«Ξεχνάω ότι είμαι φυλακισμένος»

Ο Μελέτης Ζωγράφος καταδικάστηκε πριν από έναν χρόνο για αντιποίηση αρχής –
εμφανιζόταν ως αστυνομικός. Ο Χρήστος Μαρίνης καταδικάστηκε περίπου το ίδιο
διάστημα για ακάλυπτες επιταγές. Και οι δύο, από τον περασμένο Οκτώβριο,
εκτίουν εναλλακτικά την ποινή τους, προσφέροντας κοινωφελή εργασία, χωρίς
αμοιβή, στον Δήμο Φιλοθέης.

Είναι δύο από τους μόλις διακόσιους, συνολικά, φυλακισμένους που εντάχθηκαν
στο πρόγραμμα κοινωφελούς εργασίας, παρά το γεγονός ότι ο σχετικός νόμος
ισχύει από το 1997. Θεωρητικά, στην εφαρμογή του προγράμματος – που στόχο είχε
την αποσυμφόρηση των φυλακών από καταδίκους για μικροαδικήματα – μετέχουν
εκατό φορείς (δήμοι, δημόσιες υπηρεσίες και Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου).
Στην πράξη, όμως, το φιλόδοξο σχέδιο μένει στα χαρτιά, λόγω γραφειοκρατικών
αγκυλώσεων, αδιαφορίας, αλλά και της άρνησης πολλών δημοτικών αρχών να δεχθούν
στις υπηρεσίες τους κρατουμένους.

Σύμφωνα με τη νομοθεσία, κοινωφελή εργασία μπορούν να παράσχουν όσοι έχουν
καταδικαστεί σε ποινές φυλάκισης έως τριών ετών και μπορούν να εργασθούν στον
δήμο που κατοικούν – εφόσον μετέχει στο πρόγραμμα – τέσσερις έως έξι ώρες
καθημερινά. Απασχολούνται κυρίως στους Τομείς Καθαριότητας και Πρασίνου, τις
Τεχνικές και τις Διοικητικές Υπηρεσίες. Το πρόγραμμα αφορά στην πραγματικότητα
καταδίκους για ήσσονος σημασίας αδικήματα, προκειμένου να αποσυμφορούνται τα
σωφρονιστικά καταστήματα και παράλληλα να μην αναγκάζονται να συμβιώνουν στις
φυλακές με σκληρούς εγκληματίες και βαρυποινίτες.

Κανένα παράπονο

Ο Δήμος Φιλοθέης, όπως και ο Δήμος της Πάτρας, ωστόσο, αποτελούν την εξαίρεση:
«Οι συνάδελφοι εδώ στον Δήμο Φιλοθέης μάς υποδέχθηκαν με τον καλύτερο τρόπο»,
λέει ο Μελέτης Ζωγράφος, ενώ ο Χρήστος Μαρίνης σημειώνει ότι
«μετέχοντας στο πρόγραμμα ξέχασε ότι είναι φυλακισμένος». Και οι δύο
εργάζονται στην Υπηρεσία Καθαριότητας και Πρασίνου του δήμου. «Οι αιτήσεις που
δεχόμαστε είναι πολλές, αλλά δυστυχώς δεν μπορούμε να δεχθούμε όλους τους
φυλακισμένους», λέει ο αντιδήμαρχος Φιλοθέης κ. N. Παχύλας.

Ανάλογη είναι η εμπειρία και στον Δήμο της Πάτρας, έναν από τους πρώτους
δήμους που εφάρμοσαν το πρόγραμμα. «Το μέτρο συμβάλλει στην κοινωνική
επανένταξη των κρατουμένων. Αυτή τη στιγμή, στις υπηρεσίες του δήμου μας
απασχολούμε 13 ανθρώπους που εκτίουν εναλλακτική ποινή», λέει ο αντιδήμαρχος
Πατρέων κ. Σπ. Θεοδωρόπουλος.

Δεν τους ήθελαν…

Όμως, στη συντριπτική πλειονότητα των δήμων και των υπηρεσιών που θεωρητικά
μετέχουν στο πρόγραμμα, τα πράγματα είναι εντελώς διαφορετικά. «Παρά τη
σύμφωνη γνώμη του δημοτικού συμβουλίου, δεν λειτούργησε το πρόγραμμα, ύστερα
από τις αντιδράσεις των εργαζομένων του δήμου, που απείλησαν να απεργήσουν
διότι φοβήθηκαν, όπως είπαν, να δουλέψουν με εγκληματίες», λέει δήμαρχος πόλης
της Ανατολικής Μακεδονίας. Παρόμοιο πρόβλημα αντιμετωπίζει και ο Δήμος Χανίων.

Αποτυχία στην πράξη

TO ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ παροχής κοινωφελούς εργασίας από φυλακισμένους, αντί για
την παραμονή τους σε σωφρονιστικό κατάστημα, βασίστηκε στη θετική εμπειρία από
ανάλογα προγράμματα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Σύμφωνα με τη νομοθεσία,
μπορούν να ενταχθούν σ’ αυτό κατάδικοι με ποινή που δεν υπερβαίνει τα τρία
χρόνια. Πρέπει να το ζητήσει ο ενδιαφερόμενος, και το αίτημα ικανοποιείται
εφόσον είναι εφικτή η παροχή κοινωφελούς εργασίας σε φορέα κοντά στον τόπο
κατοικίας του. Κάθε ημέρα φυλάκισης μετατρέπεται σε παροχή κοινωφελούς
εργασίας 4 ωρών. Διαφορετικά, επιστρέφει στη φυλακή.

Ωστόσο, το πρόγραμμα έχει αποτύχει, έως τώρα, στην πράξη. «H αποτυχία
οφείλεται στο γεγονός ότι οι φορείς που συμμετέχουν στον θεσμό της κοινωφελούς
εργασίας είναι ελάχιστοι με αποτέλεσμα να μένει ανενεργός στην πράξη»,
επισημαίνει η δικηγόρος Ελισάβετ Πούλιου.

Λίγοι «τυχεροί» προσφέρουν κοινωφελή εργασία

ΠΕΡΙΠΟΥ 3.000 φυλακισμένοι, με ποινές που δεν ξεπερνούν τα 3 χρόνια, θα
μπορούσαν κάθε χρόνο να υπαχθούν στο πρόγραμμα εναλλακτικής έκτισης της ποινής
τους. Ωστόσο, αν και το μέτρο ισχύει τα τελευταία 8 χρόνια, λιγότεροι από 200
είναι αυτοί που τα κατάφεραν. Μεταξύ των «τυχερών» ο Μελέτης Ζωγράφος και ο
Χρήστος Μαρίνης, που εργάζονται στις υπηρεσίες καθαριότητας και πρασίνου του
Δήμου Φιλοθέης. «Δεν νιώθουμε ως απόβλητα της κοινωνίας, όπως συχνά πιστεύει ο
κόσμος για τους φυλακισμένους, αλλά χρήσιμοι», λένε και ο αντιδήμαρχος
Φιλοθέης κ. Νίκος Παχύλας επιβεβαιώνει την προσφορά τους