Tα φίδια κάνουν καλό στην υγεία!

Εντάξει, δεν θα αγιοποιήσουμε τα φίδια, αλλά ίσως θα πρέπει να τους δώσουμε
μεγαλύτερη προσοχή. Κι αυτό γιατί, όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, ακόμη και
τα άκακα, μη δηλητηριώδη, είδη διαθέτουν τις ουσίες εκείνες που μπορούν να
χρησιμοποιηθούν στη φαρμακευτική βιομηχανία.

Κάποια από τα συστατικά του δηλητηρίου μειώνουν την πίεση του αίματος τόσο γρήγορα που το θύμα πεθαίνει αμέσως. Απομονώνοντας όμως και αναπαράγοντας το σχετικό συστατικό στο δηλητήριο, οι ειδικοί μπορούν να παρασκευάσουν φάρμακα που μειώνουν την πίεση του αίματος

Οι νέες έρευνες για την παραγωγή του δηλητηρίου αποκάλυψαν ότι υπάρχουν 2.200
είδη δηλητηριωδών φιδιών – 2.000 περισσότερα από όσα αρχικά είχαν υπολογιστεί
– και ότι όλα τα φίδια, ακόμη και τα μη δηλητηριώδη, παράγουν κι αυτά
πραγματικό δηλητήριο. Διαφέρουν όμως από εκείνα τα είδη που μπορούν να
προκαλέσουν τον θάνατο στο ότι το δηλητήριό τους παράγεται σε μικρότερες
ποσότητες και δεν διαθέτουν τη δυνατότητα να το διοχετεύσουν στο θύμα τους.

Οι διαφορές. «Πολλά φίδια διαθέτουν αδένα για το δηλητήριο, όμως δεν
παράγουν αρκετό δηλητήριο ενώ άλλα που παράγουν μεν δηλητήριο διαθέτουν απλώς
μικρά δόντια, με τα οποία καταφέρουν μόνο ένα επιφανειακό τραύμα στο θήραμά
τους. Στην πληγή αυτή μπορεί να διοχετευτούν ίχνη δηλητηρίου», διευκρίνισε ο
δρ. Μπράιαν Γκράιγκ Φράι, από το Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης και επικεφαλής
της έρευνας.

Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες πίστευαν ότι η συγκεκριμένη ομάδα φιδιών, στην
οποία περιλαμβάνονται για παράδειγμα οι δεντρογαλιές και τα σπιτόφιδα,
παράγουν μόνο «τοξικό σίελο», όμως αυτό πλέον ανατρέπεται. Το σημαντικότερο
ίσως από τα αποτελέσματα της έρευνας είναι ότι διευρύνεται η ομάδα φιδιών από
τα οποία μπορεί να αντληθεί το δηλητήριο και να χρησιμοποιηθεί στη
φαρμακευτική βιομηχανία. Τα δηλητήρια των φιδιών περιέχουν ουσίες, όπως οι
νευροτοξίνες, οι οποίες έχουν αποτελεσματικές εφαρμογές, ενώ παράλληλα μπορούν
να χρησιμοποιηθούν και για την παρασκευή νέων φαρμάκων. «Τα δηλητήρια των
φιδιών είναι περίπλοκα μείγματα πρωτεϊνών. Μπορεί ένα δηλητήριο να αποτελείται
από εκατοντάδες διαφορετικά συστατικά», δήλωσε ο δρ Βόλφγκανγκ Γούστερ του
Πανεπιστημίου της Ουαλίας, ο οποίος συμμετείχε στις έρευνες με τον δρα Φράι.

Οι επιθέσεις. Για παράδειγμα, κάποια από τα συστατικά του δηλητηρίου
μειώνουν την πίεση του αίματος τόσο γρήγορα που το θύμα πεθαίνει αμέσως.
Απομονώνοντας όμως και αναπαράγοντας το σχετικό συστατικό (ή συστατικά) στο
δηλητήριο, οι ειδικοί μπορούν να παρασκευάσουν φάρμακα που μειώνουν την πίεση
του αίματος. Υπολογίζεται ότι περίπου πέντε εκατομμύρια άνθρωποι δέχονται
ετησίως επιθέσεις από φίδια και ότι 125.000 από αυτούς πεθαίνουν. Καλύτερη
κατανόηση της σύνθεσης του δηλητηρίου σημαίνει επίσης ότι οι γιατροί θα είναι
πλέον καλύτερα ενημερωμένοι για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων, πιο
αποτελεσματικών για την αντιμετώπιση των δυνάμει φονικών δηγμάτων.

Διαφορές ανάλογα με το… φαγητό τους

Το δηλητήριο όμως, όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, διαφέρει από είδος σε
είδος, ακόμη και μεταξύ φιδιών που ανήκουν στην ίδια οικογένεια και αυτό το
στοιχείο οδήγησε τους επιστήμονες σε άλλη μια ενδιαφέρουσα ανακάλυψη. «Συχνά
βλέπουμε ότι είδη φιδιών που συνδέονται μεταξύ τους, ακόμη και φίδια του ίδιου
είδους που όμως διαβιούν σε διαφορετικές περιοχές, μπορούν να έχουν
διαφορετικό δηλητήριο». Το στοιχείο αυτό προκάλεσε το έντονο ενδιαφέρον της
Τζένιφερ Ντάλτρι, συνεργάτιδος του δρος Γούστερ. Συγκέντρωσε δηλητήριο από
διάφορες οχιές της Μαλαισίας, κρατώντας στοιχεία για τη διατροφή τους. Σε
κάποιες περιοχές τα φίδια τρέφονταν κυρίως από ερπετά, σε άλλες με θηλαστικά
ενώ υπήρχαν και φίδια που τρέφονταν και με τα δύο είδη. Τα φίδια που είχαν
παρόμοιες διατροφικές συνήθειες βρέθηκε πως είχαν και παρόμοιο δηλητήριο.
«Άρα, η σύνθεση του δηλητηρίου προσαρμόζεται γενετικά και εξαρτάται από το
είδος της λείας του», επισήμανε ο δρ Γούστερ.

Τα θηράματά τους αναπτύσσουν «αντίδοτα»

Όπως συμπεραίνεται, δεν είναι μόνο τα φίδια που εξελίσσονται αλλά η λεία τους
αναπτύσσει επίσης αντίσταση στο δηλητήριο. Ο δρ Γούστερ είναι σαφής: «Για
παράδειγμα, ένα είδος αμφίβιου φιδιού τρέφεται από σμέρνες. Σε περιοχές όπου
οι σμέρνες αποτελούν σχεδόν το κύριο μενού των αμφίβιων φιδιών παρατηρήθηκε
ότι ανέπτυξαν αντίσταση στο δηλητήριο. Έτσι μια σμέρνα από πληθυσμό που δεν
δέχεται συχνές επιθέσεις μπορεί να πεθάνει από μικρή ποσότητα δηλητηρίου, ενώ
σε περιοχές όπου τα πλήγματα των φιδιών είναι συχνά, το ψάρι θα χρειαζόταν
πολύ μεγαλύτερη ποσότητα δηλητηρίου. Αυτό που συμβαίνει στην ουσία είναι ένας
εξελικτικός ανταγωνισμός εξοπλισμών».

Επιμέλεια: Ρένα Δημητρίου