εκλέγεται
νέος Πάπας, τα ψηφοδέλτια του κονκλαβίου καίγονται και από την καμινάδα της
εκκλησίας βγαίνει λευκός καπνός. Αν δεν υπάρχει αποτέλεσμα στην ψηφοφορία,
τότε προστίθεται μια χημική ουσία στη φωτιά και ο καπνός γίνεται μαύρος, ενώ
οι καρδινάλιοι συνεχίζουν τις ψηφοφορίες.

10. Τελικά τι δουλειά κάνει ο Πάπας;

Επισήμως δεν υπάρχει περιγραφή των καθηκόντων του, τα οποία όμως εκτελεί «εφ’
όρου ζωής». Ο Πάπας υπογράφει θεολογικά έγγραφα, διορίζει επισκόπους και
ενημερώνεται συνεχώς για τις διεθνείς συνθήκες και κρίσεις. Μεταξύ των τίτλων
που κατέχει είναι και αυτοί του ηγέτη του Βατικανού, του ανώτατου ποντίφικα,
του εκπροσώπου του Χριστού και του Πατριάρχη της Δύσης.